越南四方網 Bon Phuong

Bánh trôi / 浮圓子

Có lẽ chúng ta không mấy ai không biết về câu chuyện xuất xứ của bánh trôi, và cứ vào ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch hằng năm, người dân ở các tỉnh quanh Hà Nội vẫn giữ tục lệ làm bánh trôi để tưởng nhớ 1 câu chuyện cổ tích và thân phận của 1 người con gái Việt Nam, xót thương cho 1 kiếp người “3 chìm 7 nổi”. Còn tôi, tôi không sinh ra vào mùng 3 tháng 3, nhưng sao đời tôi cũng như người con gái ấy, đều mang cùng 1 kiếp bánh trôi thế này.

Ngày ấy, gần trưa ngày 12-2 năm 1968, tôi đã cất tiếng khóc chào đời tại vùng quê nghèo của miền núi rừng Yên Thế, vùng đất từng được ghi danh trong trang sách lịch sử của dân tộc ta, nơi vị anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám đánh đuổi quân Pháp để giữ lấy non nước của mình. Và mùa xuân năm ấy cũng đánh dấu 1 bước ngoặt trong lịch sử chống Mỹ của quân dân ta, xuân Mậu Thân 1968, đất nước vẫn còn chiến tranh, cả nước hướng về miền Nam Việt Nam.

Tôi sinh ra trong 1 gia đình có 6 anh chị em, tôi là con út. Ngày sinh tôi, mẹ tôi đã 46 tuổi. Bà kể rằng: “Nhìn đứa con bé bỏng yếu ớt, vì chiến tranh mọi thứ đều thiếu thốn, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, giặc dốt vẫn đang hoành hành, lại ‘mẹ già con cọc’. Con bé ra đời trong thời buổi loạn lạc thế này, liệu nó có qua khỏi không? Rồi nó sẽ ra sao?”

Bố tôi biết chút ít về chữ Nho, ông lẩm bẩm bấm tử vi cho tôi: “Con bé này số nó vất vả lắm bà ạ! Số nó như là viên bánh trôi, như cục bột, rắn nát đều do bàn tay con người nặn nên cả. Số vất vả, oan ức vơi đầy, tình duyên cũng phải 5, 3 lần mới tìm được bến đậu. Nhưng nó sẽ là 1 người giàu nghị lực, giàu sức chịu đựng. Nó sẵn sàng đón nhận những gì đến với nó, và luôn luôn vượt lên chính bản thân mình, bởi vì nó là ‘thân con khỉ tướng tinh con lạc đà’. Con khỉ đủ sức thông minh để sống, còn con lạc đà thì vứt trên sa mạc cũng sống được. Thôi bà đừng lo ngại điều gì, nó non nớt, bé bỏng, yếu đuối như vậy, nhưng nó vẫn được làm kiếp người. Bà yên tâm, rồi sẽ bình an vô sự mà thôi. Trời cho nó làm người và làm người tốt, nó có lòng nhân ái và nhân hậu, thấy ai khó khăn là luôn giúp đỡ, sẵn sàng nhường cơm sẻ áo cho đời. Ông trời sinh ra nó như vậy tại sao không tặng cho nó 1 trái tim có 100 ngăn chứ!” Rồi ông trầm ngâm suy nghĩ để đặt cho tôi 1 cái tên, ông bảo: “Số nó vất vả, long đong, lận đận, gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, thôi thì đặt cho nó tên là An, để sau này nếu gặp nguy hiểm gì cũng sẽ bình an vô sự.”

Thế là cái tên An được gắn liền với tôi ngay từ ngày tôi chào đời. Rồi tôi cũng lớn dần theo năm tháng, cùng bạn bè cắp sách đến trường, và suốt 12 năm ăn học, có 7 năm tôi đạt danh hiệu học sinh tiên tiến, luôn luôn tham gia những phong trào bề nổi của lớp. Tôi cũng có ước mơ và hoài bão của mình, tôi muốn được làm cô giáo, và tôi đã thi đậu vào trường Cao đẳng Sư phạm, tốt nghiệp ra trường tôi được phân công vào dạy học ở tỉnh Sông Bé, miền Nam Việt Nam. Nhưng vì sức khỏe yếu, bố tôi không đồng ý cho tôi đi xa, hơn nữa lương giáo viên lúc ấy rất thấp, không đủ cho sinh hoạt cá nhân, vì vậy bố tôi lại càng phản đối hơn nữa. Ông đã xin cho tôi vào làm ở cơ quan vật tư ngay tỉnh nhà, nhưng làm được 2 năm thì nhà nước xóa bỏ chế độ bao cấp, công ty giải thể, tôi lại mất việc. Như số trời đã định, tôi lại phải rời bỏ cơ quan, quay về làm ruộng cùng gia đình.

Chuyện tình duyên của tôi cũng vậy, chiếc đò của tôi không dừng lại ở mối tình đầu. Tình yêu đầu đời của tôi là anh bạn học thưở cấp I, cùng chung lối đi về. Tình yêu và tuổi thơ của 2 chúng tôi như trăng như hoa với bao kỷ niệm ngọt ngào khó quên, bao ước mơ về tương lai tốt đẹp của mai sau và những lời thề thốt hẹn hò như “đinh đóng cột”. Tôi tưởng như chúng tôi sinh ra để có nhau và không thể thiếu nhau được. Thế mà cả 2 lại không bước qua ngày ấy, chỉ vì bố mẹ 2 bên không đồng ý, chỉ vì cả 2 còn quá trẻ, chỉ vì cùng tuổi “thân” lấy nhau sau này sẽ vất vả, chỉ vì thông gia không “môn đăng hộ đối”… và còn có rất nhiều nhiều nữa những lý do để chúng tôi không thể lấy nhau, và những phức tạp của 1 cuộc hôn nhân không được sự nhất trí của bố mẹ, sau này sẽ khó ăn khó ở với bố mẹ chồng v.v… Tiếng bấc, tiếng chì, lời qua tiếng lại thế là chúng tôi đã hiểu lầm nhau, trách móc nhau; phần do cả 2 còn quá non nớt, mông lung trước biển tình mới mẻ, phần do tôi chỉ là cô gái mới lớn. Còn anh thì cứ muốn có ngay câu trả lời, chỉ muốn biết “đối phương” có phải là tình yêu đích thực của mình. Tôi đã quá tự ái, lại không muốn làm anh khó xử khi phải đứng trong hoàn cảnh “bên tình bên hiếu”, và điều đó đã trở thành nỗi đau cho cả tôi và anh khi tình yêu không thành. Con tim tôi đau vì khờ dại, vì chưa định lý được tình yêu, thế là vấp váp, thất tình, thế là oán hận, đau khổ. Tôi quay lưng với tình yêu, nhắm mắt đưa chân trôi theo “bến của đời”, không biết hy vọng hay vô vọng, tuyệt vọng, không biết đâu sẽ là bến đỗ của mình.

Từ ngã tư tôi gió xoay chiều gió đổi, tôi hy vọng như chồi cây bé nhỏ, tôi dựa vào bóng tỏa chở che. Nhưng trên đời này, dù có giàu bao nhiêu mà hôn nhân thiếu vắng tình yêu thì cuộc sống cũng trở nên nhạt nhẽo, và rồi sẽ ân hận suốt đời, vì sau khi kết hôn, nếu là tình yêu đích thực thì nó được thêm nếm gia vị, tình yêu sẽ ngày càng nồng thắm, nhưng hôn nhân không có tình yêu thì chỉ tạo thêm nhiều khoảng trống mênh mông trong cuộc sống của mình, chứ không hề tạo nên chỗ che cho mình như tôi tưởng. Và tôi đã sai lầm khi định hướng cho cuộc đời của mình. Ngày lấy chồng, tôi theo gót chồng về nhà mà lòng rối như tơ vò. Tôi không biết nhà chồng mình ở đâu, không biết bố mẹ chồng là ai, gia đình anh tôi không cần tìm hiểu, tôi trốn đi, tôi vắng mặt trong ngày gia đình chồng đến dạm hỏi. Ngày cưới, đến 8 giờ sáng tôi mới về. Anh hỏi tôi tại sao lại như vậy, tôi chỉ trả lời: “Em chỉ cần anh yêu em là được rồi, còn em hứa sẽ không phụ tình anh.”

Những ngày đầu về nhà chồng tôi buồn chán làm sao. Quê chồng tôi toàn là người dân tộc, hàng ngày họ toàn nói tiếng dân tộc, tôi nghe không hiểu. Còn chồng tôi, tuy không yêu anh nhưng tôi ở với anh, tôi hiểu và tha thứ do anh dễ sống, bởi vì bản chất anh cũng rất tốt và yêu tôi. Nhưng vì phong tục tập quán của dân tộc và giới hạn trong trình độ văn hóa, anh còn rất nhiều hạn chế về mặt xã hội, hạn chế trong tâm lý khi đối xử với vợ và con cái. Vùng quê ấy vẫn còn nhiều cử chỉ lạc hậu vô cùng, đàn ông chỉ biết rượu chè, cờ bạc tối ngày, công việc gia đình phó mặc cho vợ con. Trong khi đất nước đang phấn khích nông nghiệp vững bền, nông thôn phồn thịnh, tiến hóa nông thôn thì nơi đây vẫn cấy cày nhờ nước trời, vẫn sử dụng những dụng cụ sản xuất thô sơ, gồng gánh, xay lúa, giã gạo, và trong các gia đình vẫn còn tư tưởng “trời sinh voi sinh cỏ”, có gia đình sinh 7 đến 8 đứa con. Nhưng, họ chỉ sinh mà không có dưỡng, trẻ em nơi đây hầu như thất học, thanh niên trong làng đến tuổi kết hôn thì chỉ lấy người cùng làng làm vợ, làm chồng. Rồi các cặp vợ chồng ra ở riêng, cùng nhau xây dựng “1 túp lều tranh 2 quả tim vàng”. Gia đình tôi cũng là 1 trong những gia đình của bản làng ấy. Chồng tôi cũng giống như những người đàn ông khác, và tôi cũng rơi vào hoàn cảnh của 1 trong những người vợ ở đây. Gánh nặng gia đình anh phó mặc cho tôi, đồ dùng trong nhà cũng lần lượt ra đi theo những trận bạc thâu đêm suốt sáng của anh. Rồi mâu thuẫn ngày càng nhiều hơn, khi 1 mình tôi vất vả vật lộn với cuộc sống hằng ngày, nào là tiền lãi nợ ngân hàng, tiền điện, tiền học hành của con cái…100 thứ tiền đổ lên vai tôi. Tôi vất vả sớm hôm mà đâu có rút bỏ được. Nào là lên rừng, xuống xuôi kiếm tiền, nhưng cảnh “gió lùa vào nhà trống” vẫn thường xảy ra với tôi. Vợ chồng không chung lưng đấu cật xây dựng gia đình mà cứ dựa cả vào tôi thì tôi có cố gắng đến mấy cũng không đổi được 2 chữ hạnh phúc. Nhiều đêm tôi cứ nghĩ sao đời mình lại khổ như vậy, giá như chồng tôi là người đàn ông trụ cột trong gia đình, là điểm tựa của tôi và các con tôi như bao người đàn ông khác thì tốt biết mấy. Đằng này anh không hiểu bổn phận và trách nhiệm của mình, anh chỉ nghe bạn bè suốt ngày rượu chè, cờ bạc. Tôi kiếm được 1 chút anh cũng không giữ được. Tôi trách thân tôi, trách mình đã vội vàng khi tình yêu chưa đủ chín, và đổi lại là 1 hậu quả không thể lường được. Cứ như vậy thì mai sau các con tôi sẽ ra sao? Chúng lại rơi vào hoàn cảnh thất học như bao đứa trẻ ở đây ư? Rồi tương lai của chúng lại như bố mẹ chúng ư? Tôi không muốn con mình như vậy, tôi muốn chúng trở thành con người có ích cho xã hội, phải được học hành tử tế, phải đạt được ước mơ của chúng. Tôi thật sự ân hận khi kết hôn với anh, nhưng tôi vẫn muốn làm tròn trách nhiệm và bổn phận của người phụ nữ Việt Nam, là người mẹ tốt của các con tôi, tôi không muốn các con tôi khổ.

Năm 2000, khi có thông văn gửi về các huyện, xã về việc đi xuất khẩu lao động sang Đài Loan để xóa đói giảm nghèo, đi làm công việc giúp việc, ô-sin. Tôi là người đầu tiên ở huyện ra đi, lúc ấy tôi cũng lo lắng lắm. Đất nước Việt Nam đã vất vả bao năm để dành độc lập và tự do, để đánh đổi 2 chữ “Tự do”, dân tộc ta đã phải “máu trộn bùn non”, nay mình lại ra đi làm ô-sin thì có khác gì đất nước vẫn còn chiến tranh, vẫn còn nô lệ. Để đánh đổi 2 chữ “tự do”, mình cũng phải “cơm chan nước mắt”. Vì tương lai của con cái, để thoát khỏi cái nghèo, để hoàn trả nợ nần, tôi đã quyết tâm ra đi với lòng can đảm của mình. Tôi tự nói với mình rằng, mình đã thất bại nhiều lần, nhưng lần này dù có thế nào đi chăng nữa mình cũng không được phép thất bại. Mình phải xứng đáng là phụ nữ Việt nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Nhưng mọi lo lắng của tôi đã biến mất ngay từ những ngày đầu tôi mới đến Đài Loan. Tôi không phải làm nô lệ như mình nghĩ, cũng không có “cơm chan nước mắt” như tôi tưởng, mà ngược lại, Đài Loan đã trở thành quê hương thứ 2 của tôi. Ông chủ của tôi cũng như ba mẹ tôi ở Việt Nam mà thôi. Mọi sợ hãi lo âu ngày nào đã biến mất, thay vào đó là sự cảm kích trong thời gian tôi ở Đài Loan, vì đã mang lại cho tôi niềm vui không thể ngờ được. Tôi đã chiến thắng cái nghèo, đã trả hiết nợ và còn dành dụm được 1 số vốn nho nhỏ để về nước lập nghiệp. Trong thời gian sống và làm việc tại Đài Loan, tôi đã học hỏi được rất nhiều những kinh nghiệm và phong tục tập quán ở Đài Loan. Tôi muốn mang những kinh nghiệm và hiểu biết của mình giới thiệu cho mọi người, để mọi người đều có thể thành công và may mắn như mình. Trở về nước, tôi dùng số tiền mình đã kiếm được ở Đài Loan mở công ty môi giới, đưa lao động sang Đài Loan làm việc, học tập…

Hiện nay tôi đã thành công, đã đáng bại chữ nghèo, và ước mơ được làm cô giáo ngày nào nay đã trở lại với tôi. Hiện nay tôi là cô giáo, học sinh của tôi là những em đã lớn và đã trưởng thành. Các em cần học hỏi rất nhiều trước khi đặt bước dự định cho tương lai của mình sau này. Ngoài những kiến thức giao tiếp cơ bản của nước họ, tôi còn dạy các em rất nhiều kiến thức để xây dựng tương lai của mình mai sau, truyền đạt cho các em những kinh nghiệm trong cuộc sống, những yếu quyết thành công ở đất Đài Loan. Công ty tôi như 1 bến đò đưa và đón các em, chắp cánh cho các em vượt lên từ chữ nghèo, để ước mơ của các em biến thành hiện thực, trở thành những bà chủ ông chủ của mai sau… Hiện nay tôi đã có rất nhiều học sinh và lao động đang sống và làm việc trên hòn đảo Ngọc này. Ngoài mối quan hệ tình cô trò, tất cả các em coi tôi như người thân của chúng, như người mẹ, người chị thân yêu trên mảnh đất này. Và tôi cũng là điểm tựa để chúng vượt lên bằng nghị lực của chính bản thân mình, tạo điều kiện cho chúng tiến đến thành công, và có cơ hội sinh sống, làm việc ở đất Đài. Hàng ngày, khi chuông điện thoại của tôi vang lên, bên kia đầu dây là những tiếng cười giòn ta và cùng với lời chào “Em chào cô”, “Con chào cô”, đó là niềm vui bất tận của tôi. Tôi cảm thấy đời bánh trôi của tôi cũng đã tìm được bến đỗ, tôi cảm ơn cha mẹ đã sinh ra tôi, cảm ơn ông trời đã cho tôi được làm kiếp người. Tuy ông trời không ban tặng cho tôi trái tim có 100 ngăn, nhưng tôi luôn tự mách bảo rằng trái tim mình cần phải có đủ 100 ngăn để làm những việc thật có ý nghĩa trong cuộc sống, và để… để…

“Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với bao hồn khổ

Gần gũi bên nhau xây dựng cõi đời”

Thân ái

Chúc thành công

Trần Bích An – Bắc Giang