越南四方網 Bon Phuong

移民署能保障外勞人權？ / Sở Di Dân có bảo đảm được nhân quyền của Lao động nước ngoài?

文╱葉毓蘭，為婦女救援基金會董事

翻譯╱楊玉鶯

美國在今年的全球人口販運報告書上，認為台灣在預防人口販運、起訴人口販子、保護人口販運被害人等作為上，力有未逮，仍有相當的進步空間。正當政府與民間團體齊力為維護台灣的名譽努力之際，卻傳來移民署台中專勤隊隊長假借職權猥褻或性侵女性收容人醜聞，幾年來的心血，可能因此個案而化為烏有，政府當局斷不可等閒視之。

在台灣，外勞被定位為暫時遞補勞動力的「客工」（Guest Workers），其勞動條件可謂是台灣勞工市場的最低下限，其權益和人身自由也處處受到雇主限制與法令綑綁。與香港、新加坡等國相較，外勞在台灣所面對的環境嚴酷許多：付出的仲介費比其他亞洲國家高，轉換雇主的條件也較星、港嚴苛，不僅不能選擇外宿，甚至無法自由休假。外勞尚需面對雇主無故遣返的威脅。凡此種種，都使得當今台灣的外勞人權深陷泥淖，也是外勞逃逸率節節升高的原因。

雖然法務部訂有被害人鑑別原則，但治安機關，包括檢察官在緝獲逃逸外勞時，並未落實鑑別程序，多以「違法者」視之，深究彼等逃逸背後主要原因，與國際間的強迫勞動無異，許多違法者或違規者，其實就是強迫勞動的被害人。而貪瀆的移民、警政、司法與勞政官員，更是共犯！

在國際間評估各國在防制人口販運的努力程度時，會關注是否能夠有效執法、嚴厲起訴定罪人口販子；與打擊助長販運活動並從中牟利的公務員的貪瀆行為。早在2007年3月美國發表的各國人權報告中，便直指台灣「官員腐敗、對婦女施暴和歧視、販運人口、及虐待外籍勞工」。當時不肖的外事警察，利用業務即將移撥的倥傯之際，與人口販運集團勾結，偽造重入國許可，或假查緝之名訛詐外勞高額贖金，藉以達到控制、虐待、剝削之實，對台灣的形象傷害既深且劇。

移民署成立迄今兩年餘，風波不斷，有人歸責於移撥的員警是劣幣所致，筆者卻以為期期不可以此為藉口，應該從制度的建立謀求改進。移民署草創初期，組織內部審核機制不夠落實，可能是主因。過去業務尚未移撥前，諸如外勞查緝之事後審核皆有一套複審程序，上級審核人員可就筆錄內容及相關資料進行了解分析員警是否涉及不法，有時甚至直接對外勞進行複訊，藉此達到杜絕弊端之效。

權力需要制衡，離鄉背井的外勞，其處境較本國人脆弱許多，也容易滋生處理外勞的官員們貪瀆的誘因。過去警察機關設有督察政風，作為預防管控的機制，警察違紀犯法仍時而有聞，而移民署成立後，由於編制不足，在內部督察政風系統之運作能否發揮防患未然的效果，值得深思，但願台中專勤隊長性侵收容人會是最後的個案！

（2009-09-08刊載於中國時報，經作者同意後翻譯轉載）

Sở Di Dân có bảo đảm được nhân quyền của Lao động nước ngoài?

Bài╱Diệp Dục Lan – Thành viên Ban Giám đốc Quỹ Cứu Viện Phụ Nữ

Phiên dịch╱Dương Ngọc Oanh

Năm nay, Bản báo cáo Buôn người Toàn cầu của Mỹ cho rằng về mặt phòng chống buôn người, khởi tố tội phạm buôn người, bảo vệ người bị hại v.v…Đài Loan vẫn lực bất tòng tâm, không gian để Đài Loan tiến bộ hơn vẫn còn rất lớn. Trong khi Chính phủ và các Đoàn thể nhân dân nỗ lực cố gắng để bảo vệ danh dự quốc gia, lại xảy ra việc Đội trưởng Đội Chuyên Cần thuộc Sở Di Dân Đài Trung lợi dụng chức quyền thực hiện hành vi đồi bại hoặc cưỡng hiếp nữ lao động tại trạm thu dung, tin xấu lan truyền, có thể tâm huyết trong hơn mấy năm nay sẽ vì việc này mà trở thành hư không, vì thế chính phủ và các cơ quan chức năng không thể xem đây là một việc bình thường.

Tại Đài Loan, lao động nước ngoài được xem như “khách công”（Guest Workers, người lao động làm việc trong thời gian ngắn）, chỉ là người lao động bổ sung tạm thời, có thể nói, điều kiện lao động của họ nằm trong giới hạn thấp nhất của thị trường lao động Đài Loan, quyền lợi và tự do cá nhân của họ cũng bị chủ sử dụng lao động hạn chế, đồng thời cũng phải chịu sự trói buộc của các pháp lệnh. Môi trường mà người lao động nước ngoài tại Đài Loan phải đối mặt, so với các nước như Hồng Kông, Singapore, có thể nói là ngặt nghèo hơn rất nhiều: chi phí môi giới mà họ phải trả đắt hơn chi phí của lao động các nước Châu Á khác, điều kiện chuyển chủ cũng khó khăn hơn Singapore, Hồng Kông, không những không được chọn ở bên ngoài, thậm chí còn không được tự do nghỉ phép. Người lao động nước ngoài còn phải đối mặt với nguy cơ bị chủ sử dụng lao động trả về nước mà không cần lý do. Vân vân và vân vân, tất cả những điều này đều khiến nhân quyền của người lao động nước ngoài tại Đài Loan hiện nay lún sâu vào bùn, và cũng là nguyên nhân khiến số lượng lao động nước ngoài bỏ trốn càng ngày càng nhiều.

Mặc dù Bộ Pháp Vụ có quy định về nguyên tắc phân biệt giám định người bị hại, nhưng cơ quan an ninh, bao gồm nhân viên kiểm sát trong khi chấp hành nhiệm vụ truy bắt lao động bỏ trốn, vẫn chưa hoàn toàn chấp hành trình tự phân biệt giám định, đa số đều xem họ nhưng “kẻ phạm pháp”, đi sâu vào tìm hiểu nguyên nhân chủ yếu khiến người lao động phải bỏ trốn, sẽ thấy điều này chẳng khác gì hành vi áp bức lao động trên thế giới, thật ra, rất nhiều kẻ phạm pháp hoặc người vi phạm đều là nạn nhân của việc cưỡng bức lao động. Và đồng phạm chính là hành vi tham ô khinh mạn của các cơ quan di dân, cảnh sát hành chính, nhân viên tư pháp và nhân viên hành chính lao động!

Khi thế giới đánh giá trình độ nỗ lực trong việc phòng chống buôn người của các nước, thường quan tâm đến việc luật pháp có được chấp hành 1 cách hiệu quả, có khởi tố kẻ bị định tội buôn người 1 cách nghiêm khắc; và các hành vi tham ô công kích trợ giúp hoạt động buôn người từ đó thu lợi của các nhân viên công chức. Từ tháng 3 năm 2007, trong bản báo cáo về nhân quyền các nước do Mỹ phát biểu, đã chỉ ra rằng Đài Loan là 1 nước “có tổ chức quan lại đen tối; có hành vi bạo lực và kỳ thị phụ nữ; buôn bán và ngược đãi lao động nước ngoài”. Lúc đó, nhân viên cảnh sát ngoại vụ có hành vi xấu xa, lợi dụng sự cấp bách trong thời gian chuẩn bị chuyển giao trách nhiệm công việc, cấu kết với các tập đoàn buôn người, làm giấy phép tái nhập cảnh giả, hoặc lợi dụng danh nghĩa truy bắt để lường gạt khoản tiền chuộc lớn của lao động nước ngoài, từ đó thực hiện hành vi khống chế, ngược đãi, bóc lột; gây nên tổn thất to lớn cho hình tượng quốc gia của Đài Loan.

Sở Di Dân thành lập đến nay đã được hơn 2 năm, sóng gió không ngừng, có người quy trách nhiệm vào năng lực của nhân viên cảnh sát được giao nhiệm vụ quá kém, nhưng tôi nghĩ rằng, không thể lấy đó làm lý do, mà phải tìm cách cải tiến việc thành lập của các chế độ. Khi Sở Di Dân mới thành lập, nguyên nhân chính có thể là do cơ chế xét duyệt tổ chức nội bộ chưa được toàn vẹn. Trước khi các công tác cũ chưa được hoàn toàn bàn giao, như việc xét duyệt sau khi truy bắt lao động nước ngoài đều phải theo 1 trình tự phúc thẩm quy định, nhân viên xét duyệt cấp trên có thể căn cứ theo nội dung khẩu cung và các tài liệu liên quan để tiến hành tìm hiểu, phân tích xem nhân viên cảnh sát có liên quan đến hành vi bất hợp pháp không, thậm chí đôi khi còn trực tiếp tiến hành tái lập khẩu cung đối với lao động nước ngoài, từ đó đạt được hiệu quả trong việc ngăn chặn triệt để các tệ nạn.

Quyền lực cần được khống chế và cân bằng, tình cảnh của người lao động nước ngoài rời bỏ quê nhà xuất ngoại làm việc khó khăn hơn người bản địa rất nhiều, và cũng là miếng mồi hấp dẫn khiến các nhân viên quan chức chuyên xử lý việc của lao động nước ngoài nảy sinh hành vi tham độc. Trước đây, cơ quan cảnh sát có chính sách đốc xét phong cách hành chính để làm cơ chế ngăn ngừa, khống chế và quản lý, nhưng vẫn thường xảy ra việc nhân viên cảnh sát vi phạm, phạm pháp, rồi sau khi Sở Di Dân thành lập, do biên chế không đầy đủ, việc vận hành hệ thống đốc xét phong cách hành chính nội bộ có thể pháot huy hoàn toàn hiệu quả phòng ngừa hay không vẫn còn là 1 vấn đề đáng được quan tâm, hy vọng việc Đội trưởng Đội Chuyên Cần thuộc Sở Di Dân Đài Trung cưỡng hiếp lao động được thu dung sẽ là 1 vụ án cuối cùng!

(Bài từng đăng trên Thời Báo Trung Quốc vào ngày 08-09-2009, đã được tác giả đồng ý phiên dịch và chuyển đăng.)