Phỏng vấn chủ tịch Đảng Dân Tiến Tô Trinh Xương

“Muốn hỏi quan điểm của tôi về lao động và phối ngẫu nước ngoài thì phải bắt đầu nói từ cây xoài. Vì Bình Đông nổi tiếng nhất là xoài và roi(mận), nhưng rất ít người biết rằng xoài có xuất xứ từ Ấn Độ, còn roi thì có nguồn gốc từ bán đảo Mã Lai, nhưng hiện nay có ai đi phân biệt những loại hoa quả này đến từ Ấn độ hay Mã Lai hay không? Chắc chắn là không. Chúng đến từ những vùng đất khác nhau, nhưng được trồng và nuôi dưỡng, đơm hoa kết trái trên mảnh đất này, cuối cùng đã trở thành một phần tử trong vương quốc hoa quả Đài Loan và còn xuất khẩu đi nước ngoài. Con người cũng vậy, lao động nước ngoài hay ngoại phối, họ chỉ đến sau chúng ta một thời gian thôi.”

Ông Tô Trinh Xương đã từng làm huyện trưởng huyện Bình Đông và Đài Bắc, từ cuối Đài Loan làm đến đầu Đài Loan. Ông nói, Bình Đông là một huyện nông nghiệp, Đài Bắc là một đô thị công thương lớn; dân số Bình Đông chủ yếu là người bản địa, Đài Bắc thì có phần lớn là người ngoại địa đến làm ăn. Trong thời kỳ đảm nhiệm chức huyện trưởng Bình Đông, ông thường đi tới các vùng quê tham gia những đại hội của người dân, đã từng gặp phải những thôn làng mà cả thôn đều có phối ngẫu là người nước ngoài. Ông cho biết: “Có những người gả vào gia đình tốt, cuộc sống ấm no thì lại giới thiệu người thân quen gả sang; những người đến trước được cả thôn khen ngợi, người trong thôn cùng hẹn nhau đến quê của họ nhờ làm mai mối. Tôi cũng thấy những khó khăn mà họ gặp phải khi vừa mới đến, như không thể thích ứng, tuổi còn trẻ, ngôn ngữ bất đồng cộng thêm nỗi nhớ nhà nhớ quê.”

Về tâm trạng của những di dân mới này, ông lấy kinh nghiệm của chính con gái mình làm ví dụ: “Con gái tôi ở Đài Loan được học bổng đi du học Mỹ với số điểm cao, nhưng ban đầu mới sang bên đó người ta nói gì, cười gì nó cũng không hiểu được hết, muốn nói gì cũng nói không ra, ban đầu chỉ biết cười xòa…” Ông nói: “Có di dân mới hòa nhập rất tốt nhưng có người chỉ biết cười xòa. Nó cũng có cảm giác bị đánh bại ngay lập tức, nhớ nhà cộng với cảm giác bị đánh bại, đó là thời kỳ đầu tiên và cũng là thời kỳ yếu đuối nhất.”

Nên tôn trọng ngôn ngữ của di dân mới

 

Các bà mẹ di dân mới khó tránh khỏi việc bị cô lập nên càng gặp khó khăn hơn. Ông nói, có nhiều người vẫn có cảm giác sợ hãi trước xã hội Đài Loan, tuy nhiên, người mẹ chính là sức mạnh ủng hộ con cái, nên những tình cảm mà họ yêu ghét trước điều kiện và hoàn cảnh sống, cũng sẽ truyền cho con cái họ. Do vậy ông hy vọng rằng các khu dân cư, trường học, xã hội nên đối xử với các di dân mới tốt hơn nữa, như vậy đối với con cái họ cũng sẽ tốt hơn.

Ông cho rằng, “tiếng Đài Loan” không chỉ là tiếng Đài, nên trong thời kỳ ông ở Bình Đông, ông cùng lúc phát động việc dạy và học, biên soạn giáo trình tiếng mẹ đẻ bằng tiếng Đài, tiếng Hẹ, tiếng dân tộc Paiwan và Rukai. “Chỉ cần thừa nhận những con người sống trên mảnh đất này đều là người Đài Loan, những thứ tiếng mẹ đẻ mà họ sử dụng đều là tiếng Đài Loan, cần tôn trọng, không được tiêu diệt. Hiện nay di dân mới từ khắp mọi nơi đến Đài Loan, ngôn ngữ mẹ đẻ của họ ở đây cũng cần được tôn trọng.” Ông nói, học thêm một thứ tiếng cũng giống như mở một cánh cửa, sẽ thấy được cả thế giới bên ngoài, cùng lúc cũng đón nhận những luồng không khí và phong cảnh khác lạ cho bản thân.

Di công là người chứ không là máy móc

 

Đối với những tranh luận liên quan đến di công, ông cho hay, bất luận đứng từ quan điểm của di công hay từ góc độ của nhu cầu lao động của Đài Loan thì chính phủ cũng đều cần đưa ra một chế độ chính sách công bằng cho cả hai bên, ông nới: “Di công nếu không có nhu cầu, việc gì họ phải rời bỏ quê hương? Chủ sử dụng chúng ta nếu như không có nhu cầu, sao phải xin thuê người nước ngoài? Chức trách cuả chính phủ là phải làm sao để cả hai bên đều có được sự chăm sóc tốt nhất.”

Trước đó Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn PC Home Chiêm Hồng Chí khi tiếp nhận phỏng vấn của Báo Bốn Phương đã cho hay, các tập đoàn sản xuất nhập khẩu một lượng lớn lao động nước ngoài vào Đài Loan, trước khi chính phủ cấp phép nên suy nghĩ đến những nhu cầu phát sinh như y tế, tín ngưỡng, tình cảm của những lao động này. Ông Tô cũng đồng ý như vậy: “Đây là vấn đề rất cần thiết và nhất định cần làm!” Vì di công là người chứ không phải máy móc. Máy móc chỉ cần tra dầu mỡ là được, nhưng con người không chỉ ăn no là đủ.

Ông cho rằng, trên thế giới có rất nhiều nơi kỳ thị với người nước ngoài, so với họ Đài Loan nhiệt tình hơn, thân thiện hơn, “cái đẹp nhất của Đài Loan không phải là núi Alishan mà là con người”. Trong tiếng Đài có câu: “Chúng ta là người một nước.” Ông lấy đó làm lời kêu gọi người Đài Loan, bất kể đối với di công hay di dân mới, nếu bạn để họ cảm thấy được thừa nhận, cảm thấy đây giống như nhà mình, có tình người ấm áp, họ mới chịu nỗ lực vì bạn.

專訪民進黨主席蘇貞昌:

談東南亞移民移工,「咱係同國的」!

 

「要問我對於外配外勞的看法,我就從芒果講起。屏東最有名的是蓮霧跟芒果,但很少人知道芒果來自印度、蓮霧來自馬來半島,如今這些水果,大家會去區分它是印度或東南亞來的嗎?沒有。它們雖然從世界各地而來,但在這塊土地孕育,最後都是台灣水果王國的一份子,還行銷國外。人也是一樣,國際移工也好、外籍配偶也好,只是來的時間比我們晚而已。」

蘇貞昌曾經擔任屏東縣和台北縣的縣長,從台灣尾當到台灣頭。他說,屏東是農業縣,台北是工商大縣;屏東比較多的是在地鄉親,台北差不多都是外地來打拚。在屏東縣長任內,蘇貞昌由於經常下鄉參加村民大會,曾碰過幾乎全是外配的村莊。他說:「嫁得不錯的女孩子,回鄉會把自己的親戚介紹過來;先來的新娘子,整個村都稱讚,村民也會相約到她的家鄉去作媒。我也看到,她們初來乍到的無法適應,年紀輕輕、語言隔閡、以及想家的心情。」

這些新住民的處境和心情,蘇貞昌拿自己女兒的經歷來比喻:「我的女兒在台灣以高分申請到美國獎學金,但是初到那裡,人家講什麼、笑什麼,還是跟不上,想表達意見也講不出來,第一時間只能傻笑……」他說:「有些外配融入得很好,有些則只能傻笑。她自己也馬上會有挫敗感,思鄉加上挫敗,那是第一階段最脆弱的時期。」

應該尊重新住民語言

 

新住民媽媽難免受到侷限、比較吃虧,他說,許多外配媽媽還是對於台灣社會有點怕怕的,然而媽媽是支持孩子的力量,新住民媽媽對總體環境的喜惡,也會感染給孩子。所以蘇貞昌希望社區、學校、整個社會,都能對新住民媽媽更好一點,這樣對新住民的孩子也好。

蘇貞昌認為,「台灣話」不是只有福佬話,所以在屏東縣長期間,他同時推福佬、客家、排灣、魯凱四種母語,編撰母語教材:「只要是認同這塊土地的人,都是台灣人,他所使用的母語都是台灣話,要尊重、不能消滅。現在新住民從各地來台灣,她的母語在這裡也應該受到尊重。」他說,多學習一種語言,就像是打開一扇窗,看到外面一整個世界,同時為自己迎進來不一樣的空氣與風景。

移工是人,不是機器

 

針對移工的相關爭議,蘇貞昌表示,無論從移工的觀點,或從台灣勞力需求的角度,政府應該設計一套對雙方都公平的制度,他說:「移工若不是有需要,何需離鄉背井?我們的雇主若不是有需要,何需申請?政府的職責,就是該讓兩邊都得到最好的照顧。」

先前PCHome董事長詹宏志接受四方報訪問時表示,企業聘僱大批國外勞力進入台灣,政府在許可之前,應考量大批跨國移工的醫療、信仰、親情等等衍生的需求。蘇貞昌也很同意:「這點非常需要,且一定要!」因為移工是人,不是機器。機器只要加油就可以,但人不是吃飽就好。

蘇貞昌認為,世界上有很多地方對外來者非常歧視,相形之下,台灣是比較熱情、善良的社會,「台灣最美的不是阿里山,而是人」。有一句台語這麼說:「咱是同國的。」蘇貞昌以此為例呼籲台灣人,不論是對新住民還是移工,你讓他感覺認同,感覺這裡像個家,有人性的溫馨,他才會願意幫你一起打拚。

 

文:佐渡守、張正

翻譯:阮青河

Bài: Tả Độ Thủ, Trương Chính

Dịch: Thanh Hà