地震來了怎麼辦? Động đất xảy ra phải làm thế nào?

Trận động đất tại vùng biển ngoài khơi Nhật Bản tháng 3 vừa qua đã gây ra sóng thần và những thảm họa sau đó làm chấn động toàn thế giới. Đài Loan cũng giống như Nhật Bản đều nằm trên vành đai động đất Thái Bình Dương, số lượng các trận động đất xảy ra thường xuyên với tần số lớn, ngày 21 tháng 9 năm 1999 tại Đài Loan cũng đã từng xảy ra một trận động đất lớn khiến cho hơn 2000 người chết. Đài Loan mỗi năm phải chứng kiến 18500 trận động đất lớn nhỏ, trong đó có khoảng 1000 lượt động đất có thể cảm nhận được. Các bạn đến từ Việt Nam, các bạn đã chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận động đất từ Đài Loan hay chưa?

地震發生的原因

Nguyên nhân xảy ra động đất

Bề mặt vỏ địa cầu được kết cấu từ nhiều mảng lớn nhỏ khác nhau tạo thành, những mảng này chồng chéo lên nhau chính là nguyên nhân gây ra động đất, do vậy càng gần với nơi tiếp giáp giữa các mảng thì tần suất động đất càng cao. Việt Nam may mắn không nằm trên khu vực tiếp giáp giữa các mảng, nhưng Đài Loan lại nằm trong khu vực tiếp giáp giữa vùng phía tây của mảng Philippin và vùng phía đông của mảng đại lục Á Âu, hai mảng này giao nhau tại thung lũng Hoa Đông, do vậy khu vực Hoa Liên và Đài Đông của Đài Loan là nơi hay xảy ra động đất nhất.

Động đất có thể dựa vào “nguồn gốc địa chấn” chia thành hai loại là động đất ở tầng sâu và động đất ở tầng nông, động đất ở tầng sâu nằm cách xa bề mặt trái đất nên ảnh hưởng ít hơn; động đất ở tầng nông do nằm gần bề mặt trái đất nên thường gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Ngoài ra còn có thể dựa vào độ rung chấn phân theo thang đo richter để phân chia cường độ của động đất, lần động đất ở ngoài khơi Nhật vừa qua lên tới 9.0 độ richter là động đất vô cùng lớn.

芮氏規模地震分級表

Bảng phân quy mô của động đất theo thang đo richter

(Thang đo Richter là một loại thang để xác định sức tàn phá của các cơn động đất (địa chấn))

級數 

Cấp độ

地震強度 

Cường độ của động đất

0級 

0 độ

儀器上有偵測到但人體沒有感覺。 

Trên máy có thể phát hiện được nhưng con người không cảm nhận được

1級 

1 độ

靜止時稍微感覺的到。 

Khi ngồi yên lặng có thể cảm nhận được

2級 

2 độ

一般人皆可感覺到,懸吊空中的物品晃動。 

Người bình thường đều cảm nhận được, những đồ vật treo trên không trung đều có rung lắc

3級 

3 độ

門窗會因震動而發出聲響。 

Cửa, cửa sổ phát ra tiếng động do rung lắc

4級 

4 độ

睡著的人會驚醒,不穩的物品掉落。 

Người đang ngủ có thể bị thức giấc, những đồ vật không cố định có thể rơi đổ

5級 

5 độ

人無法穩定站立,牆壁裂開,招牌掉落,大型傢俱傾倒。 

Người không thể đứng vững, tường nứt, biển báo rơi rụng, các đồ gia dụng cỡ lớn có thể đổ vỡ

6級 

6 độ

造成建築物倒塌。 

Các công trình xây dựng có thể đổ sập

7級 

7 độ

山崩地裂、地層斷裂。 

Núi lở đất nứt, địa tầng đứt gãy

 

Ngoài việc chú ý đến cơn động đất chính, cũng cần phải chú ý đến các cơn dư chấn lớn nhỏ sau đó. Tuy cường độ của các cơn dư chấn không mạnh bằng cơn chính nhưng cũng rất dễ gây ra sập đổ hoặc hư hại cho các công trình có kết cấu yếu.

 

地震時該怎麼應對

Phải ứng phó thế nào khi động đất xảy ra

 

Nếu thật sự có động đất xảy ra, đừng quá lo sợ, hãy nhanh chóng dựa theo những hoàn cảnh bạn có thể gặp như dưới đây để ứng phó

 

Đang ở trong nhà hoặc các công trình kiến trúc: Bình tĩnh, đừng nên ngốc nghếch mà chạy ngay ra ngoài, trước hết hãy nhanh chóng tắt hết nguồn điện, ga, nước và mở rộng các cửa trên lối đi để phòng khi động đất làm tắc lối thoát thân. Tiếp đó ngay lập tức dùng gối đầu hoặc chăn dầy bảo vệ vùng đầu, cố gắng hạ thấp người, trốn gần các đồ gia dụng kiên cố hoặc gần tường hay trụ đứng, không được trốn dưới dầm (xà) ngang! Ngoài ra khi chạy ra khỏi nhà nên đi cầu thang bộ chứ tuyệt đối không được đi thang máy!

Ở ngoài vườn hoặc công viên: nếu có thể an toàn thoát ra đến các khu vực đất trống thì nên nhanh chóng chạy đi, tránh chạy tới gần các cột điện, cây, biển báo giao thông, công trình kiến trúc, xe cộ hoặc các đồ vật nguy hiểm khác.

Đang ở trên xe buýt, tàu điện ngầm, xe con và các phương tiên giao thông khác: Trước hết ngồi nguyên tại chỗ và hạ thấp thân mình, hay tay ôm đầu, không được đột ngột đứng lên hoặc di chuyển. Ở nguyên trên xe, không nên gấp gáp xuống xe, đề phòng bị những đồ vật rơi vào người, sau khi nắm rõ tình hình đường xá mới chạy đến khu vực an toàn. Nếu đang ở trong hệ thống tàu điện ngầm cần làm theo chỉ thị của nhân viên các trạm hoặc đài phát thanh để tránh nạn.

Trong thang máy: Giữ bình tĩnh và không được đập cửa thang máy, ngồi nép vào sát tường thang máy, hai tay nắm chắc tay cầm trong thang máy, nếu thang máy dừng lại cần ấn nút cấp cứu để cầu cứu và thông báo mình đang dừng lại ở tầng nào

Ở bờ biển: Khu vực bờ biển thường có nhiều chỗ đất trống, do vậy có thể trực tiếp nằm sấp xuống hoặc bám chắc vào những đồ vật cố định cho đến khi hết rung lắc và thử tính xem động đất duy trì trong bao lâu. Nếu rung lắc mạnh kéo dài hơn 20 giây thì phải lập tức chạy đến những chỗ cao hơn (lên núi hoặc nhà cao tầng), vì rất có khả năng động đất sẽ gây ra sóng thần ập đến. Đừng đợi đến khi chính quyền thông báo cảnh báo mới di chuyển, và nên tự đi, đừng đi xe buýt hay taxi để tránh tắc nghẽn.

Ở hạ lưu của các hồ chứa nước: Hồ chứa nước có thể bị vỡ đập sau động đất, nếu bạn sống ở khu vực hạ lưu của hồ chứa nước thì cần luôn theo dõi thông tin về lũ lụt và nơi tránh nạn.

 

平日應準備好「地震包」

Ngày thường cần chuẩn bị “túi động đất”

Giả sử động đất có quy mô quá lớn buộc phải bỏ của chạy lấy người thì nếu ngày thường bạn đã chuẩn bị sẵn một “túi động đất” đề phòng khi chạy nạn thì khi gặp tình trạng khẩn cấp bạn có thể lập tức mang theo để chạy, khi gặp tình trạng thiếu hụt đồ đạc sau tai nạn thì “túi động đất” có thể đã cứu được bạn. Túi động đất cần chuẩn bị những đồ dùng cần thiết sau:

Nước uống, lương khô: Nếu chẳng may gặp nạn, nước uống và lương khô có thể giúp bạn chống đỡ trong vài ngày chờ đội cứu hộ tới cứu. Nước đóng chai là loại thích hợp nhất, lương khô bao gồm bánh quy dinh dưỡng, thịt khô, sô cô la thanh v.v, ngày thường cần chú ý đến thời hạn sử dụng của đồ ăn.

Đèn pin, còi: Khi mất liên lạc với bên ngoài, đèn pin có thể chiếu sáng, còi có thể làm cho đội cứu hộ dễ dàng phát hiện ra bạn, tất nhiên đèn pin cần chuẩn bị thêm mấy quả pin kèm theo.

Khẩu trang: Bảo vệ mũi và miệng, tránh hít phải quá nhiều bụi bẩn vào phổi khi chạy nạn

Giấy tờ tùy thân (hoặc copy): có thể copy một phần các loại giấy tờ tùy thân để khi chạy nạn có thể chứng minh thân phận mình với đội cứu nạn.

Số điện thoại liên lạc khi cần thiết: Viết lại số điện thoại của văn phòng kinh tế văn hóa Việt Nam, các đoàn thể công ích, chủ nhà, môi giới hoặc bạn bè người Đài Loan vào một cuốn sổ nhỏ để trong “túi động đất” để khi gặp trường hợp khẩn cấp có thể liên lạc.

Nếu túi động đất đủ lớn có thể để thêm những đồ dùng sau:

Tiền lẻ, thẻ điện thoại, máy thu âm loại nhỏ: Khi điện thoại di động không thể liên lạc được, có thể dùng điện thoại công cộng để liên lạc và dùng máy thu âm để nghe các thông tin cần thiết.

Dao vạn năng, đồ đập cửa loại nhỏ: có thể dùng để đập các chướng ngại vật trên đường thoát hiểm

Thảm nhẹ, áo mưa: Bất kể bạn chạy thoát ra ngoài hay bị kẹt trong nhà thì thảm và áo mưa đều là vật giúp bạn giữ ấm thân nhiệt.

Hộp cứu thương: các loại đồ dùng cứu thương đơn giản như thuốc sát trùng, cồn, bông, gạc v.v.

Những đồ dùng trên nên chuẩn bị theo tình trạng của từng người, không nên quá tham lam để lúc chạy nạn lại thành gánh nặng.

 

Động đất tuy rất đáng sợ nhưng không phải do yêu ma quỷ quái làm loạn mà chỉ là một hiện tượng tự nhiên, người Đài Loan từ nhỏ đã học tập cách đối mặt với động đất, chỉ cần hiểu rõ và chuẩn bị sẵn sàng thì khi có tình trạng bất ngờ xảy ra vẫn có thể giảm thiểu thấp nhất những sợ hãi và thương vong, giảm những tổn thất về của cải và sinh mạng.

 

資料來源:維基百科、地震大怪獸、兒童防震小百科、大地震救命完全手冊

Nguồn tham khảo : Wiki, Động đất quái vật, Bách khoa nhỏ phòng động đất cho thiếu nhi, sổ tay cứu mạng khi động đất.

 

文/李岳軒

翻譯/青河

Bài: Lý Nhạc Hiên

Dịch: Thanh Hà