Người bạn Việt Nam của tôi 我的越南朋友_越文版

Chủ nhật tuần này tôi đến Văn phòng trợ giúp công nhân cô dâu Việt Nam làm tình nguyện, dạy tiếng Trung cho người Việt Nam. Mấy hôm trước, Việt nói rằng chủ nhật sắp tới sẽ được nghỉ, nhưng buổi sáng sẽ đi Trung Lịch cùng chú, buổi chiều mới rảnh, có thể xuống nhà thờ trò chuyện với tôi. Bởi vì Việt làm luân phiên, khó được nghỉ vào cuối tuần, nên đã mười tháng rồi chúng tôi không gặp nhau.

Sau khi bữa trưa, tôi ngồi trò chuyện với Bang.

Bang: Em đến nhà thờ từ tối qua rồi ngủ lại luôn.

Tôi: Hôm qua không đi đâu chơi à?

Bang: Ban ngày mệt lắm, ngủ ở ký túc xá cả buổi chiều, tối mới đi ra ngoài.

Tôi: Hôm nay có định đi đâu chơi không?

Bang: Em đang chờ bạn gọi điện, xem họ có rủ ra công viên chơi không.

Tôi: Sao không dạo đâu đó?

Bang: Không có tiền! Ký túc xá lại nóng, nên ra ngồi chơi ở công viên.

Tôi: Thế hết ba năm hợp đồng, em dành dụm được bao nhiêu tiền?

Bang: Em sang bên này làm hơn hai năm rồi, gửi về nhà 300 nghìn (Đài tệ), tiền môi giới 250 nghìn, ba năm có thể dành được 220 nghìn. (Thở dài) Nếu mà tiền môi giới giảm xuống mức như người Inđô hay là người Thái, thì sẽ ít người Việt phải ra ngoài làm như bây giờ.

Tôi: Số tiền kiếm được định dùng làm gì? Mở cửa hàng chẳng hạn?

Bang: Em muốn mua xe tải.

Tôi: Trước đây em nói vì công việc quá ít, một tuần chỉ làm năm ngày, một ngày chỉ làm tám tiếng thôi, cho nên đi làm thêm ở công xưởng khác, giờ vẫn đi à?

Bang: Không, ngày trước em mạ ốc vít ở công xưởng ấy, phải tiếp xúc a-xít và hoá chất, không chịu được, nên không đi nữa, nhưng mà anh Quý thì vẫn đi.

Tôi: Anh nhớ em nói trước khi sang bên này, em sang Trung Quốc làm, ở đâu vậy?

Tôi lấy bản đồ Việt Nam ra cho xem.

Bang: Gần chỗ này, người Việt sang Trung Quốc làm bất hợp pháp nhiều, chẳng hạn đi vác hàng, vì số người quá nhiều, nên công an Trung Quốc cũng kiểu như nhắm mắt khoanh tay. Tất nhiên có thể bắt, người bị bắt sẽ chịu phạt làm đường trong một tháng.

Tôi: Có thể thay bằng phạt tiền không?

Bang: Được, nhưng mà số tiền quá cao, ai cũng chọn đi làm đường, hiện nay công an bắt nghiêm hơn. Những người em gặp phải bên đó đều rất hung dữ.

Tôi: Người Đài Loan cùng xưởng có hay nói chuyện với em không?

Bang: Họ nói tiếng Đài với nhau, khi nói với người Việt mới dùng tiếng Trung.

Trò chuyện xong có mấy người tìm tôi để học tiếng Trung, tôi vừa dạy vừa nhìn đồng hồ trên tường, bốn giờ rồi mà vẫn chưa thấy Việt. Theo kinh nghiệm của tôi, Việt hiếm khi thất hẹn. Tôi tưởng em ấy có lẽ không đến được, nên sau khi kết thúc lớp học tiếng Trung thì tôi bắt xe buýt ra ga Đào Viên luôn.

Không ngờ tôi lại gặp được Hoà trước ga, Hòa chăm học tiếng Trung, chúng tôi nói chuyện một lúc bên hành lang.

Hoà: Em mua chuyện thiếu nhi Công Chúa Bạch Tuyết để học tiếng Trung, giờ đọc được 40 trang rồi, còn 20 trang chưa đọc, đang đọc tới chỗ hoàng hậu phái thợ săn đi giết chết công chúa mà thợ săn đó tốt bụng thả công chúa ở khu rừng sâu.

Tôi: Công việc mới có nhiều không?

Hoà: Đa số đều làm 8 tiếng một ngày, công việc rất ít, còn ở công xưởng mới lại chỉ có một mình em là người Việt, người khác toàn là người Đài.

Tôi: Như thế học tiếng Trung sẽ rất nhanh!

Chuẩn bị đến giờ tàu chạy, nhưng lại không cam lòng, gọi điện cho Việt hỏi em ấy có đến không. Gọi mãi không ai bắt máy, khi tôi sắp vào sân ga, bỗng dưng chuông điện thoại reo lên.

Tôi: A-lô, Việt à? Hôm nay em có xuống chỗ Cha không?

Việt: Vâng, có! Em vẫn ở Trung Lịch, anh ở đâu?

Tôi: Trước ga Đào Viên, sắp lên tàu, nếu mà em xuống chỗ Cha thì anh đi xe buýt về ngay.

Việt: Em sẽ xuống chỗ Cha, khoảng năm rưỡi.

Tôi: Có ở lại ăn tối không?

Việt: Không, xuống chơi thôi.

Tôi: Ừ, tí nữa gặp nhau ở nhà thờ nhá!

Việt: Vâng.

Tôi đến nhà thờ trước, mấy phút sau, chú Việt chạy xe honda chở Việt đến.

Tôi: Chú em à?

Việt: Vâng.

Tôi: Con chào chú!

(Tôi khoanh tay chào hỏi, lần đầu tiên có cơ hội làm như thế)

Tôi: Chú em có bằng chạy xe à?

Việt: Vâng, lấy bằng chạy xe của Việt Nam có thể đổi thành bằng của Đài Loan.

Chú Việt vào nhà thờ ngồi một lát thì đứng lên đi về luôn. Việt tiễn chú đến cổng, rồi quay lại ngồi trên ghế dài tiếp tục nói chuyện với mấy anh chị em. Bỗng dưng chúng tôi nói về mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đài Loan. Trước đây người Việt Nam cũng đã từng hỏi tôi về vấn đề này, nhưng khi đó chỉ biết bác bỏ thôi, không thuyết phục được ai, nhân dịp này tôi quyết định giải thích rõ ràng.

Việt: Đài Loan là một phần của Trung Quốc, đúng không?

Tôi: Không phải, anh biết cả chính phủ Việt Nam cả chính phủ Trung Quốc đều tuyên bố như thế, nhưng mà người dân Đài Loan đều nghĩ rằng Đài Loan là một nhà nước. Em nghĩ thử xem, nếu như em định sang Đài Loan, bất cứ du học, làm việc, hay là du lịch, em không xin được visa tại đại sứ quán Trung Quốc, phải đi văn phòng Đài Loan, đúng không? Hơn nữa, Đài Loan có hải quan và tổng thống.

Việt: Nhưng Trung quốc vẫn quản được Đài Loan, phải không? Trung Quốc lấy một phần tiền thuế của Đài Loan mà.

Tôi: Không, chính phủ Trung Quốc không lấy xu nào.

Việt: Nhân vật trên tiền Đài Loan có phải là Mao Trạch Đông không?

Tôi: Không, là ông Tôn Trung Sơn, người sáng lập Trung Hoa Dân Quốc (tên chính thức của Đài Loan).

Việt: Ông ấy là người Đài Loan à?

Tôi: Không, là người Trung Quốc, ngày xưa Đài Loan được nhà Thanh (Trung Quốc) cai trị, sau đó có cuộc chiến giữa Trung Quốc và Nhật Bản, Trung Quốc bị đánh bại, Đài Loan trở thành thuộc địa của Nhật Bản, rồi trong thế chiến thứ hai, Nhật Bản bị đánh bại.

Việt: Khi đó Nhật Bản mạnh, đánh nhiều nơi, kể cả Việt Nam.

Tôi: Sau khi Nhật Bản bị đánh bại, Đài Loan và Trung Quốc thành một nước, nhưng mà có cuộc nội chiến nổ giữa Đảng Quốc Dân và Đảng cộng sản Trung Quốc, Đảng Quốc Dân bị đánh bại rút quân đến Đài Loan, cho nên hai bên chia rẽ.

Không ai hỏi tiếp, xem ra lời giải thích của tôi có hiệu quả rồi.

Tôi: Hôm trước Tổng biên tập của Báo Bốn Phương, anh Trương Chính nói là vì báo bốn phương có những thông tin phản động trong thời gian vừa qua, cho nên phía chính phủ Việt Nam gọi cho tòa soạn để bày tỏ quan tâm về điều này, nhưng mà anh Chính nói “Đây là Đài Loan, chứ không phải là Việt Nam, chính phủ Việt Nam không quản được!”

Việt: Đúng, đây là Đài Loan, chứ không phải là Việt Nam, chính phủ Việt Nam không quản được, hiện nay chính phủ Việt Nam vẫn bắt giữ người bất đồng chính kiến, chẳng hạn Lê Thị Công Nhân.

Việt lên lầu lấy mấy tờ báo bốn phương để mang về cho bạn cùng ký túc xá. Em đọc lướt qua báo.

Việt: Haha, dự án đường cao tốc bị bác rồi!

Khi ăn tối, Việt cứ gắp rau thịt cho tôi, nói ăn nhiều cho béo. Tôi cao 175, thể trọng 57, Việt cao 175, thể trọng chỉ có 50, nó mới phải ăn nhiều cho béo. Ăn tối xong, hai anh em về cùng đường, rẽ qua cửa hàng 7 -11.

Việt: Em thường mua nước trắng uống, sợ nước ở xưởng không sạch, anh cũng nên mua một bình để uống trên đường đi tàu về nhà.

Tôi không muốn từ chối mà lại không muốn để Việt mời, nên đành trả bằng phiếu giảm giá của cửa hàng.

Tôi: Phiếu giảm giá còn lại cho em này, nhưng chỉ có thể mua đồ ở 7-11, 7-11 phát cái này để thu hút khách hàng đến tiêu dùng.

Việt: Anh giữ lại để mua đồ đi!

Tôi: Công ty anh phát cho nửa năm rồi, anh chưa dùng tờ nào, trước đây anh cho bạn mấy tờ rồi.

Việt: Thế em cảm ơn anh, Việt Nam chưa có cái này, em cho anh hóa đơn!

Tôi: Nếu mà trúng số 2 triệu thì không cần đi làm nữa.

Việt: Như thế không tốt, trúng số cũng phải lao động chứ. Nhưng nếu mà trúng số thì hai anh em ta đi chơi!

Chúng tôi lên xe, ngồi chung hàng ghế sau.

Tôi: Anh tưởng hôm nay em không đến.

Việt: Trời mưa, chú bảo ngồi một tí nữa, em ba giờ gọi cho anh, nhưng không được.

Tôi: Em gầy đi nhiều so với mười tháng trước.

Việt: Ở xưởng phải mạ bản mạch, tiếp xúc a-xít và hóa chất nhiều, có quạt nhưng mà nhỏ, khẩu trang lại chỉ chống thối, không chống độc được, nên bị ốm, ăn không nhiều, ngủ không nổi, gầy đi nhiều.

Tôi: Đổi chủ rồi có thể béo lên một chút.

Việt: Nếu mà môi trường sạch sẽ, không độc hại, thì sẽ béo lên, em gọi điện cho cục lao động, nói muốn có công việc không độc hại, nhưng mà họ nói “Chính vì có độc hại nên mới thuê người nước ngoài”. Nếu mà có độc hại thì chủ phải lo an tòan của công nhân. Dù gì thì có công nhân mới có sản xuất, chủ mới có lợi nhuận, chứ không thể chỉ nghĩ đến lợi ích của mình, như thế là vô trách nhiệm.

Tôi: Chủ Đài Loan hay tiết kiệm, như anh làm nghề phiên dịch, nếu công ty nhỏ thuê người phiên dịch, chủ hay muốn tiết kiệm chi phí phiên dịch, khấu đầu khấu đuôi, hay là phát lương không đúng giờ, họ không tôn trọng nghề này, chẳng biết phải mất công học tập bao nhiêu năm mới thông thạo được một môn ngoại ngữ.

Xuống xe rồi hai người vẫn vừa đi bộ vừa nói chuyện tới tận ga Đào Viên. Tôi về nhà bằng tàu, Việt về khu công nghiệp Nán Khản bằng xe buýt.

Việt: Tháng tới em đổi chủ, nếu mà nghỉ chủ nhật, hai anh em lại nói chuyện. Anh đi cẩn thận!

Tôi: Em cũng đi cẩn thận!

Chúng tôi hòa vào dòng người, bước trên đường về của mình…

中越文╱蔡秉諭Đu Đủ, b92202028@ntu.edu.tw(作者為台灣人,自學越語。四方報志工、桃園越南勞工辦公室志工)

中文版請見:http://www.4way.tw/2010/08/1238/