Nhật ký Ôsin 奴隸日記

Mới sang chỉ biết miệt mài

Ở trong môi giới họ nói hoài linh tinh

Công việc đang ổn thình lình

Họ tha nơi khác thân hình còm nhom…

  1. Thư gửi ông xã…

Phiêu bạt trên xứ người thời gian cũng khá dài. Chỉ vì miếng cơm manh áo, muốn cải thiện cuộc sống mà đôi ta phải xa nhau. Biết xa nhau khổ là vậy nhưng chúng mình vẫn phải vững bước anh nhỉ…

Những năm xưa thì lo giặc đốt, giặc dội bom, thời nay thì lo giặc dốt, giặc nghèo. Cũng vì những lí do này mà em phải xa anh, xa con, nhiều đêm nằm tủi thân mà khóc hu hu. Đã 3 năm lưu bạt trên xứ Đài, đổi 13 lần chủ và nếm đủ mùi đắng cay của kiếp nô lệ. Những lời mắng chửi, những cách cư xử của họ đối với mình nếu tích lại, có thể gom thành một kho tàng lịch sử đời Ôsin. Anh thấy đấy, trải qua nhiều giai đoạn như vậy thì tính nết của em chả như là “Bao Công”.

Em vẫn nghe anh là không được trốn, nên những ngày tháng đó em vẫn giậm chân tại chỗ. Em nói với họ là cho em về thăm nhà, họ bảo em phải bỏ tiền nộp phạt, ra đồn thì mới được về. Em bảo tại sao phải ra đồn? Vậy thì tôi lên Bộ. Nói đến Bộ là nó sợ, nó trả em hết hộ chiếu, giấy tờ, may mà đòi được 6 tháng tiền tiết kiệm. Nó bảo tôi với cô là bạn tốt đừng lên Bộ nữa. Bạn tốt, tốt mà nó ăn đến tận xương cốt mình. Thôi thì ừ cho nó xong. Nó đưa mình ra bến xe nó thả, bảo cô tự ra về…

2.  Con đường cùng: Ngày đầu tự do

Đứng giữa ngã ba đường, chẳng biết đi đâu về đâu, lại là ngày đầu tiên được tự do vừa lo vừa mừng. Ở nhà thì mình đi mông lung có vào rừng cũng không sợ bị lạc. Từ nhỏ đến giờ có đi lang thang ở phố bắt xe bao giờ đâu. Sao mà lắm tàu nhiều xe thế. Muốn đi đến nhà chị Mão mà không biết đi xe nào. Gọi điện cho chị chị bảo số xe, rồi tự mò đi. Từ bé đến giờ, bây giờ mới ngồi xe khách lần đầu, vừa to vừa dài rộng, ngó ngược xuôi chẳng thấy ai là bác tài thu tiền. Xe chạy vù vù, không có cái cột bám thì ngã ngửa ra, tờ tiền giấy bay phật phật. Ồ, họ miễn phí sao mà không thu tiền mình? Loay hoay chẳng biết đưa cho ai, ghế bên cạnh tiếng cô gái bịt khẩu trang

Chị đi đâu? Tiếng Trung không được sõi lắm, à người nước ngoài

–          Zhongshan lu…,…duan. Thế chị? Ơ tôi cũng vậy, bụng mừng thầm. Tiền xe bao nhiêu?

–          20 tệ, chị thả vào thùng kia. – Thì ra là vậy, tôi có biết đâu chứ.

–          Nhưng tôi không có, chị đổi cho tôi. Đưa cho cô ấy 100 tệ, cô ấy chỉ còn 40 tệ, nhưng thôi, có tiền xu thả vào đấy là tốt lắm rồi.

Xe chạy đến điểm dừng hai người cùng xuống, chào nhau rồi đường ai nấy đi. Tôi vội đi tìm bốt điện thoại…

–          A lô, em xuống xe rồi, chị ở đâu?

–          Em đợi chị một lát nha, em đi đến 7-Eleven

–          Đâu làm gì có? Chị nhanh lên, em sợ.

–          Đồ mắt to, ngẩng đầu lên nhìn cái biển

–          À, em nhìn thấy rồi

–          Tạm ghé vào đấy đi, đi đường dài có buồn…? Không mất tiền đâu, hí hí.

–          Ù kể cũng muốn nhưng sắp đến nhà chị rồi.

Tiếng ken két ở phía sau, ngờ ngợ không nói gì, ngoảnh lại cái ba lô con cóc xộc xệch suýt rơi, nhìn một lát – chị ư? Nhìn mãi không ra

–          Chà chà ăn cơm gạo nước thành phố có khác, bà chị sắc thế. Vừa rồi về bác Hùng sao nhận ra phu nhân, chẳng bù cho cái thời “gái đảm mò cua đít mốc meo”, ha ha…

–          Cái con quỷ này mày cũng thế!

–          Em à, đùi vẫn đen kịt, thường ra suối mò ốc.

–          Mày nói cài gì? Mò ốc?

–          Ồ chị không biết, nhà chủ em trước hai bà cháu ở gần rừng. Tuần hai buổi thồ xe đạp và cái can vào rừng lấy nước núi về ăn, vì ở đó nước máy có bã đá vôi, không có máy lọc. Tiện thể mỗi lần em đều nhảy xuống suối mò ốc, thế sao đùi chẳng đen.

–          Vậy à, thế lại thích vì vẫn có vị quê hương.

Chị kéo tay qua cái chợ nhỏ mua vài thứ về làm cơm.

–          Em thích ăn gì?

–          Gì cũng được, mua nhanh lên chị ơi em không chịu nổi nữa rồi.

–          Tao biết mày ngồi xe lâu vậy, thế mới mách mày vào 7-Eleven

Hai chị em về tới nhà chị ở chăm bà cụ, nhà có hai bà cháu, các con cụ không ở cùng vị vậy cũng thoải mái.

–          Em đi tắm giặt nghỉ ngơi, chị làm cơm ù tí là xong mà.

–          Em cùng làm.

–          Không cần mà, chị đẩy vai tôi ngồi thỏm xuống cái ghế.

Nhìn thấy bà cụ, tôi lại nhớ bà cụ mà trước đây tôi chăm sóc, không biết bây giờ bà ra sao. Khi công ty đến đón tôi đi, xách túi quần áo bà nhìn thấy khóc hu hu. Bà bảo “mai chao la” (đừng đi) làm tôi cũng khóc theo, cổ họng ứa nghẹn lại.

Thời gian chăm bà cụ là khoảng thời gian dài và vô cùng vất vả, áp lực. Bà cụ là người vô cùng khó tính, đã từng có 12 người chăm sóc bà nhưng đều không chịu được, tôi là người thứ 13. Bà cụ vốn khó tính, từ khi còn trẻ đã hay văng tục, quản đồ. Mỗi lần cơn thịnh lộ lên bà nhìn thấy cái gì cũng quăng, đâm, nước sôi cũng hất, vì vậy mà trước đó có người In đô sợ quá cũng chạy mất. Bà chính là nhân vật của bài viết “hậu quả ngôn ngữ bất đồng”, bà một câu tiếng Trung cũng không biết.

Thời gian đầu do không hiểu tiếng Đài, tôi thường bị bà hất cả bát canh nóng, hoặc nước thịt đun xì dầu vào người. Con cái bà điện đến nghe, bà tưởng tôi gọi điện đi, bà vớ được cái kéo định đâm, tôi sợ quá vội vàng dọa bà là gọi cảnh sát, bà ta thấy thế cắt luôn dây điện thoại. Thời gian trôi đi chữ “nhẫn” đã thắng tất cả. Thứ tiếng Đài không biết cuối cùng cũng học được.

Tôi dần dần hình thành cho mình một thói quen, đó là trên người lúc nào cũng có một chiếc bút, bà nói dứt câu là phải ghi ngay vào tay hoặc một mảnh giấy. Nhiều khi bà chửi bậy, tôi không hiểu cũng vẫn ghi vào, đến lúc hỏi ra mới hay đó là…

Tìm hiểu ra tôi được biết, bà là người phụ nữ rất cực khổ. Từ nhỏ khi mới 5 tuổi bà phải đi làm con cho nhà người khác, nhà đó toàn con trai, không có con gái. Bà được bố mẹ nuôi nuôi dưỡng đến năm 16 tuổi thì được gả cho nhà họ Trần. Bà sinh được 6 người con, khi con lớn mới 16 tuổi, đứa con nhỏ của bà mới 4 tuổi thì chồng bà qua đời. Ông Trần có người bạn họ Ngô – không có vợ và con cái, trước khi ông mất ông nhờ ông họ Ngô chăm sóc vợ và các con ông.

Ông họ Ngô đón bà và các con về nhà ông chăm sóc. Đến khi đứa con út 20 tuổi, chuẩn bị đi nhập ngũ thì anh lại bị tai nạn qua đời. Vì vậy mà bà vô cùng đau khổ. Thời gian sau đó bà vào xưởng làm, không may lại bị máy cắt mất một ngón tay. Quay trở lại làm đồng, phải vượt qua các con suối, bà lại không may bị ngã và cuộc đời bà làm bạn với đôi nạng, khi tuổi về già bà phải chuyển sang ngồi xe lăn. Đổi lại, những người con gái của bà, nhờ các ông chồng toàn làm chủ lớn mở các công ty nước ngoài, tại Việt Nam Bắc Nam đều có. Trước khi ông họ Ngô qua đời đã để lại cho bà khoản tiền lớn vì ông Ngô không có con cái.

Từ những chuyện nhỏ nhất của cuộc sống bà cháu cũng kể cho nhau nghe, vì thế từ những cái bất đồng chúng tôi trở nên hiểu nhau hơn, tính nết của bà cũng thuần hơn.

Đang ở quê cùng bà thì hạn đến, bà ốm, các con của bà đón bà về ở cùng ở Đài Trung. 9 tháng vất vả chăm bà, bế lên bế xuống tôi sút đi 4 cân.

Hai bà cháu ở tầng hai chật hẹp, đủ một giường bà nằm, dưới đất lối đi toilet là chỗ ngủ của tôi. Trên đầu thì là toilet, dưới chân thì là xe bà để đi tiểu, đại tiện. Đêm 7,8 lần bế bà dậy. Vừa nằm xuống ngủ thì họ đi toilet bước qua người mình đi. Đi xong còn tiết kiệm nước không dám xả, mùi khai bốc lên tôi không chịu được lại dậy xả nước. Bà chủ thấy vậy đang ở trong phòng bà chạy bình bịch vào mắng, nhà tôi 3 người đi mới xả nước một lần.

Mấy đứa con ông bà ấy thì đi xong xả nước luôn, nhưng mỗi lần như vậy lại làm tôi giật mình thức giấc. Khi bế bà dậy đi tiểu tiện thì phải cuộn chăn của mình vào thì bà mới có chỗ đi. Có nhiều hôm trong khi đợi bà đi tè mình chợp mắt một chút thì bà lại tè hết ra chỗ mình ngủ, lại lọ mọ dậy lau rồi mới ngủ. Nghĩ đến năm năm đi ở cơ cực lắm.

Công việc trong nhà thì phải làm từ A đến Z. Bà cụ thì ngày 4 lần phải ôm từ tầng 2 xuống tầng 1 để đi dạo. Bà chủ bảo với tôi bà chủ tắm thừa nước thì tôi mới được tắm, thấy tôi tắm bà chủ xúi chồng lên rình xem có bật nóng lạnh không.

Ông ấy bảo: “nhà tao không tắm ở đây, chỉ có bà mới được tắm, thế mà mày là người ở mà mày lại dám tắm”.

Tôi nghĩ mà ức không chịu nổi…Tóc tôi đang dài bà bắt cắt đi, bà bảo tốn nước, mất thời gian.

Khi bà cụ đã khỏe lên, bà cụ đòi về quê nhưng bà chủ không cho về. Nhiều khi phải làm việc chưa kịp bế bà cụ xuống đi dạo được, bà cụ từ giường nhảy xuống, may mà không bị gãy xương. Bà cụ tức văng tục con dâu bà thì không ưa bà, bà thì đòi đi dạo, con dâu thì bắt làm, tôi như cái máy quay. Ngày nào cũng cơm dẻo, canh ngọt, nhà cửa sạch bóng. Bà chủ thì vắt chân chữ ngũ xem cổ phiếu, điện thoại cười ha ha, hi hi. Tiền ăn của hai bà cháu thì do con gái bà lo, nhưng lúc nào bà chủ cũng ca thán là có hai bà cháu tốn kém, đòi về quê thì bà ta không cho về. Con giun xéo mãi cũng quằn, đến nước này thì tôi không thể chịu nổi nữa…

Tôi đòi đi nhưng các cô con gái dỗ dành ở lại, vì nếu tôi đi rồi không có ai chăm cụ nữa. Nghĩ đi nghĩ lại tôi thấy, 3 năm qua biết bao nhiêu khó khăm mình đều có thể vượt qua được thì 3 tháng còn lại nhằm nhò gì, đợi In đô sang mình ra đi cho trọn nghĩa vẹn tình. Bà út còn bảo “đợi người In đô sang chị cho thêm 10,000 nữa mua quà”. Thế mà Tết đến, vì biết mình sẽ đi họ bảo với nhau một hào cũng không cho thêm mình. Thế mới biết những người có tiền họ keo kiệt bủn xỉn đến nhường nào. Còn bà út, trước hôm tôi đi tôi gọi điện lại thì máy tắt không dám nghe, đúng thật là đời.

Chị em lâu ngày không gặp buôn hết chuyện nọ xọ chuyện kia, kể không hết.

Chúng tôi chia tay nhau sau một ngày dài tâm sự, chị dẫn tôi ra bến tàu và tôi trở về nơi của ngày xưa…

Về tới nơi tôi nhận được điện của một người bạn, lập tức bắt xe lên Đài Bắc trong sự lo lắng, sợ sệt. Vượt qua chặng đường dài tôi đã đến với một hành trình mới. Lại đến một cánh rừng ở huyện Đài Bắc, có lẽ tôi có duyên với rừng. Chiếc xe chở tôi dừng trước khu chung cư 3 tầng cũ kĩ. Cửa mở, chị gái Nghệ An ra đón tôi. Đây là ông cụ em phải chăm. Nhìn thấy ông tôi thấy ái ngại vì ông cao to, nằm liệt. Tôi sợ không biết mình ngỏ bé thế này có kiêm được không…

3.  Phần kết

Đã 5 tháng đang ở mức án tù vì đồng “$” (Đô la), hàng ngày chăm ông cụ bất di bất động, tôi phải lấy toàn bộ sức mình để bế ông, toàn thân ướt đẫm mồ hôi. Có mỗi cái mũi để thở thì phải bịt vào, cái mùi chất thải từ phổi ông ấy bay ra qua ống ở cổ còn sợ hơn mùi B52 thời chống Mỹ. Hàng ngày phải bế ông lên xe lăn chẳng khác nào con chuột nhắt tha con chuột cống. Ngày nào cũng như ngày nào phải làm các việc đấy cho ông, mạng của ông ấy nằm trong tay mình. Thân thể ông ấy toàn dây với ống, máy móc hỗ trợ. Sợ nhất là ống thở hút đờm ở cổ, đêm cũng như ngày khục khục như máy bơm nước, tôi chẳng ngủ được. Có miếng ăn ngon thì nghĩ đến giai đoạn hàng ngày thò tay vào hậu môn ông móc móc, thì gà quay, cá nướng cũng chẳng bằng ăn bữa cơm cà pháo do chính tay vợ chồng mình trồng ra thơm giòn giòn, ăn xong ngủ ngáy khò khò chẳng phải lo móc móc.

Thời gian trôi nhanh, đến tháng em đón nhận tờ xanh mới mới, miệng cười haha. Đó mới là đồng “$”, nghĩ lại lúc móc móc mới thấy đó là cái ngân hàng “vàng”.

親愛的老公:

在台灣漂流,是一段漫長的光陰,為了改善生活,我們離開彼此,即使知道離別很痛苦,我們依然選擇忍耐。.

過去是戰爭時期,我們只是擔心敵軍會投彈到村裡來;今日雖然和平,但大家反而排斥貧窮的人。也因此,我必須暫時離開你、離開孩子、離開家鄉,來到陌生的地方工作以求取更好的生活。很多時候,我一個人躺在床上寂寞的哭泣,在台灣工作三年、換了十三次雇主,什麼苦都往肚裡吞:責罵、沒良心的對待,若是集結起來,可以建成一座「奴隸歷史館」了吧。

然而,每次我打電話回家,你都勸我不要逃跑,因此我還是盡力維持現況。我請雇主讓我回去看家人一段時間後再回來,他們卻要我先繳罰款,並且坐牢服刑後,才可以回去。我問雇主為什麼?不然我去勞委會問問看規定是不是這樣。一提到勞委會,他們就怕死了,把我的護照和六個月的罰款全都還我,還說都是好朋友,不要去提告。他們有臉說到「好友」兩個字?真不會不好意思!即使知道他們的真面目,我還是點頭答應作罷;再然後,他們帶我到車站,叫我自己離開。

第一天的自由

尋覓許久,我到了一個認識的越南姊姊家。

看到姐姐照顧的老太太,我想到我之前照顧的阿嬤,突然有點心酸。仲介接我走的時候,我一提起行李,阿嬤就哭了,她用台語說「別走啦」,我也跟著哭了,不曉得她現在怎麼樣了。

照顧阿嬤是一段非常辛苦和倍感壓力的過程。阿嬤個性十分嚴厲,我來之前已有十二個看護因為受不了阿嬤的個性而離職,我是第十三個。阿嬤很會罵髒話、很會丟東西,每次一生氣,就看到什麼丟什麼—連熱水她也往人身上潑,曾經因為這樣嚇走一個印尼外勞。阿嬤連一句國語也不會說,是一個完全「語言不通」的人。

因為聽不懂台語,我常被她把整碗熱湯潑到身上;有一次,我接到她女兒打過來的電話,她以為是我去打電話,馬上拿剪刀要刺我。我警告她,如果真的傷害我的話,我就去報警,結果,她把電話線剪掉了。

時間過去,「忍」字戰勝了一切,台語也是可以從聽嘸學到通的。

一段時間後,我才知道阿嬤從小就是一個非常不幸的人。她五歲就去當人家的養女,十六歲時被養父母嫁給陳家,連生了六個小孩。然而,幼子四歲的時候,她老公就過世了,陳先生過世前,交代還是單身的好友吳先生幫忙照顧老婆和孩子。

吳先生答應了好友,接阿嬤回來一起生活。但是,阿嬤的小兒子到了二十歲準備服兵役時,被一場車禍奪走了性命,阿嬤非常傷心。後來,阿嬤在工廠上班,不小心割到手,失去了一隻指頭,也失去了工作。當她迫於無奈回到田間務農,卻在一次經過山澗時,不小心摔倒了。從此,拐杖成為她的朋友,年紀老了之後,拐杖換成了輪椅。

不過老天爺似乎也不是太無情,她的女兒都幸運地嫁給有錢老公,吳先生過世後也留給她不少錢。

我慢慢養成習慣,她每講完一句台語,我馬上寫在手心或是紙上,有時候阿嬤罵髒話我也按照聲音寫下來,去問人家才明白那是什麼意思。

慢慢地,我們從生活瑣事談起,瞭解彼此後,她也和藹多了。

與阿嬤的兩人生活漸入佳境的時候,阿嬤卻生了重病,她台中的兒子把她接回去照顧,我在那邊待了整整九個月,瘦了四公斤。

我們兩個被安置在二樓狹小的房間裡,只夠放一張阿嬤睡的床,走道才是我睡覺的地方—只是,走道也剛好是全家要去廁所的入口。所以,我睡覺的時候,頭前面是廁所,腳後面是阿嬤大小便的椅子。老人頻尿,一個晚上我要抱阿嬤解決大小便,剛躺下來又有其他家人要上廁所,他們就直接跨過我躺下的身體。他們上完廁所後還節省得不沖水,每次聞到那個味道,我受不了起身沖,老闆娘卻聽到我沖水就會跑過來阻止我,告訴我:「三個人上完廁所後,才需要沖一次。」

他們家的孩子上完廁所會馬上沖水,問題是每次都會吵醒我。每次抱阿嬤上廁所時,我都要把棉被捲起來才有地方讓她坐便桶;有時候,我會利用那短暫的時間瞇一下,有時她會不小心尿到我睡覺的地方,我又得爬起來擦,這五年當奴隸真的受到不少委曲。

家裡的事我每一件都要做,並且,每一天有四次要把阿嬤從二樓抱到一樓去散步。老闆娘說,阿嬤洗完澡剩下的水才輪到我洗澡;知道我要去洗澡,老闆娘還叫她老公偷偷窺看我有沒有使用熱水。老闆則是說,只有阿嬤才可以洗澡,你是傭人怎麼可以洗澡呢?我想不到世界上會有這種人,覺得自己好委屈;長頭髮也被老闆娘飭令剪短,她說,長頭髮浪費水,浪費洗頭髮的時間。

阿嬤身體好起來後,她想要回老家,但老闆娘不允許她回去;我有時候因為家務工作,來不及抱她去散步,她就從床上跳下來,好在沒有骨折。她很愛罵髒話,因此她媳婦不喜歡她;但是阿嬤喜歡去散步,老闆娘又愛叫我做家事,我如機器一般忙不停。每天,我都要把家事做好,老闆娘只需要翹著二郎腿,哈哈大笑地看股票。雖然阿嬤和我的花費均由阿嬤的女兒負責,但是老闆娘還是天天抱怨:「因為有妳們在,所以生活費變多了。」我們要回去,她又不允許

我說我要離職,阿嬤的女兒又勸我繼續留下來,因為我走了,就沒有人能照顧阿嬤。想來想去,過去三年我可以度過,現在只剩下三個月難道不能再忍忍嗎,再一段時間就有一個印尼外勞過來代替我,再離職也才算有始有終。老闆娘還答應我,走時會多給我一萬元。

話是這麼說,到了過年後她們還是一毛錢也沒有給我,老闆娘之前答應給我一萬元也沒給,手機還關機,才知道有錢人多小氣。我就這樣空手走出家門,繼續尋找未來的路

文:Độc giải không tên無名讀者

翻譯:Nguyệt Cát月吉