Hữu học hữu thuật hữu đảm thức, diệc Nho diệc hiệp diệc khôi hài / 大俠成露茜：有學有術有膽識，亦儒亦俠亦詼諧
Hữu học hữu thuật hữu đảm thức, diệc Nho diệc hiệp diệc khôi hài
Câu chuyện về “đại hiệp” Thành Lộ Xuyến
Bài: Trương Chính (28/01/2010)
Dịch: Hiểu Lê
Lần đầu tiên được nghe tiếng nói của chủ nhiệm, là một chiều thu năm tôi 25 tuổi, đang sống trong những ngày tỉnh tỉnh mơ mơ chờ việc làm.
Chỉ biết có một cô họ Thành nào đó gọi điện cho tôi, hẹn hôm sau đến phỏng vấn.
Theo hẹn, tôi đến Lập Báo vào buổi chiều. Bấy giờ khu biên tập vắng tanh, đèn đóm còn chưa bật. Cuối cùng cũng tìm được một người, tôi nói là đến phỏng vấn.
- Ai phỏng vấn?
- Cô Thành!
- Cô Thành?
Người này bảo tôi chờ một lúc, rồi đi vào một văn phòng. Một lát sau gọi tôi vào đó.
Hóa ra cô Thành chính là Chủ nhiệm Thành. Mặc dù trước đó, tôi gần như chưa từng nghe về danh tiếng của Thành Lộ Xuyến.
Những gì đã trao đổi với cô trong quá trình phỏng vấn, tôi đã quên từ lâu. Tôi chẳng có nền tảng gì về ngành truyền thông, chỉ nói mình muốn sinh sống bằng nghề viết lách. Hình như tôi có hứa sẽ làm trong hai năm.
Có lẽ hôm ấy tâm trạng của chủ nhiệm rất tốt, hoặc cũng có thể chúng tôi hợp nhau nên nói chuyện rất vui vẻ, và tôi đã được nhận vào làm. Sau này, khi nghe mọi người bảo rất sợ chủ nhiệm, tôi vẫn không thể lí giải. Và vì sao, với tư cách là chủ nhiệm của một tòa báo, bà lại đích thân gọi tôi đến để phỏng vấn công việc của một phóng viên? Đây là điều mà tôi đã quên hỏi suốt 15 năm qua, và sau này cũng không cỏn cơ hội để hỏi.
XXX
Một ngày mùa đông nắng ấm hiếm có, tôi và Vân Chương đến bệnh viện thăm chủ nhiệm.
Trước đó vài ngày, Quản Trung Tường gọi điện hỏi thăm tôi về bệnh tình của chủ nhiệm. Anh ấy hỏi đến đâu, câu trả lời của tôi đều là “không rõ lắm”.
Mấy năm nay, chủ nhiệm nhập viện rồi xuất viện liên tục, dạo này đặc biệt nhiều hơn. Nhưng tôi luôn nghĩ bà khỏe mạnh hơn ai hết, bà là “siêu nhân”. Kể cả trong thời gian bệnh nặng, chỉ cần bà xuất hiện ở tòa báo thì vẫn luôn giữ vẻ rạng rỡ, tươi tắn, ăn mặc thời trang trẻ trung, xử lý một loạt công văn trước khi vào họp, họp xong sẽ đi thăm một vòng khu Văn học, khu Phá Báo.
Quản Trung Tường nói với tôi chủ nhiệm đã ký giấy từ bỏ cấp cứu, nhưng dường như tình hình đã ổn, nên muốn gọi điện hỏi thăm. Trong lòng tôi thấy bất an, liền gọi điện cho chị Tiểu Anh, chị hộ lý thân cận của chủ nhiệm, nhưng chị không nhận điện. Thế rồi bận quá, tôi lại quên khấy đi.
Đến trưa hôm sau nhớ ra, tôi lại gọi cho chị Anh. Chị nói mỗi lúc một kiểu. Lúc thì nói nếu qua được hai ba ngày nay thì sẽ ổn, nhưng lúc lại nói tình trạng không khả quan cho lắm, tóm lại là chủ nhiệm đã nằm ở phòng bệnh chăm sóc tăng cường, nhưng giờ thăm hạn chế, chị bảo tôi không cần phải đến.
Cúp điện thoại, tôi hút xong điếu thuốc, nghĩ đi nghĩ lại, hay là cứ đến bệnh viện một chuyến xem sao. Đã vài tuần nay, chủ nhiệm đều không đến họp, cũng không liên lạc, đến bệnh viện dù chưa chắc đã nói được gì, nhưng ít ra cũng được biết đại khái tình trạng hiện nay của bà là như thế nào.
Tôi và Vân Chương bắt taxi, giục ông tài xế lái nhanh một chút để đến kịp giờ thăm. Bệnh viện của ĐH quốc gia Đài Loan như một mê cung, chạy ngược chạy xuôi mãi chúng tôi mới tìm thấy phòng bệnh chăm sóc tăng cường. Chị gái của chủ nhiệm – Thành Gia Linh, bạn thân Ân Duẫn Bồng, học sinh Hoàng Thuận Hưng và một số giáo sư của trường Thế Tân đều đã đứng ở cửa. Người ta nói tốt hơn là không nên vào để bệnh nhân không bị nhiễm khuẩn từ người ngoài.
Mọi người rì rầm trao đổi thông tin với nhau trước cửa phòng bệnh. Tôi muốn vào thăm chủ nhiệm, nhưng hình như cũng không ổn. Đang do dự, thì cửa phòng hé mở, chị Tiểu Anh ghé đầu ra, thần sắc rã rời, gọi chị gái của chủ nhiệm vào. Có người cũng muốn vào, hỏi có được không? Còn áo phòng nhiễm để mặc không? Tôi nghe chị Tiểu Anh thở dài một tiếng, chị nói không sao, mọi người vào cả đi, chủ nhiệm đã đi rồi…
Mọi người vây quanh giường bệnh của chủ nhiệm, nghẹn ngào nước mắt tiếc thương. Giống như một cảnh trong phim, ông bác sỹ tuyên bố thời gian tử vong, 2 giờ 24 phút chiều ngày 27 tháng 1 năm 2010.
Trở về tòa báo, chị Lý nói tôi thật có phúc, được nhìn thấy chủ nhiệm lần cuối cùng. Tôi có một chút tự đắc, thật may lúc đó quyết định bắt taxi đi, nếu không đi thì có lẽ sẽ nuối tiếc vô bờ. Nhưng có ai ngờ, chuyến đi ấy lại là vĩnh biệt. Làm sao tin được, chủ nhiệm của chúng tôi, người mà tôi coi là mạnh nhất, cuối cùng cũng không thể thắng nổi ông trời.
XXX
Viết đến đây, hình như chẳng liên quan gì đến tiêu đề của câu chuyện. Nhưng tiêu đề đó khá hay, đó là câu nói có thể tổng kết đầy đủ nhất những gì tôi biết về chủ nhiệm sau nửa giờ nằm trên giường mà vẫn cứ mãi trơ mắt ra ngắm trần nhà.
Chủ nhiệm thích xem phim võ hiệp, lên tiếng và bất bình thay cho kẻ yếu, đó chính là “hiệp”. Vốn định dùng từ “Hiệp Nữ” hoặc “Nữ Hiệp”, nhưng lại kịp nhớ ra, chủ nhiệm phản đối phân biệt giới tính, thì có lẽ cũng sẽ phản đối việc cố thêm chữ “Nữ” vào trước hoặc sau từ “Hiệp”. Hiệp là đại hiệp, nam với nữ có gì là khác?
“Hữu học”. Về những tác phẩm của bà, tôi không cần phải nói, tất cả học sinh của bà có thể minh chứng. Chủ nhiệm tuy bận rộn, nhưng hình như đã đọc qua tất cả các loại sách, bất kỳ lúc nào cũng có những dẫn chứng uyên bác thông thái. Tôi đã lĩnh giáo được điều này khi cả gan mời bà hướng dẫn luận văn thạc sỹ cho mình.
Hữu học lại thêm hữu thuật, đó chính là khẩu hiệu để bà sáng lập ra Sở nghiên cứu Phát triển Xã hội thuộc ĐH Thế Tân, cũng là yêu cầu với chính bản thân bà. Làm báo, dạy học, nghiên cứu đều là ví dụ điển hình.
Có “đảm thức” (có lòng gan dạ, có lòng dũng cảm). Một ví dụ là bà dám làm phẫu thuật laser chữa cận thị khi đã hơn 60 tuổi. Hay bà đã dám đi trên con đường pha lê trên không của ngọn núi Grand Canyon trong công viên quốc gia Grand Canyon của Mỹ. Và việc bà ủng hộ báo Bốn Phương, cũng được coi là gan dạ, dũng cảm lắm thay!
Cái gọi là “diệc khôi hài”, tôi nhớ nhất là bà rất thích “khoe”, kể thỉnh thoảng lại gặp những người đàn ông “có mắt mà không thấy núi Thái Sơn”, tưởng bà trẻ hơn tuổi thật đến hai chục tuổi, sau đó còn theo đuổi bà hết mình.
XXX
Lâu lắm rồi mới lại khóc thế này. Lúc còn nhỏ, khóc khi thấy bà nội nằm trong quan tài, khi là thanh niên, khóc vì tan tan hợp hợp với bạn gái… vậy mà cũng không như lúc này, khi mà đã sắp 40, lại khóc từng cơn đứt quãng suốt cả một ngày, khóc đến sưng húp mắt, đêm không ngủ được.
Chủ nhiệm là Sếp, là người thầy, Người luôn đối xử với tôi và Vân Chương như một người bạn thân.
Chủ nhiệm đi rồi, đây là điều không thể thay đổi. Trong lòng tôi trống rỗng, từ nay về sau chẳng còn ai để hỏi, để kêu ca, phải tự thân vận động thôi.
Nhưng thực ra, chủ nhiệm vẫn chưa đi. Những lời bà nói trong suốt 15 năm nay đủ để tôi vận dụng trong nốt phần đời còn lại…
大俠成露茜：有學有術有膽識，亦儒亦俠亦詼諧
文╱張正 – 2010/1/28
翻譯╱曉黎
第一次聽到社長的聲音，是在25歲半夢半醒等待工作的一個秋日午後。
只知道有一位台灣立報的「ㄔㄥˊ」小姐打電話來，約我隔天面試。
依約在下午到了立報。下午的編輯部，空空蕩蕩，燈火未明。總算找到個人，說我是要來面試的。
「跟誰面試？」
「ㄔㄥˊ小姐。」
「ㄔㄥˊ小姐？」
這人叫我等等，回頭進了個房間。一會兒要我進去。
原來「ㄔㄥˊ小姐」，就是「成社長」。雖然在那之前，我壓根沒聽過成露茜的大名。
面試講了些什麼早已不記得。我沒有新聞科系的背景，說自己想以文字謀生，好像承諾會呆個兩年。
也許是那天社長心情好，也許我們真的很投緣，聊得很愉快，我被錄取了。後來總是聽說大家都很怕社長，我始終沒能理解。而她為什麼以社長之尊通知我去應徵一名小記者？這十五年來我竟然都忘了問，以後也問不到了。
XXX
這是個難得有陽光的冬日，我和雲章去醫院看社長。
前一天管中祥打電話來問我社長的病情。我一問三不知。
這幾年，社長總是在醫院進進出出，這陣子尤其頻繁。但我總以為她比不魯斯威力還有威力，超級Die hard。即使生病期間，只要進報社，仍是精神奕奕，裝扮時髦，社務會議前處理掉一批公文，開完會之後，還去傳記文學、破報巡視一圈。
管中祥說社長已經簽了放棄急救書，但又好像沒事，所以打電話來問問。我心裡不安，撥電話給社長的貼身看護阿英，阿英沒接電話，我回頭一忙，就忘了。
隔天中午想起，撥通了阿英的手機。阿英的說法反反覆覆。一會兒說能撐過這兩三天就好，一會兒又說狀況不樂觀，總之已經在加護病房，但是探視時間有限制，叫我不需要來。
掛了電話，抽了一根菸，想想，還是去一趟醫院的好。連續幾個禮拜社長都沒來開會，也沒聯絡，去醫院就算講不上話，看看也好。
和雲章叫了計程車，請司機開快一點，想趕在探視時間之前到。在迷宮般的台大醫院裡轉來轉去找到加護病房，社長的姊姊成嘉玲、好友殷允芃、學生黃順興、以及一些世新的老師們已經在門口。說是不要進去的好，免得感染病人。
大家在門口小聲的交換資訊。我想進去看看社長，似乎又不妥。正在躊躇，加護病房的門打開，阿英探出頭來，神情落寞，請社長的姊姊成嘉玲進去。還有人也想進去，問行不行，問還有沒有防護衣可以穿。我好像看見阿英輕輕嘆了一聲，說沒關係，都進去吧，社長已經過去了。
眾人圍在社長的床邊，摀咽啜泣。醫生像在演影集似的宣佈死亡時間，2010年1月27日下午2點24分。
回到報社，李姐說我很有福，能見到社長最後一面。我的確有點小小的得意，幸好當時決定搭車趕去，如果沒去，會有更大的遺憾。但又怎麼知道，這一去，竟是永別。怎麼能相信，我以為是最強的社長，終究還是不敵天年。
XXX
寫到這裡，和標題「大俠成露茜：有學有術有膽子，亦儒亦俠亦詼諧」沒什麼關係。但這個標題挺好，是我躺在床上一個半鐘頭睡不著覺，想到最可以總結我所瞭解的社長的一句話。
社長喜歡武俠片，替弱勢發聲，愛打抱不平，這正是「俠」。本來還在想應該用「俠女」還是「女俠」，不過幸好沒忘記，反對刻板性別的社長，應該也會反對在「俠」的前面或後面硬要加個女字。俠就俠，有什麼男女之別？
有學。著作等身不說，所有她的學生都可以證明。社長雖然有忙不完的事，但卻也似乎看過所有的書，總是可以旁徵博引，這在我大膽找她指導我的碩士論文時，領教過了。
有學加上有術，是她創辦的世新社發所的Slogan，也是她的自我要求。辦報、教學、研究，都是例子。
有膽識。一個例子，是她六十幾歲時，竟然去做近視雷射手術。另一個例子，她有種去美國大峽谷的空中玻璃走道。她支持四方報，也算有膽子吧！
「亦儒亦俠」講過了。所謂「亦詼諧」，我最記得的，是她總愛「炫耀」，三不五時會遇到有眼不識泰山的莽撞男子，以為她比實際年齡小個一二十歲，然後發動追求。
XXX
好久沒這樣哭了。兒時奶奶出殯時在靈車上哭，年輕時和女友分分合合哭，也沒像現在快四十歲，斷斷續續哭了一整天，哭得兩眼紅腫，夜不成眠。
社長是老闆、是老師，也承蒙她不棄，把我和雲章像朋友一樣對待。
社長走了，沒辦法。心裡空空的，今後沒人可問、沒人可抱怨，得自立自強了。
但社長也沒走。十五年來，她說過的話，夠我下半輩子用了。
留言 bình luận