Sức mạnh của cái xấu 醜陋的力量

Hội Triển lãm Hoa Quốc tế Đài Bắc sẽ được khai mạc vào tháng 11 tới, với mục tiêu “Chỉnh đốn mỹ quan đô thị”, chính phủ thành phố Đài Bắc đã triển khai một loạt hoạt động như yêu cầu các dân du thủ du thực và các xe hàng rong ra khỏi thành phố. Theo tin được đưa, hành động này nhằm mục đích “tránh để khách nước ngoài bị quấy rối khi tới đây”.

Triển lãm Hoa quốc tế Đài Bắc dùng biểu ngữ “Sức mạnh của cái đẹp”, tuyên bố rằng Đài Bắc sẽ “đua sắc” cùng toàn thế giới, thu hút cả thế giới cùng tới Đài Loan. Tuy nhiên, cùng với việc mở cửa đón cả thế giới, chúng ta lại thấy một chính sách thắt chặt ở bên trong, người dân lang thang và các xe bán hàng rong trên phố là những đối tượng chịu trận đầu tiên, với lý do “làm mất mỹ quan”, họ đã phải đối mặt với đợt “quét dọn” đầu tiên. Nhưng, tất cả đều biết sự tồn tại của dân lang thang và các xe hàng rong, bất kể về mặt kinh tế, văn hóa hay xã hội đều đã trở thành một phần không thể thiếu của thành phố Đài Bắc, nó đã tồn tại trước cả triển lãm hoa và gốc rễ của những đối tượng này còn bền hơn cả hoa cỏ. Dân lang thang dùng phương pháp của mình để nhâm nhi sự tự do của cuộc sống không ổn định, các xe hàng rong âm thầm cống hiến cho sự phát triển kinh tế của Đài Loan, với tinh thần “kiến tha lâu cũng đầy tổ”, họ dùng những đồng tiền kiếm được từ mồ hôi, công sức để nuôi dạy nên những con người có thể sẽ trở thành làm trụ cột cho đất nước trong tương lai.

Một bên mở rộng cửa đón khách, một bên lại dồn người nhà vào chân tường, cảnh tượng này khiến chúng ta không thể không nghĩ tới số phận của người Di-gan ở Châu Âu.

Theo thống kê của chính phủ Pháp, hiện nay có khoảng 15 ngàn người Di-gan dựng lều sinh sống trong phãm vi lãnh thổ nước này, cuộc sống du mực dường như là số phận và cũng là thói quen sống của họ. Bất hạnh thay, vì trong lãnh địa nước Pháp liên tục xảy ra vài vụ án, để xoa dịu lòng dân, chính phủ Pháp đã ra lệnh phá bỏ các doanh trại của người Di-gan và trục xuất họ ra khỏi nước Pháp. Nhưng, hành vi bạo lực của các nhà đương cục Pháp khiến ngay cả người dân Pháp cũng không thể chấp nhận được, nhiều cuộc biểu tình đã diễn ra ở các thành phố lớn, người dân Pháp khiển trách sự thô bạo của chính phủ, phê phán chính phủ đã phản bội tinh thần nhân quyền lập quốc của chính mình.

So với những phản ứng của nhân dân Pháp, thì sự lãnh đạm, thờ ơ của người dân Đài Bắc càng khiến lòng người bất an. Dân lang thang ở Đài Bắc cũng có số phận gần giống như những người dân Di-gan kia, đa số họ là những người vô gia cư, không nghề nghiệp, không thân phận, và rơi vào tầng lớp đáy cùng của xã hội. Trong thị trường lao động hiện nay, họ bị loại ra ngoài rìa của cuộc chơi và trở thành những người yếu thế, là đối tượng chịu sự kỳ thị của người xung quanh. Để “làm đẹp” cho hội triển lãm hoa, những người dân lang thang và các xe hàng rong bị trục xuất, nhưng, không lẽ người dân thành phố lại coi đó là lẽ tất nhiên? Hiện nay, vụ án tham nhũng trong dự án xây cầu vượt Tân Sinh vẫn tiếp tục tiến triển, việc mua bán các loại hoa và vật liệu công trình sử dụng cho cuộc triển lãm cũng có thể trở thành đối tượng điều tra của viện Kiểm sát, “Sức mạnh của cái đẹp” đã dần bị biến màu. Nhưng, nguyên nhân chính khiến cái đẹp trở nên xấu xí có lẽ chính là sự thô bạo của chính phủ, và sự vô tình, thờ ơ lãnh đạm mà người dân thành phố Đài Bắc dành cho người người yếu thế.

國際花卉博覽會即將於11月登場,台北市政府以「整頓市容觀瞻」為名展開嚴打行動,驅逐遊民和流動攤販。根據媒體報導,這是為了「避免遠從海外前來的嬌客受到驚擾」。

台北市花博以「美麗的力量」作為標語,宣稱要讓台北向全世界綻放,吸引世界走進台灣。然則,在向外開放的同時,我們看到的卻是對內緊縮的政策。遊民和流動攤販首當其衝,因為「不美麗」,遭到第一波掃除。然則,眾所周知,遊民和流動攤販的存在,不管是從經濟上、文化上或是社會學上而言,都早已是台北市民日常生活的一部分,早在花博之前就已經存在,而且是比起很多花花草草都還根深蒂固地存在。遊民用自己的方式品味動盪的自由,流動攤販為台灣的地下經濟默默做出貢獻,積沙成塔地養育很可能是未來國家棟樑的子女。

一方面擴大開放,一方面對內緊縮,這不禁讓我們想起歐洲羅曼人(Les Roms,即一般俗稱的吉普賽人)的命運。

目前在法國內部估計有1萬5千羅曼人紮營,流浪似乎是他們的宿命,也是他們習慣的生活方式。不幸的是,法國境內由於相繼發生幾樁治安事件,政府為了安撫人心,竟拿羅曼人開刀,於是羅曼人的紮營點被破壞,羅曼人被驅逐。不過,法國當局的國家暴力,連法國公民也看不下去,各大城市爆發遊行示威,譴責公權力的粗暴,批判政府背叛人權立國的精神。

相較於法國公民力量的反彈,台北市民的冷淡、無作為,更加令人不安。台北市的遊民其實與羅曼人有類似的命運,他們多半因為無住屋、無業、無身分而陷落於社會的底層,在市場經濟的法則中,成為被邊緣化的弱勢者,成為被歧視的對象。為了花博的「美麗」,遊民和流動攤販被驅逐,台北市民竟視之為理所當然?於今,台北市新生高架橋採購弊案持續發展,花博的各項花卉和工程採購,恐怕也將成為檢調深入查訪的對象,「美麗的力量」已經變色。然則,真正讓美麗變為醜陋的,恐怕是市府對弱勢者的暴力,以及市民對弱勢者人權冷漠!

文╱立報社論2010/9/9 翻譯╱青河

Bài: Xã luận Lập báo ngày 9/9/2010 Dịch: Thanh Hà