Những giọt nắng xế chiều 日落西山

Vì tiền tranh nhau nuôi mẹ

Chuyến tàu điện giữa trưa hè nắng gắt đưa tôi lao vùn vụt. Nhìn sang những băng ghế bên cạnh mọi người dựa vào thành ghế thi nhau ngủ gật mà tôi không tránh khỏi cảm giác lo âu và hồi hộp. Không biết đã bao nhiêu lần tôi có cảm giác ấy. Mỗi lần khoác cái túi lên vai để bước về phía trước tôi lại lo sợ không có cơ hội để khoác nó trở về khu nhà trọ tồi tàn của mình. Mỗi ánh đèn nhấp nháy xanh xanh vàng vàng đỏ đỏ, mỗi khi bộ quần áo màu lam xanh xuất hiện ở đằng xa xa đều làm tôi cảm thấy bị đe dọa về tính mạng ngàn cân treo sợi tóc của kiếp lưu vong sống chui lủi của mình.

– Chị ạ, chị tìm cách cho em sang Đài Loan làm với, chứ em giờ 3 đứa con nhỏ dại, ăn học tiền tiêu như nước, làm chẳng đủ ăn.

– Mẹ ạ, họ bảo hơn một trăm triệu mới xin vào làm được ở công ty ấy chứ tấm bằng đại học ở nhà mình cũng chỉ như tờ giấy trắng thôi!

Vậy là… tôi vẫn phải nhắm mắt để bước về phía trước. Vẫn phải cố gắng hết sức để nở nụ cười tươi khi bất chợt bị những ánh mắt của những người mặc quần áo xanh lam quét phải mình. Kệ họ! Mình cứ bước thẳng không quay đầu lại là không sợ, nhót tim nhưng vẫn phải “bơ” đi. Chuyện thường ngày ở… xã. Tôi lên gân tự động viên mình.

Bệnh viện – nơi tôi cần đến đã ở ngay trước mắt. Sau một lúc lớ ngớ tìm kiếm tôi cũng tìm được bệnh nhân – cái cần câu cơm của tôi giữa hàng trăm người đang chen chúc nằm, ngồi la liệt ở khu cấp cứu tạm thời. Đó là một bà cụ già 85 tuổi. Bà cụ vẫn có vẻ lanh lợi và nói tiếng… Nhật như gió. Con cái của bà cụ thật đông. Vợ chồng anh con cả từ Đào Viên lên. Vợ chồng anh con trai út từ Bản Kiều đến, mấy cô con gái lăng xăng chạy đi chạy lại đấm đấm bóp bóp chân tay cho bà cụ, người thì bảo làm phóng viên đài truyền hình, người làm thương gia buôn bán nhà đất. Vẻ bề ngoài ai ai cũng yêu thương và quan tâm bà cụ làm tôi cũng yên tâm phần nào.

– Có phòng bệnh chị cứ ký tên chuyển mẹ của chúng tôi lên rồi điện thoại báo cho chúng tôi.

– Không! Phải chờ có phòng nằm không mất tiền của thẻ bảo hiểm mới đưa mẹ lên chứ nằm phòng mất tiền ai trả.

– Tôi trả. Hơn chục năm nay tôi nuôi mẹ ai trả tiền cho tôi? Cho mẹ lên phòng bệnh sớm giờ nào tốt giờ ấy, nằm ở đây mấy ngày rồi ai chịu được. Còn phải tắm rửa cho mẹ chứ.

– Không được tính tiền mẹ nằm viện vào tiền bán nhà trong sổ ngân hàng đâu nhé.

– Mẹ còn mấy trăm vạn đứa nào giữ? Đừng tưởng mẹ giờ lú lẫn mà ỉm đi đấy.

Tiếng của mấy người con bà cụ dù rất nhỏ nhưng cũng đủ để tôi nghe rõ mồn một. Tôi cảm thấy ngột thở. Thì ra những cái vuốt ve yêu thương, những lời ngọt ngào trước mặt bà cụ và trước bàn dân thiên hạ chỉ là giả tạo thôi sao.

– Tôi là con gái bà cụ. Tôi đứng tên thuê chị đến chăm, chị không được để bất kỳ ai đưa mẹ tôi đi khỏi đây. Và nhất là cái túi mẹ tôi đeo trước ngực, chị không được để bất kỳ ai động đến. Mẹ tôi không cần chăm sóc nhiều, chị cứ đút cơm cho bà ăn no là được rồi.

Khoảng nửa tiếng nghe lời con cái bà cụ đấm đá nhau làm cho đầu óc tôi quấn cả lên, cuối cùng tôi cũng được thả tự do. Con cái bà lần lượt ra về, người nào cũng dặn đi dặn lại tôi phải coi cái túi của bà cụ cẩn thận.

Bà cụ bị bệnh thần kinh. Nói cười lảm nhảm, ngày bảo đêm, đêm bảo ngày. Bà bắt tôi đưa vào nhà vệ sinh liên tục, và đi đi lại lại ngó nghiêng. Mùi mồ hôi, mùi nước đái khai rình, chắc phải mấy ngày bà cụ không được lau chùi, thay rửa. Tôi cắm cúi làm công việc của mình. Bà cụ khư khư 2 tay ôm chặt cái túi nhỏ trước ngực và lấy tay đẩy mạnh tôi ra. Chắc bà sợ tôi lấy mất cái túi. Ngon ngọt mãi tôi mới thay nổi bộ quần áo hôi hám cho bà cụ. Bà hỏi tôi có phải là con dâu của bà không? Tôi vội vàng gật đầu lia lịa và nói mãi bà mới chịu ăn hộ tý cơm hộp nguội ngơ nguội ngắt.

Sau hai ngày hai đêm mệt mỏi chỉ có ngồi dựa vào thành giường ngủ gật, chúng tôi cũng được đưa lên phòng bệnh phải trả tiền. Bác sỹ bảo có được giường bệnh nằm là tốt lắm rồi chứ so đo chờ giường không mất tiền cả có mà cả tháng. Ở cái đất Đài bệnh nhân ốm đông nghìn nghịt không có chỗ chứa này, chờ đợi sự ưu đãi ưu tiên chỉ là chuyện cười chuyện hiếm như đại hạn chờ mưa rào. Đám con bà cụ lắc đầu lè lưỡi ngao ngán. Lại thêm một trận cãi cọ thì thầm, khuôn mặt người nào cũng khó chịu, lạnh tanh.

Bà cụ vẫn cứ lảm nhảm đứng ngồi không yên chỗ, cả đêm bà đi lại khắp tầng bệnh rồi la hét ầm ầm. Lơ đễnh không để ý chỉ vài phút là bà vào nhà vệ sinh đóng trái cửa lại tắm thùm thụp một mình. Chỉ khổ tôi và cánh y tá suốt ngày đêm trổ tài nói ngon nói ngọt bà mới chịu uống thuốc và ăn cơm. Mấy ngày chăm sóc bà không có nổi một giấc ngủ ngon làm người tôi bả lả như muốn ngã gục. Chị y tá nhìn tôi ái ngại.

Đám con của bà ít đụng mặt nhau. Tôi như cái máy tuần hoàn nghe những lời trách móc oán than của con cái bà, người nọ kể tội người kia. Chung quy ai cũng muốn được làm chủ cái túi bà đeo trước ngực. Bà cụ ở với vợ chồng người con trai cả đã hơn chục năm kể từ ngày bà mắc phải căn bệnh thần kinh khốn khổ này. Đang yên lành bỗng dưng căn hộ nhỏ của bà ở Đài Bắc được nhà nước mua lại làm đường tàu cao tốc đi qua. Bà cụ được đền bù một số tiền ngất ngưởng. Đám con thứ của bà bao năm chẳng ai đoái hoài đến mẹ bỗng dưng quay ngoắt lại đòi làm bổn phận. Bà cụ như một quả bóng lăn tròn, nhà này nuôi một tháng nhà kia nuôi một tháng. Từng cái áo, cái quần, từng đôi tất… đều được con của bà thay nhau biên nhận đầy đủ.

– Mẹ phải giữ chặt cái túi đấy nhé, không được đưa cho ai, không là mất hết đấy. Quyển sổ tiết kiệm mang tên mẹ, mẹ phải nhớ rõ nghe chưa?

Bà cụ chỉ biết cười khềnh khệch, tay ôm cái túi như chặt hơn.

Được 5 ngày, buổi sáng người con trai út đến sớm và bảo tôi:

– Chị để tôi trông mẹ tôi cho chị xuống đường mà đi dạo. Đừng lo, tôi biết cách chăm mẹ tôi mà.

Tôi vui vẻ gật đầu. Cả tuần nay tôi chưa nhìn thấy mặt trời. Thật là cảm ơn ông chủ nhỏ. Đứng chờ cầu thang máy mãi tôi bỗng cảm thấy có cái gì đó bất an nên lập tức quay trở lại phòng bệnh. Đồ đạc của bà cụ đã được người con trai út cuốn gói gọn gàng và y tá đã được gọi đến làm thủ tục cho bà xuất viện.

Trời đất! Hồn vía tôi bay lên mây. May mà tôi quay lại kịp thời chứ không tôi biết làm cách nào giữ được bà cụ và cái túi. Và suýt nữa thì tôi còn mất không cả tiền lương nữa. Người con trai cả tức giận tát bốp, bốp vào mặt người con trai út. Mấy người con gái òa khóc, lao nhao ầm ĩ cả tầng bệnh. Cánh bác sỹ, y tá được phen khốn khổ.

– Mày định chiếm hết tiền à? Mày để mẹ nằm co ro trong bếp chứ nhà mày làm gì có chỗ ở. Phiên nuôi này là của tao cơ mà. –Tiếng người con gái, thương gia buôn bán nhà đất rít lên.

Thật tội nghiệp cho bà cụ và cho cả tôi nữa. Bà cụ vẫn cứ cười như trẻ con được cho quà, còn tôi thì co rúm vào một chỗ.

Mặc dù bệnh tình của bà cụ có chiều hướng tăng lên nhưng vẫn phải làm thủ tục xuất viện theo người con gái ra về. Nhìn bà cụ tôi cảm thấy xót xa vô hạn, tôi tự nhủ giá như bà cụ chẳng có tiền thì không phải khốn khổ như thế này đâu. Bóng bà cụ khuất dần sau hành lang bệnh viện, cái bóng nhỏ bé với những bước đi liêu xiêu liêu xiêu cứ in đậm mãi trong tâm trí tôi. Không biết những ngày tháng cuối đời bà rồi sẽ ra sao?

Không tiền nên đành tự… sát
Lần này theo sự giới thiệu của bạn bè, tôi lại trở về bệnh viện nhỏ ở Đài Bắc để chăm một ông cụ mới 73 tuổi. Trước lúc lên đường, bạn tôi gọi điện liên tục để nhắc nhở: “Ông già này bệnh phổi và khó tính lắm nha, đổi bốn người rồi đấy. Thời gian này ít việc lắm cố gắng làm lấy tiền ăn, còi nhé.”
Nghe bạn giảng dạy một thôi một hồi, tôi cũng cảm thấy hồi hộp và muôn vàn lo lắng. Ném ánh mắt khinh thường về phía tôi, người khán hộ công Đài Loan nói gọn lỏn:

– Đồ đạc của ông cụ ở hết trong tủ, chị phải hút đờm cho ông ta liên tục và để ý cái máy thở ôxy đấy.

Ok! Dù chưa phải là già làng đầy kinh nghiệm, nhưng vì cuộc sống mà chúng tôi – những người có thân phận nhỏ như hạt cát luôn tự động viên mình cố gắng. Ông cụ khó tính thật. Mỗi khi có một mình tôi ở bên cạnh chăm sóc ông thì nằm im thở mệt nhọc, nhưng cứ có con cái, người nhà đến là ông tỏ vẻ vô cùng khó chịu. Ông không muốn ăn sữa, bứt phá ống thở rồi hất cả thuốc đi không uống. Nhiều lúc ông nằm mở mắt nhìn trân trân lên trần nhà và nước mắt đầy mi như muốn khóc. Có lần bác sỹ đến, ông ra hiệu cho bác sỹ để cho ông được nhanh chóng ra đi. Chăm sóc ông được mười hai ngày, chắp vá mọi thông tin tôi mới hiểu được sự đau buồn rầu rĩ hàng ngày của ông. Dù nằm trên giường bệnh ông vẫn phải lo lắng vì đồng tiền.

Vợ ông mất từ lúc ông còn trẻ. Ông lặn lội bươn chải một mình nuôi ba đứa con, hai trai một gái đến lúc trưởng thành ra ở riêng. Những năm tháng gian khổ đã làm ông lâm bệnh triền miên từ khi mới ngoài 60 tuổi. Mới đầu ông còn có chút tiền ở bên người, nhưng bệnh ung thư phổi đã vơ vét hết những đồng tiền còm cuối cùng của ông. Trong nhà ông mọi thứ bán được đều đã bán hết.

Ông sống một mình chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo. Mới đầu mấy người con của ông còn qua lại thăm nom nhưng lâu dần cũng thành “nợ”, họ chẳng cần lo lắng về ông mỗi khi trái gió trở trời nữa. Cứ vài tháng một lần ông nhập viện, bệnh tình của ông càng ngày càng nặng thêm. Con cái ông bảo ông bán căn nhà nhỏ lấy tiền vào viện dưỡng lão ở nhưng ông không chịu. Bàn thờ tổ tiên và bàn thờ vợ ông ở đấy, ông sống chết cũng ở đây.

Mấy người con của ông ít khi đến thăm ông, họ đến để cho là có đến chứ chẳng tỏ thái độ lo lắng thương xót gì. Nhiều lần trước mặt ông cụ họ lớn tiếng cãi nhau vì tiền, ông phản ứng bằng cách bứt phá các ống quản và tức giận toàn thân co rúm lại trông rất tội nghiệp. Tôi vẫn làm tròn trách nhiệm chăm sóc ông cụ nhưng từng ngày qua đi đối với tôi thật nặng nề, cho đến một ngày chủ nhật…

Người con dâu cả rất hiếm xuất hiện, nhưng hôm đó cô ta đến sớm, vẻ mặt khó chịu và ánh mắt như muốn nuốt chửng con người ta khiến tôi chẳng dám nói to với ông cụ như mọi ngày.

Cô ta bảo tôi đi ra ngoài. Tiếng thở gấp gáp, tiếng ho khùng khục như nghẹn lại của ông cụ khiến tôi linh cảm có chuyện gì đó quan trọng vừa xảy ra. Ông cụ dùng hết sức bứt phá bình ôxy thở và đập tay chân thình thịch vào thành giường. Mắt ông đầy nước và khuôn mặt đỏ phừng tỏ vẻ vô cùng tức giận. Nhịp tim và huyết áp giảm đột ngột, điều mà tôi chưa bao giờ gặp ở ông trong gần một tháng chăm sóc. Cuống cuồng tôi ấn chuông cấp cứu.

Buổi chiều, người con trai thứ hai đến. Tôi thuật lại với anh ta sự việc xảy ra lúc sáng, anh ta lớn tiếng quát nạt ông cụ và nói ông thật phiền hà cho mọi người. Anh ta còn bảo đợt này nhất quyết ông phải bán nhà và vào viện dưỡng lão ở. Ông cụ nằm im mắt nhắm nghiền. Tôi bảo anh ta trông ông cụ để tôi đi mua đồ dùng chứ mọi thứ đều hết cả rồi. Như ném 1.000 Đài tệ vào tay tôi, anh ta tỏ thái độ vô cùng khó chịu.

Hai mươi phút sau quay trở lại, tôi như không tin ở mắt mình. Ông cụ nằm sõng xoài trên nền nhà. Người con trai không có ở bên cạnh. Hô hấp nhân tạo, cấp cứu liên tục cũng không cứu được ông cụ nữa. Ông đã tự bứt bình ôxy thở và gieo mình xuống sàn nhà để tự kết liễu đời mình. Mấy người con ông khóc nức nở. Những giọt nước mắt muộn màng.

Tôi như người mất hồn, nghĩ thương ông cụ và xót xa cho một kiếp người. Sực nhớ tới mảnh giấy nhỏ mà suốt cả buổi sáng ông cụ cứ nhìn trừng trừng vào nó, tôi lục tung giường để tìm.

– Bố già! Bệnh của bố rất nặng, có tốn bao nhiêu tiền cũng không chữa khỏi. Bố nên vui vẻ tìm cách đi nhanh, càng nhanh càng tốt cho con cái.

Mảnh giấy mà người con dâu cả đưa cho ông cụ lúc sáng đã làm cho ông ra đi mãi mãi. Cầm tay ông lần cuối, tôi chỉ biết thầm cầu cho ông được thanh thản yên nghỉ ở cõi vĩnh hằng.

Nhiều tiền ăn… cháo trắng

“Kiếp con người dài hay ngắn đều là do số phận”. Mỗi lần nhận chăm sóc những bệnh nhân nặng tôi đều tự an ủi mình như thế. Lần này bệnh nhân của tôi là bà Lý, bà mới ngoài 60 tuổi.

– Chị có dám tắm rửa và thay quần áo cho bệnh nhân không?

– Dám ạ!

– Khi nào người nhà của bà Lý đến chị thông báo cho tôi biết.

Tiếng người bác sỹ lúc chiều cứ văng vẳng trong đầu tôi. Tai tôi như ù đi.

Đứng trên tầng cao của bệnh viện nhìn ra màn trời đêm, tôi thấy lòng mình nặng trĩu. Ngoài kia những ánh đèn vàng le lói đứng im lặng cô đơn trong đêm đông. Đã hai giờ sáng, ngoảnh đầu nhìn sang giường bệnh nhân, bà Lý đang khó nhọc tìm kiếm từng hơi thở. Một nhịp… hai nhịp… ba nhịp… chắc chắn chỉ được vài ngày nữa là cùng.

– Con người ta không ai biết được sống chết lúc nào, số dì thật không may mắn cháu ạ.

Có lần khi còn tỉnh táo và còn nhận biết được mọi việc xảy ra xung quanh mình, bà Lý đã nói với tôi như thế. Những giọt nước mắt cứ chảy dài trên khuôn mặt gầy gò tái xanh của bà Lý. Bà ơi! Đừng khóc nữa. Hãy thanh thản đi về thế giới bên kia. Tôi chỉ biết cầm bàn tay đầy những sợi gân xanh của bà và cảm thấy thương bà vô hạn.

Bà Lý sinh được một người con trai. Chồng bà mất sớm khi chưa kịp nhìn thấy mặt con, ông để lại cho bà một khoản tài sản khổng lồ. Mấy ngôi nhà của bố mẹ chồng, bố mẹ đẻ ở trung tâm thành phố Đài Bắc đều do bà làm chủ. Thời trẻ bà chịu khó làm ăn và nuôi dạy con trai bà nên người. Khi bà lâm bệnh nằm viện người con trai bà không may bị tai nạn xe ô tô qua đời. Người con dâu cùng hai đứa cháu nội chuyển về ở cùng nhà với bà để tiện bề chăm sóc.

Ngôi nhà to lớn bảy tầng lầu của bà được người con dâu cho người khác đến thuê và đẩy bà lên chỏm vóp của tầng bảy. Căn hộ chia nhỏ thành từng phòng, người con dâu tốt bụng cho bà ở cùng phòng thờ tổ tiên. Ngoài chiếc giường nhỏ và vài bộ quần áo không có gì đáng giá, không ti-vi, không máy lạnh.

Hàng ngày bà Lý ở nhà một mình. Bà bị bệnh não, đi lại run rẩy, nói câu được câu mất. Bà sống cách biệt với thế giới bên ngoài. Người con dâu của bà ngày nào cũng nấu cho bà một nồi cháo trắng để trên bàn. Đói bà tự múc ăn, ăn nhiều người con dâu mặt nặng như chì nói bà vô tích sự.

 

Bệnh của bà Lý đã đến giai đoạn cuối, người con dâu không dám bén mảng lại gần bà nữa. Mấy người khán hộ công đến chăm sóc bà đều sợ cái tính keo kiệt và ra dáng bà chủ của cô con dâu bà Lý nên đều bỏ của chạy lấy người. Bà Lý đau đớn vật vã với cơn bệnh quái ác một mình. Thấm thoát thời gian trôi đi nhanh, tôi đã ở chăm sóc bà Lý tròn hai tháng. Tôi cho bà tập đi, dạy bà tập nói. Người con dâu khó chịu ra mặt khi nghe tôi nói về sự tiến bộ của bà Lý.

– Bà ta như cây gỗ mục, có sống cũng chẳng được tích sự gì, những người như thế chỉ làm khổ con cháu, chết sớm còn hơn.

Chị ta buông một tràng và tỏ thái độ lạnh tanh. Bà Lý nhìn tôi như cầu cứu. Tôi bỏ tiền lương của mình ra mua thịt về băm nhỏ nấu cháo cho bà Lý ăn, bà chắp hai tay lạy sống tôi. Tôi ứa nước mắt. Bát cơm đắng ngắt bỏ dở không nuốt nổi.

– Bà chủ ạ, cái khăn lau mặt của bà cụ rách mất rồi, bà có thể mua cho bà cụ cái khăn mặt khác được không?

Cầm cái khăn lau bát đã cũ nát người con dâu như ném vào mặt bà Lý. Trời đất! Sao lại có loại người bạc nghĩa bạc tình như bà con dâu này hả trời!

– Ăn gì ăn lắm thế, ăn cả bát tô cháo mà vẫn còn đòi ăn nữa. Tôi đi làm cả ngày còn ăn ít hơn cả bà ta kìa. – Người con dâu đay nghiến.

Tiếng xe cấp cứu gào thét trong màn đêm. Tôi vỗ vỗ vào vai bà Lý. Bà sốt cao hầm hập. Người con dâu như thở phào nhẹ nhõm. Tôi biết chắc chị ta mong cho chiếc xe sẽ không còn cơ hội quay về ngôi nhà to cao với những cánh cửa sổ trắng muốt của bà Lý nữa.

Lời kết

Khi tôi ngồi viết lại câu chuyện này thì bà Lý đã ra đi được hai tháng. Ngày bà đi trời đổ mưa tầm tã như thương xót thay cho thân phận của bà. Nhìn người con dâu mắt ráo hoảnh không một chút tiếc thương người mẹ xấu số sớm ra đi, tôi cảm thấy vô cùng tức giận và trong tim tôi như đau nhói.

“Sóng trước đổ đâu – sóng sau đổ đấy”. Không biết chị ta có đọc được câu thành ngữ đó không ?

為了錢爭養母親

正午時刻,電車在大太陽底下向前飛奔,乘客都靠著椅背打盹,但我卻被緊張與擔心的情緒包圍。那感覺已出現不知多少次。每次背上背包往前走,我都會害怕無法再回到自己的破爛住處。每一道閃爍的警車燈、每一套在遠方閃過的藍色警裝都讓我覺得自己的逃亡生活受到了威脅。

– 姊姊,你幫我想想辦法到台灣工作嘛,我現在三個小孩都很小,吃飯、讀書等等,錢花得像在灑水一樣,做多少都不夠吃。

– 媽媽,人家說要給一億多的紅包才能進去那家公司上班,我們家的大學畢業證書就是廢紙一樣而已。

所以我還是得硬著頭皮向前行,當警察的眼神瞄到時仍裝冷靜露出笑容。管他的!我就一直往前走,別回頭就不用怕。心在抽蓄但我仍要裝傻,繼續跟自己說:「這些事早已司空見慣了。」

我的目的地已在前面,那是一家醫院。在裡頭晃了一會,我終於找到她,我的衣食父母,就在急診室等待安置病床。她是一位八十五歲勞太太,看起來還很靈活,又說得一口流利的日語。奶奶有好多孩子,有從桃園跑來的大兒子夫婦、有從板橋來探望的么子夫婦,她的女兒們則跑來跑去、熱絡地幫奶奶按摩手腳。

他們有的人是電視台記者、有的人是做不動產買賣,每個人看起來都很疼愛、關心奶奶,這使我安心了許多。

– 如果有病房,你就簽名讓我媽媽專區房間再打電話告訴喔。

– 不行!要等有健保病床才可以讓媽媽轉上去,不然那些錢誰要負?

– 我付。這幾十年我養媽媽的費用誰付給我?讓媽媽早一點轉到病房,都在這裡躺好幾天了,誰受得了啊?還要幫媽媽洗澡啊。

– 不可以把媽媽住院的錢算在賣地的錢裡頭喔。

– 媽媽還有幾百萬,誰來保管?別以為媽媽現在神智不清就可以把那些錢給暗藏。

奶奶的孩子們雖然已將聲音壓到很低,但我仍聽得一清二楚。我覺得有點窒息。原來,眼前的那些親暱的撫摸、那些甜言蜜語都是裝出來的呀!

– 我是她的女兒。是我雇你來幫忙照顧我媽媽,你不可以讓任何人把我媽媽帶離這裡,尤其她胸前的小袋子,你不可以讓任何人碰到。我媽媽不需要太多的照顧,你只要餵她吃飽就可以了。

經過半個小時聽奶奶的孩子們爭執,我頭都要暈了,最後終於獲得解脫,奶奶的孩子陸續離開,每個人都不忘了叮嚀我要顧好奶奶胸前的那個小袋子。

奶奶患了精神疾病,成天又傻笑又自言自語。她常要我送她去洗手間,又一直走來走去前瞻後雇。她身上冒出一股汗臭味夾著尿騷味,應該已好幾天沒有梳洗。我專心地做自己的事,奶奶一直抱緊胸前的那個小袋子,又用力把我推開,她可能害怕我把袋子取走。奶奶問我是不是她媳婦,我連忙點頭,哄騙了好一會才幫她換得了衣服,又花了不知多少的口水才哄得了她吃下幾口冷掉的飯。

過了令人疲憊至極的兩天兩夜,我們最後也排到了付費病房。醫生說,有病床已經很好了,還要等健保病床的話,一個月都不知等不等得到。在這個病人多如螞蟻又沒地方安置的台灣,等著優待就像旱災等雨水一樣。奶奶的孩子們搖頭咋舌,一場「輕聲細語」的爭執又再次上演,每個人臉上都露出不滿的表情。

奶奶仍繼續自言自語,也維持著走來走去的習慣,整個晚上,她就在自己病房的那個樓層亂晃又大聲叫囂。

一不留心她又自己溜進洗手間把門反鎖,在裡頭瘋狂地洗澡,只是累了我的和護士們,日夜不斷施展哄騙技術讓奶奶願意吃飯吃藥。照顧了奶奶幾天,我沒有一晚能睡個好覺,整個人都要累垮了,護士小姐只能同情地看著我。

奶奶的孩子們很彼此碰面,我就像一台機器,循環收錄他們對彼此的怨嘆和責備,終歸而言,每個人都只想拿到奶奶胸前的那個小袋子。自從奶奶罹患精神疾病,她就跟大兒子夫妻兒住在一塊兒,至今也過了好幾十年。生活正過得正常又安逸,奶奶在台北的房子被政府徵收,該處被歸入捷運路線,奶奶得到了一筆巨大的賠償金。

奶奶的其他孩子得知後,便會頭跟大哥爭取照顧母親的權利。奶奶變成一顆人皮球,每個月要到一個孩子家去住,孩子們買給她的每一套衣服、每一雙襪子,帳單都會存留著。

– 媽媽,你這小袋子要保管好,不可以讓任何人拿走,否則什麼都沒有了喔。銀行存摺是你名字,你要記得喔。

奶奶只會呵呵笑,但抱著袋子的那雙手似乎又握緊了些。過了五天,在第六天早上,奶奶最小的兒子一大早就出現在病房,他跟我說:

– 我來照顧媽媽吧,你可以去街上透透氣。不用擔心,我知道怎麼照顧她。

我開心地答應。整整一個禮拜我都看不到太陽,還在心裡向小老闆致謝。站在電梯門口等了一會,我突然覺得不對勁,我又立刻回到病房。奶奶的東西已經被收拾好,她的小兒子也叫了護士幫她辦理出院手續。

天呀,我的魂魄都要飛散了。好加在我有及時回頭,否則都不知怎麼留住奶奶和她胸前的袋子。而且,差一點我的薪水也都飛走了。奶奶的大兒子生氣地摑了弟弟兩巴掌。她的女兒們哭了起來,喧囂了醫院的整層樓。最倒楣的就是醫院裡的醫生和護士們。

– 你想拿走所有的錢嗎?你只會讓媽媽躺在你家廚房而已,你家有地方讓媽媽住嗎?這次是輪到我照顧來的。─做不動產買賣生意的二女兒發出尖銳的聲音。

只覺得,奶奶和我都好可憐。奶奶仍持續傻笑,像孩童拿到大人給的禮物一樣,而我只能縮在一角。即使奶奶的病情有變嚴重的趨勢,但還是得辦理出院手續,跟女兒回家去。看著她,我只覺得百般心疼。想想,如果她手中沒有巨大的金額就不用這麼辛苦。她的背影在醫院走廊漸漸縮小,她那小小的身影和不穩的腳步一直烙在我腦海裡。不曉得她人生的這段最後日子將會如何度過?

無錢醫病而自盡

這一次,透過朋友的介紹,我回到台北市一間小醫院照顧一位七十三歲的爺爺。出發前,朋友不斷來電提醒:「這個老人家是肺部生病,他很難伺候的喔,已經換了四個看護囉。這陣子工作很少,你就忍著點賺個錢吧。」聽她念了一會我也跟著緊張了起來。台灣看護用鄙視的眼神看著我,丟來了幾句話:

– 老人家的東西都在櫃子裡,你要持續幫他抽痰,還要注意那個氧氣瓶喔!

好的!雖然我不是個經驗豐富的看護,但為了討口飯吃,我們這些身分渺小的人都會告訴自己要努力的呀。但老爺爺真的很難伺候!

只有我一個人在時,他就安靜躺在床上,吃力地持續呼吸著,但只要他孩子出現,老人家就顯得非常不愉快。他不肯喝奶,將管線拔除又把藥丸灑了一地不肯吃。

很多時候,爺爺就躺在床上,眼睜睜盯著天花板,而眼眶盈滿著淚水,好似都快要哭了出來。有一次,醫生來探房,爺爺請醫生說讓他儘快地走。

照顧了他十二天,搜集各方的消息我才明白為何爺爺每天都如此憂愁。即使躺在病床上,他還是得擔心著錢的事情。

爺爺的老婆很早就過世。他一個人撫養三個孩子,兩男一女,直到他們長大般去外面住。過去的辛苦日子讓他才六十歲就生病。剛開始,他手邊還有一些錢,但肺癌這種病已將他僅有的錢花光。家裡能賣錢的東西都已賣掉,他一個人住,隻身對抗肺癌病魔。孩子們初期還來探望,但久而久之,他們便視爺爺為一個「負擔」,他們不再擔心氣候變化時爺爺該怎麼辦。每幾個月爺爺就要住院一次,他的病情越來越嚴重。孩子們要他把房子給賣了,搬到養老院去住,用賣房子的錢來支付在養老院的生活,但他不願意。祖先的靈位還在,老婆的靈位也都還在,是生是死他也要留住那個房子。

爺爺的孩子很少來探望他,即使有來,看他們也只是做個樣子而不再是心疼爺爺。很多次,他們在老人家面前為了錢而爭吵,爺爺便將身上的管線拔除,氣得讓自己全身抽緒,那場景令人非常心疼。

我仍繼續做好照顧爺爺的工作,雖然每一天過去都非常凝重,直到某個星期天……

爺爺的大媳婦很少來看他,但那天她來得很早,一臉不滿,眼神像要把人吞噬讓我不敢像平常一樣大聲跟爺爺講話。她叫我離開一會。

爺爺緊湊的呼吸聲、不斷發出的咳嗽聲讓我感覺似乎剛發生了很嚴重的事情。他用所有的力氣拔除氧氣管,手腳不斷敲打床框。他的眼睛滿著淚水又紅通通,表情非常生氣,心跳數度與血壓又突然降低,這是我照顧他一個月以來從未遇到的情況。我手忙腳亂地按了緊急呼叫按鈕。

下午,爺爺的二兒子來到病房。我轉述上午發生的事情讓他知道,他竟大聲斥責爺爺給大家帶來不知多少麻煩,還說這次一定要爺爺把房子賣了搬去養老院。爺爺不出聲,安靜躺在床上。我請他幫忙照顧爺爺讓我去買一些日用品。他用接近是丟的動作扔了一千塊給我,表情則是非常不滿。

二十分鐘後回到病房,我無法相信自己眼前的場景。老爺爺躺在地板上,他兒子不在身旁。醫護人員進行所有的急救措施,但仍是回天乏術。爺爺已親手拔除自己的氧氣管,把自己摔下床自盡。他的孩子們哭得唏哩嘩啦,流著那些遲來的眼淚。

我像失魂落魄的人,心疼爺爺又憐憫一個人的生命。想到爺爺一整個上午都盯著看手中的紙條,我便翻了整個病床來找尋。

– 老頭子!你的病很嚴重,花再多錢也醫不好。你應該好好地趕緊離開,越快對自己孩子越好。

那是大媳婦早上拿給爺爺的小紙條,它已讓他永遠離去。最後一次握著他的手,我只能祈禱爺爺在另一個世界能夠平靜、好好地休息。

有錢人 卻只能吃白粥

「人的生命是長還是短,都是由命運來安排。」每次照顧到生重病的人,我都這樣安慰自己。這一次,我的病人是李太太,她才六十出頭。

– 你敢幫病人盥洗和換衣服嗎?

– 我敢啊!

– 李太太家人來的時候,你記得跟我說。

從醫院病房的窗戶往外看,夜晚的天空變得更凝重。街上的黃色路燈孤寂地照耀冬夜。已是凌晨兩點,回頭望向病床,李太太正辛苦地呼吸著。一下…兩下…三下…應該也只剩幾天了。

– 人喔,都不知道能夠活到什麼時候,我真是很不幸的哪。

有一次,當她還慶幸這,也還清楚知道身邊所發生的事情,李太太便這樣跟我說。淚水滑落在她銷售、滄桑的臉。李太太,請別哭了。你可以輕鬆地離開人生呀。我只能緊握著她那老瘦的手,心中感到無比的疼惜。

李太太有一個兒子。她先生在兒子出生之前已經過世,留給她龐大的財產。公公婆婆、親生父母在台北市的幾棟房子都歸她所有。年輕時她也很肯吃苦,努力把兒子養育成人。她生病住院時,兒子不幸在一場交通意外中過世。媳婦和兩個孫兒搬去跟她一起住好方便照顧。

她七層樓的房子被媳婦都給租了出去,要她搬到最高的那一層去住。小小的房子又隔出好幾間房,「好心」的媳婦就讓李太太住在祖先靈堂的那個房間。除了小小的一張床和幾套衣服,也沒什麼值錢的東西,沒有電視,也不會有冷氣。

每天,李太太就自個兒在家。她腦部生病,走路不穩,講話也不清不楚。她的生活幾乎與外界隔絕。她媳婦每天煮好一鍋白稀飯,放在餐桌上。李太太肚子餓時就自己盛稀飯來吃,若吃得太多,媳婦還會給她臉色看,也會斥責她沒路用。

李太太的病已到了末期,媳婦都不敢靠近她半步。來照顧李太太的看護也都受不了她媳婦的吝嗇又愛擺高姿態的樣子,所以到最後都離開了。李太太得自己面對病魔。日子一天天過去,我也照顧了李太太兩個月。我讓她學著走路,教她學習講話。李太太的媳婦對於她的進步狀況表現得非常不滿。

– 她就像朽木一樣,活著也是沒用處,像這樣的人,只會拖累兒孫罷了,早點死還比較好咧。

她念了一頓,釋出冷漠無情的態度。李太太看著我求救。我用自己的薪水買肉,剁碎煮稀飯給她吃,她雙手合十向我道謝,那時我鼻樑只感到一陣酸,口裡的飯也變得苦澀,怎麼也吃不下。
– 老闆娘,奶奶的毛巾破了,可以幫奶奶買一條新的嗎?

拿著用來擦碗的破抹布,李太太的媳婦用接近是丟東西的動作,將抹布扔向李太太臉上。天呀!怎會有這麼苛薄又無情無義的媳婦呀?

– 吃那麼多幹嘛,吃了一整碗稀飯還吵著要吃。我去上班一整天,吃得還比你少咧。─李太太的媳婦又大聲責罵她。

救護車的呼叫聲撕裂了夜的黑。我輕輕拍著李太太的肩膀。她發高燒。那媳婦似乎鬆了一口氣。我知道她一定希望這部救護車永遠都別再回頭,不再回去李太太那棟高聳、有著白色窗戶的房子。

結語

當我寫下這個故事時,李太太已離開人世兩個月。她辭世的那天,外頭下著滂沱大雨,似乎也是憐憫她的一生。她的媳婦面無表情,毫無憐惜婆婆已經離開人世的樣子。看著她,我感到既生氣又痛心。

「種什麼因,摘什麼果」,不知她是否曾聽過這一句話?

Bài: Phạm Thảo Vân

Dịch: Dương Ngọc Oanh

文/范草雲

譯/楊玉鶯