Ký ức của một thời 逃亡者的回憶

Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê ở Nghệ An, gia đình tôi có bốn anh em. Trong gia đình nghèo khó nhưng anh em chúng tôi đều được bố mẹ nuôi ăn học hết cấp III. Sau khi hoàn thành chương trình phổ thông, tôi đã có ước nguyện vào quân ngũ để lập nghiệp. Nhưng ước nguyện ấy đã không thành như tôi đã từng mong muốn.

Sau ba năm quân ngũ trở về quê hương với sự nỗ lực phấn đấu của bản thân cộng với kinh nghiệm học hỏi trong quân ngũ, một thời gian về quê không lâu tôi đã được đề đạt làm một cán bộ phong trào ở cấp xã. Tuy công việc không vất vả nhưng với đồng phụ cấp ít ỏi nên chẳng đủ trang trải cho cuộc sống của bản thân, huống hồ gì nói đến lo cho gia đình. Tôi biết ngày xưa Bác Hồ có nói “làm cán bộ là để hi sinh và cống hiến sức mình cho nhân dân”. Nhưng thực sự tôi không làm được như lời Bác dặn. Tôi rất hổ thẹn . Nhưng biết làm sao được khi mình là một trụ cột của gia đình. Vì miếng cơm manh áo, vì phát triển kinh tế nên tôi đã đề nghị Ban lãnh đạo cho tôi xin thôi việc. Lúc này cũng rầm rộ lên phong trào xuất khẩu lao động phát triển kinh tế. Đài Loan là mục tiêu tôi chọn lựa. Thế là qua lời giới thiệu của bạn bè tôi cũng đã tìm đến được công ty môi giới nhưng cũng phải qua mất ba lần “cò” mới tới công ty ở Hà Nội.

Qua thời gian ba tháng học tiếng và chờ đợi tôi đã trúng tuyển và được dự kiến sang Đài Loan vào khoảng tháng 6 năm 2008. Sau khi nhận  được thông báo của công ty môi giới, tôi đã trở về quê để lo tiền nong với số tiền là 7300 đô. Với số tiền này đối với gia đình làm nông nghiệp như tôi thì thật là quá lớn. Sau 15 ngày, tôi đã vay đủ số tiền ở ngân hàng với lãi suất 1,5%. Sau khi hoàn tất thủ tục, công ty môi giới có cho tôi biết là đợt này đi đơn hàng làm cơ khí. Bữa cơm chia tay gia đình bạn bè đã đến. Tôi ra đi trong nỗi nhớ người thân và đè nặng lên đôi vai là 7300 đô.

 

Những ngày đầu ở Đài Loan

Qua hơn hai tiếng đồng hồ, máy bay hạ cánh tại sân bay Đào Viên. Trong lúc máy bay đang hạ cánh, tôi ghé mắt qua cửa sổ quan sát khung cảnh đất nước Đài Loan, nhìn thấy rõ những ngôi nhà cao tầng mọc san sát nhau. Bước ra khỏi sân bay, những khuôn viên đường nhựa sạch bóng trông thật đáng yêu và đúng như lời của mọi người nói Đài Loan là Đảo Ngọc. Môi giới đưa chúng tôi tới nhà nghỉ, mà mọi người thường gọi là “nhà chứa”. Ngôi nhà chỉ có hai phòng riêng, một phòng dành cho lao động nữ và một phòng dành cho lao động nam. Căn nhà trông rất bẩn thỉu đầy mùi khó chịu, cho dù vậy tôi vẫn ngủ thiếp đi không biết gì vì quá mệt mỏi.

Sáng hôm sau, chúng tôi được nhân viên của môi giới đến đón đi làm thẻ cư trú. Sau khi mọi thủ tục hoàn tất, tôi được đưa đến nơi làm việc. Trên đường đi công ty môi giới trả lời rằng, chỗ tôi làm là công ty cơ khí và có một người Việt Nam ở đó. Tôi nghĩ cơ khí hợp với mình rồi, có người Việt Nam thì cũng đỡ lo hơn. Đến công ty vào giờ khoảng 4 giờ chiều, xuống xe vào gặp ông bà chủ, tôi ký tập giấy đã in sẵn và lăn dấu tay. Trước khi công ty môi giới ra về có dẫn tôi đi thăm quan công ty. Tôi nghĩ rằng phía sau căn phòng kia là một công ty. Bước ra phía sau khoảng chục mét là một công ty đúc. Cái bắt gặp đầu tiên trong tôi là một lò nấu sắt rực hồng, nóng mấy nghìn độ, cộng với cái nóng oi bức của mùa hè                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  làm tôi có cảm giác ghê sợ. Nhìn trước nhìn sau, toàn bộ công nhân cả chủ lẫn tớ chỉ có 5 người. Khung cảnh công ty lụp xụp đầy cát bụi và mùi hơi khó chịu của lò nung sắt. Nhìn thế này mà cúng giống công ty, giống một trang trại hơn, tôi nghĩ. Nhìn sang phía bên kia một người đàn ông trạc tuổi 28 đang chăm chỉ làm việc, mồ hôi ướt đầm, mặt mũi lem luốc, người môi giới cho tôi biết anh N kia là người Việt Nam. Môi giới trước khi ra về dặn dò tôi “ở lại làm việc chăm chỉ nhé, ông bà chủ rất tốt đó”. Tôi chỉ biết đáp vâng. Sau khi cất dọn hành lý cơm nước xong. N có tâm sự với tôi rằng N đã sang đây đã được một tháng rồi, đã đến đây rồi thì phải cố gắng thôi.

Sáng hôm sau là ngày khởi đầu làm việc của tôi, vi mới đến tôi chỉ mài hàng và phụ việc thôi. Rồi ngày tháng trôi qua, tôi đã quen và thành thạo hết tất cả các việc. Công việc của tôi giờ đây là bê những thùng sắt to vật vã đổ nào lò nấu chảy thành nước với nhiệt độ gần 2000 độ. Không có bảo hộ lao động, nhiều khi bị sắt nung bắn vào người bỏng hết chân tay. Công việc làm bằng thủ công suốt ngày bưng và bê. Khi đang còn ở nhà, tôi nghĩ rằng sang đây công nghệ hiện đại thì chỉ làm bằng dây chuyền, máy móc cơ. Ngày tháng cứ trôi đi hai anh em chúng tôi thường đêm về bên mâm cơm tự động viên nhau rằng hãy cố lên. Thời gian cứ lặng lẽ trôi 6 tháng rồi một năm.

Sự đối xử của chủ

Lúc mới đến thì luôn nhận được sự động viên của chủ nên chúng tôi cũng cảm thấy bớt đi phần nào mệt nhọc và yên tâm làm việc. Nhưng thật buồn là sự đối xử tốt đó chẳng được bao lâu. Càng ngày sự đối xử chủ đối với chúng tôi càng xấu đi. Nếu làm không nhanh chân nhanh tay là bị mắng, làm sai một chút cũng bị lườm. Nhiều lúc tôi bắt gặp cái nhìn của chủ mà tôi lại cuống cuồng lại quên mất việc. Có lần chủ còn đòi đánh tôi và dọa nạt rằng ngày mai tao gọi môi giới xuống cho mày về nước. Tôi cảm thấy công việc vất vả và sự đối xử thậm tệ của ông chủ mà đầu óc tôi luôn có ý định bỏ trốn. Nhưng nhiều lần, tôi đã nhận được sự động viên của anh em bạn bè và nghĩ về quê nhà gia đình đang ôm một số nợ ngân hàng không phải là nhỏ. Thế là tôi đành nhẫn nhịn làm việc trong sự nhục nhã ấy. Thời gian làm việc thì ngày làm chỉ có 6,8 tiếng mà thôi. Nhưng nếu công ty mà có tăng ca thì an hem chúng tôi cũng chẳng có đủ sức để mà làm. Thứ 7 chúng tôi làm không được tính tăng ca. Có lần chúng tôi gọi môi giới nhờ giải thích rằng tại sao thứ 7 chúng tôi không được tính tăng ca, thì môi giới có trả lời là ở Việt Nam ký làm thứ 7 không tính tăng ca. Tôi tưởng môi giới giúp đỡ chúng tôi ai ngờ rằng môi giới cùng một bụng với chủ. Qua thời gian tìm hiểu báo chí và bạn bè, chúng tôi biết đến Bộ lao động, nơi mà mọi người đáng tin cậy. Sau khi gọi điện cho Bộ lao động và qua lời hẹn đúng một tuần sau họ có mặt tại công ty giúp đỡ chúng tôi. Qua sự làm việc của nhân viên Bộ lao động, chúng tôi sẽ được nghỉ một tháng 2 ngày thứ 7. Nhưng bà chủ lại khấu trừ 2500 đài tệ tiền ăn ở. Chúng tôi đồng ý.

Trở thành kiếp lưu vong

Thời gian trôi đi từng ngày thì sự đối xử của chủ lại càng xấu đi từng đó. Sự chịu đựng của tôi cũng có hạn. Trong tôi ý nghĩ bỏ trốn càng mạnh mẽ. Ngày 13 tháng 12 với bữa cơm đơn giản để chia tay tình anh em bạn bè cùng bên nhau chịu đựng những ngày khổ cực kia. Xa N, trong tôi lại nghĩ và thương cho N ở lại một mình, nhưng lại nghĩ thân phận mình sẽ trôi dạt về đâu.

 

Với mấy bộ quần áo và trong tay chỉ có 2500 đài tệ mà thôi, chuyến tàu đưa tôi tới ga ChungLi tìm gặp người em cùng xóm. Sau hai tiếng đồng hồ, tôi đã tới ga và gặp được người em. Hai ngày chờ đợ việc, em ấy cũng đã tìm được một công việc cho tôi. Tuy công việc có phần vất vả nhưng thái độ đối xử của chủ rất tốt. Bây giờ cũng là thời gian lưu vong được 7 tháng và N cũng đầy 2 năm làm việc. Trước khi về N gọi điện mời tôi tới bữa cơm chia tay, nhưng vì điều kiện nên tôi không về chung vui được. Qua điện thoại N có tâm sự với tôi rằng, sang đây làm việc hai năm trời, ra về còn âm một số nợ 50 triệu. Trước đây thì tôi ra đi N ở lại, giờ N ra về còn tôi ở lại theo số phận của kiếp đời lưu vong. Mặc dù không về chia tay cùng N được, nhưng tôi luôn cầu nguyện cho N trở về Việt Nam có một cuộc sống tốt đẹp hơn, gặp nhiều may mắn hơn.

 

Hôm nay là ngày giáp tết, trong tôi cũng như mọi người ai ai cũng đang nhớ về gia đình nên tôi viết lên những tâm sự này mong mọi người chia sẻ cùng tôi. Và qua đây tôi muốn nhắn nhủ những người môi giới đưng vô lương tâm bóc lột xương máu của chính những người đồng bào mình. Chúng tôi để sang được đây, đều phải vay vốn ngân hàng. Nếu làm công ty một ngày 8 tiếng thì đến bao giờ mới trả hết nợ?

Chúc Ban biên tập báo Bốn Phương cùng toàn thể độc giả sức khỏe, an lành. Mong các bạn Việt Nam trên đất Đài Loan sớm được trở về đoàn tụ cùng gia đình.

 

我生長在越南藝安省的小村裡頭,家裡有四個兄弟,儘管家境貧困,父母也很努力地供我們讀書,以完成高中學業。畢業後,我以為能實現自己的夢想:在軍隊中展開新的職業生涯。然而,美夢和現實總是相反,理想終究無法達成。

當兵三年後,我回到家鄉,也因為有過苦練的經驗,加上自己的奮鬥精神,不久後已擔任市鎮裡的幹部,工作並不辛苦,但薪水很低,不僅無法自給,更別提要負擔家計。胡主席曾說:「作幹部的人要懂得為人民犧牲與奉獻。」我清楚了解自己還未達成這個使命,所以感到內疚,也力不從心。而我是家中的老大,更要一肩扛起重擔,於是,為了改善家境,我選擇離職。這時剛好發起台灣勞動出口的新潮流,所以台灣成為我的第一目標,透過朋友介紹,找上了仲介公司。

學習中文三個月後,我錄取了,到台灣預定的時間為2008年6月。收到仲介公司的通知單後,需要籌措現金7300美元,但這筆錢對農業家庭而言相當龐大,因此不得不向銀行借款,十五天後終於才有足夠的錢去台灣。仲介公司告知我是做機械相關的工作,辦理所有的手續後,與親人、好友道別的日子來臨,我帶著不捨之情和沉重負債離開,走入離鄉背井的漫長人生。

 

萬事起頭難

經過兩個多小時,飛機駛進桃園機場,我坐在窗邊俯瞰著台灣景象,看著大宅高樓交錯或並肩,終於,飛機降落。走出機場時,映入眼簾的正是人們傳說中的玲瓏玉島。仲介送我們到旅館,但其實更像倉庫,裡面只有兩間小房間,一間給女勞工住,一間給男勞工住,空間中瀰漫著骯髒的臭氣,而過於疲憊的我此時也管不了那麼多,躺下來就睡了。

第二天早上,仲介帶我們去辦理居留證,手續完成後,他們送我到工廠。路上仲介告訴我,那裡是一家機械公司,目前還有一位越南人,心裡想著,機械業還算適合自己,況且還有同胞,應該也不用太擔心。下午四點抵達公司,與老闆見面簽約後,逛了公司一圈,發現後面有一家鑄造工廠,看著燃燒的鐵窯,熱溫高達幾千度,又因夏天的悶熱,惹得內心突然感到惶恐。老闆加上勞工共五個人,我心裡想著,這裡好像農庄。而對面有個28歲左右的男人勤奮工作著,渾身流滿汗水,臉上沾滿塵土,仲介告訴我,他就是越南人。

仲介離開前,再三囑咐:「你要認真工作喔!老闆人很好!」我無奈地答應。整理行李,用完餐後,我和越南同鄉聊了起來,他說自己來到這裡一個月了,無論有多苦,既然做了,就要努力。

第二天開始上班,只需要做一些輔佐的事,過了一段時間,已經熟練自己的工作。現在每天要做的就是捧著龐大的鐵桶,將它投到高達兩千度的大窯裡,因為勞工並沒有防護裝備,所以好多次都被熱鐵燙傷了,工作也都完全依靠人力。這與我在越南的想像完全不同,我以為台灣的機械工廠都會有現代化的設備,主要都是使用自動電器運作,果然,事實不如想像美好。一天一天過去,晚上吃飯時坐在身邊的幾個弟兄輕聲地安慰著彼此,一起加油打氣,就這樣,我們熬過了半年,又一年。

 

老闆的對待

當初,老闆總是熱情地鼓勵我們,讓我們減少了工作所帶來的壓力與疲累,也以為能安心地做下去。然而,這種熱情的對待卻十分短暫,老闆的態度轉變,甚至越來越惡劣,一旦我們笨手笨腳,就會被責罵,每次與他的眼神對上,就會開始提心吊膽,緊張得忘了自己在做什麼。有一次,他甚至想打我,威脅地說:「明天我會叫仲介來把你趕回國!」工作如此的辛苦,老闆又如此的殘忍,我的腦子裡起了逃跑的念頭。

但多次我都受到兄弟們的安慰和鼓勵,而且想到家鄉的親人在替我承擔重債,只好繼續忍耐。我們上班的時間只有六至八個小時,但是如果公司加班,我們沒有多餘力氣去做。週六也要上班,但老闆卻不算加班費,我們請仲介來幫忙,要他解釋為何不算假日的加班費,但仲介卻站在老闆那方,得到越南週六上班也不算加班費的回應。透過報紙和朋友介紹,我們聯絡到勞工局,勞工局的幹部幾星期後來到我們的工廠,與我們進行開會討論,最後決定勞工一個月有兩個週六可以休息,但老闆會扣掉我們兩千五百元的生活費,我們也接受了。

 

走入流亡人生

老闆的態度變本加厲,但人的忍耐度是有限度的,逃跑的渴望更加強烈。十二月十三日那天,跟幾個兄弟吃完最後一頓飯後,我們依依不捨地分開,雖然我不想丟下越南同胞一個人受苦受累,但我別無選擇,終究踏入流亡人生。

從公司逃離後,手中只有幾套衣服和台幣2500元,我搭車到中壢找同鄉。過了兩天,同鄉弟弟幫我找到了一份工作,雖然有些辛苦,但是老闆的態度很好。如今,我逃跑已滿七個月,在原先工廠的同胞也做滿了兩年,他回國前打電話給我,請我參加他的歡送會,但因為工作的關係,我無法過去跟各位兄弟團聚。他在電話中告訴我,兩年合約結束了,但他還背負著越幣五千萬元的債務。以前我離開,他留下,至今輪到他離開,我繼續過著逃亡生活。雖然不能當面親口對他說聲再見,但我心中會默默地為他祈禱,希望他回國後就能有好運氣,過得幸福快樂。我也想藉此,批評那些沒有良心的仲介,只顧著賺錢而欺負同胞。我們都是積欠銀行的錢而來到這,倘若一天工作只能做八個小時,加班也不算加班費,我們到底何時才能還債呢?

 

 

文/Việt Anh 77, Nghệ An 0970 677 507/ 0986 455 364

翻譯/Hiểu Lê曉黎