Thương nhớ nữ sỹ Thành Lộ Xuyến / 有學有術 成露茜走過傳奇人生
Mục xã hội – Lập Báo ngày 28/1/2010: Thương nhớ nữ sỹ Thành Lộ Xuyến
Dịch: Hiểu Lê 翻譯╱曉黎
Chủ nhiệm Lập Báo Đài Loan – Tiến sỹ Thành Lộ Xuyến đã tạ thế vào ngày 27/1/2010, chúng tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và tiếc thương vô hạn.
Nữ sỹ Thành Lộ Xuyến cả một đời kiệt xuất, kiên cường, trong thời gian du học ở Mỹ, bà đã tiếp thu sự ảnh hưởng của cuộc vận động dân quyền, từ đó bà tận tâm tận lực cho những nghiên cứu về các quần thể và phụ nữ yếu thế. Đồng thời, thông qua công tác viết sách và hành động thực tế, bà tranh giành quyền phát ngôn cho phe yếu thế. Sự nỗ lực của bà đã được giới học thuật tại Mỹ xem trọng, vì thế dù còn rất trẻ, bà đã được bổ nhiệm làm chủ nhiệm “Trung tâm nghiên cứu Châu Á Hoa Kỳ” của Đại Học California thuộc bang Los Angeles. Bà chủ đạo trung tâm đi sâu vào phân tích chiến tranh ở Việt Nam, vạch trần sự thật về việc chủ nghĩa đế quốc Mỹ thông qua chiến tranh để lan rộng mâu thuẫn chủng tộc trong nước. Đồng thời, bà đã sáng lập ra tờ báo “Châu Á hành động”, được coi là tờ báo học thuật của thế hệ hậu duệ người Châu Á duy nhất tại Mỹ lúc bấy giờ. Với cương vị là giáo sư của ĐH California, bà đã mở lớp nghiên cứu về phụ nữ Châu Á, dẫn học sinh đến China Town để tìm hiểu và khám phá về quá trình di dân đầy máu và nước mắt những phụ nữ di dân người Hoa, rồi miệt mài trong những thư viện, những ngôi mộ, những cửa hàng trên phố này để tìm kiếm tư liệu, để rồi từ những gian khổ đó, bà và học sinh tìm tòi, chắp nối và dựng lại những câu chuyện về cuộc sống tha hương ở Mỹ của vô số phụ nữ Trung Hoa.
Giáo sư Thành Lộ Xuyến còn mang nặng tình cảm với trào lưu tư tưởng tiến bộ, ngoài việc cống hiến cả đời để hành động, lên tiếng vì người yếu thế; xuất phát từ tư tưởng Mác-Lênin, bà phân tích mối quan hệ giữa tư bản lưu động với hệ thống thế giới. Đặc biệt là Châu Á, với vị trí là một mắc xích phân công của Quốc Tế, và tính chất sản nghiệp là sức lao động tập trung. Bà đi sâu tìm hiểu về quan hệ sản xuất của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, dẫn đến sự tương tác giữa các quốc gia, sự lưu thông của hàng hóa, sự di dời của cư dân, sự lưu động của tư bản.
Năm 1991, bà tiếp nhận Lập Báo Đài Loan từ tay người cha thân yêu Thành Xá Ngã, để từ đó thừa kế và phát triển với ba lý tưởng lớn được ông xây dựng khi thành lập tờ báo này ở Thượng Hải: Thực hiện mục tiêu giáo dục kết hợp giữa lí luận và thực tiễn; Phát huy tinh thần truyền thông công chính, độc lập; Không coi tư bản làm hậu phương để dựa dẫm.
Năm 1995, Thành Lộ Xuyến lại sáng lập “Phá Báo”. Với mục tiêu phát hành là: “Có lập tất phải có phá, có phá thì mới có lập, sự thay thế giữa các thời đại được tiến hành trên quỹ đạo biện chứng giữa lập và phá!”. Lập Báo và Phá Báo trường kỳ kiên trì trên quan điểm phê phán, đa nguyên, giáo dục và vận động xã hội, đã đưa ra một lựa chọn kiểu khác giữa đa số các thông tin truyền thông có xu hướng thương nghiệp hóa ở Đài Loan. Năm 2006, Thành Lộ Xuyến một lần nữa sáng lập ra nguyệt san tiếng Việt và tiếng Thái đầu tiên tại Đài Loan mang tên “Báo Bốn Phương”, trở thành cơ quan ngôn luận đại diện cho hàng ngàn di công quốc tế và cô dâu tân di dân đang sinh sống ở Đài Loan.
Việc thúc đẩy công tác thành lập “Sở nghiên cứu Phát triển Xã hội” tại trường ĐH Thế Tân cũng là một cống hiến quan trọng của Thành Lộ Xuyến. Sở nghiên cứu Phát triển Xã hội lấy phê phán, học tập giao lưu, thực tiễn cơ sở làm phương pháp nghiên cứu, cỗ vũ thầy cô giáo và học sinh hòa nhập vào xã hội để cùng nhau hành động. Từ năm 2000, giới truyền thông Đài Loan có khuynh hướng ngày càng trở nên tệ hại, dù sức khỏe yếu, giáo sư Thành Lộ Thiên vẫn tiếp tục đảm nhận chức vụ Viện Trưởng viện truyền thông Đại Học Thế Tân, nỗ lực để bồi dưỡng ngày càng nhiều những nhân tài truyền thông ưu tú.
Khi còn sống, nữ sỹ Thành Lộ Xuyến luôn băn khoăn một điều: Vì sao mọi người có thói quen công nhận cường quyền, mà lại vô cảm đối với người yếu thế? Những nỗ lực trước đây của bà chính là quá trình tìm cách phá vỡ thói quen thường lệ này, giúp đỡ kẻ yếu tranh giành không gian phát ngôn, huấn luyện và cổ vũ thanh niên đi vào xã hội, để tiếng nói của sự tiến bộ được vang lên và được lắng nghe trong nền văn hóa chính trị có tư duy đơn nhất. Với tư cách là một nhà xã hội học và phụ trách truyền thông, bà kiên trì và giữ gìn “truyền thông kiểu khác”, không thỏa hiệp với xu hướng truyền thông chủ lưu. Chúng tôi tin rằng, sự dũng cảm và tầm nhìn của bà, tư tưởng và không gian hành động mà bà sáng lập ra đã trở thành nguồn tài nguyên cộng đồng của xã hội Đài Loan.
沒有她，就沒有四方報
【圖：成露茜博士（中央戴帽者）在越南文化節與四方報同仁合照。】
【本報訊】世新大學舍我紀念館主任、台灣立報發行人成露茜，於27日下午病逝於台大醫院，享年71歲。
成露茜是一代報人成舍我的么女，1939年出生於香港，來台後就讀北一女、台大外文系，之後赴美深造，於夏威夷大學取得社會學博士。並以亞洲女性的身份，在美國的學術界闖出名號，任教20多年，擔任洛杉磯加州大學（UCLA）終身職教授。
年輕時的成露茜，對於種種社會現象，即有獨到的見解。至今在坊間流傳的「大一嬌、大二俏、大三拉警報、大四沒人要」，便是成露茜學生時代刊載於大華晚報的一篇投稿。
成女士於父親成舍我過世後，自1991年起接辦《台灣立報》，堅持不媚官、不媚金、不媚俗的獨立新聞風格，關注社會弱勢的發聲與權益，冀望發揮社會公器的力量，打造一個乾淨公平的社會。有鑒於社會趨勢，成露茜於1998年底主導轉型《台灣立報》為「教育專業報」，多方引介國際教育趨勢，深入報導教育現場，提出非主流的批判觀點。
除了擔任《台灣立報》的發行人與社長，成露茜同時也是台灣免費刊物鼻祖《破周報》（1995）、台灣第一份越南文與泰文月刊《四方報》（2006年）的發行人。對於這些有理想卻沒錢的「另類媒體」，她出錢出力，一如她對於學生的態度：任何有想法的人，都應該給他機會！
支持另類媒體、努力替弱勢發聲之外，成女士在2000年受託，接辦擁有悠久歷史的《傳記文學》雜誌，並親自撰寫每一期編輯室手記。
在學術方面，成露茜站在弱勢者的立場，對於全球化、性別研究、傳播理論、國際移民等等，均有深刻的研究。她1991年回台後，擔任世新大學教授、傳播學院院長，也曾於台大城鄉所擔任客座教授。
成露茜並於1997年創辦世新大學社會發展研究所，以「有學有術，實踐基層，回歸理論，再造社會」16字箴言，關注全球化發展下的台灣社會變遷，透過由下而上的對話，有意識的發問和探討，建立宏觀視野，經由基層實踐，培養可持續的行動力，累積並建立社會發展理論，在市場競爭與國家統治雙元體制下，尋找第三條道路。
2006年，她一手規畫世新大學「舍我紀念館」，並擔任主任，館藏包括成舍我生平，以及中國新聞史相關資料。一路走來，成露茜仍持續在社會發展、新聞傳播、移民移工等方面進行研究，並親自撰寫論文。甚至在過世前兩日，還在籌備預計於5月份舉辦的國際研討會。
2010/1/28立報社論：懷念成露茜女士
台灣立報社長成露茜博士於昨日辭世，我們謹在此致上無限的敬重與哀思。
成女士畢生勇毅卓絕，她在美國求學期間即受到民權運動的啟發，長期致力於弱勢族群、弱勢婦女的研究，並透過書寫與行動，為弱者爭取發言權。她的努力受到美國學界受到重視，很年輕就獲聘為洛杉磯加州大學（UCLA）「亞洲美國研究中心」（Asia American Study Center）主任。她主導研究中心介入越戰的分析，揭露美國帝國主義透過戰爭將國內種族矛盾外延化的事實。同時，她還創辦了《亞洲行動》刊物（Asia Action），當時是美國唯一的亞裔學術刊物。做為UCLA教授，她在學校開辦亞洲婦女（Asian of women）研究，把學生帶到唐人街追索華人婦女移民血淚，埋首於圖書館、墓地、街頭店面尋找資料，經由艱辛的挖掘，重新拼貼建構了無數華人女性離鄉背井到美國討生活的故事。
成露茜教授有深厚的左翼情懷，除了終其一生為弱者行動、為弱者發聲之外，她並從馬克思思想出發，分析資本流動與世界體系的關係。特別是亞洲做為國際分工的一環，其勞力密集產業的性質。她深入探討亞太地區的生產關係，乃至國家之間的互動、貨物的流通、人民的遷移、資本的流動。
1991年，成露茜從父親的手上接下《台灣立報》的棒子，承接老報人成舍我在上海辦報的三大理想：實現理論與實踐結合的教育理念、發揚公正獨立的媒體精神、不依靠龐大的資本為後盾。
1995年，成露茜又創辦了《破報》。發刊宗旨是：「有立必有破，有破才有立，世代的交替，在立和破的辯證軌道上滑行。」《立報》和《破報》長期堅持批判的、多元的、教育的、社運的觀點，在台灣眾多商業取向的媒體之外，提供了另類的選擇。2006年，成露茜再創辦台灣第一份越南文與泰文月刊《四方報》，為在台的國際移工與新移民女性發聲。
推動世新大學成立「社會發展研究所」，也是成露茜重要的貢獻。社發所採取批判的、互動學習的、基層實踐的行動研究方法，鼓勵師生介入社會，採取行動。2000年之後，台灣媒體日趨惡質化，成教授即使身體虛弱，依然承接世新大學傳播學院院長職務，為培養更多優質媒體人才而努力。
成露茜女士生前經常質問：為何人們習慣對強者認同，對弱者卻無所感覺？她過去所做的努力，即在試圖打破這個常規，幫助弱勢者爭取發言空間，訓練並鼓勵年輕人投入社會，讓進步的聲音得以在單一思維的政治文化中被聽見。做為社會學家和媒體負責人，她堅持並維繫另類媒體，不向主流妥協。我們相信，她的勇氣與眼界，她所開創出來的思想與行動空間，已是台灣社會的共同資產。