Thái Văn Anh: nữ ứng cử viên tổng thống Đài Loan đầu tiên bàn về Tân di dân

Thông tin về Thái Văn Anh

蔡英文小檔案

Sinh năm 1956, tại Đài Bắc. Tốt nghiệp ngành Luật trường ĐH Đài Loan, lấy học vị thạc cĩ và tiến sĩ tại Mỹ và Anh. Bà từng đảm nhiệm chức vụ Phó viên trưởng Viện Hành chính, Chủ tịch Đảng Dân tiến, người dân thường gọi bà bằng cái tên thân mật là “Tiểu Anh”. Năm 2012, bà đại diện Đảng Dân tiến ứng cử chức vụ tổng thống, là nữ ứng cử viên tổng thống đầu tiên của Đài Loan, nhưng đã thất bại dưới tay tổng thống đuơng nhiệm Mã Anh Cửu, sau đó, bà đã thành lập “Quỹ hội Giáo dục Tiểu Anh”, đẩy mạnh họat động xây dựng khu phố và các kế họach phụ đạo sau giờ học cho con em di dân mới.

1956年出生於台北,台大法律系畢業,之後分別在美國及英國拿到碩士與博士。她曾擔任行政院副院長、民主進步黨主席,民眾常以「小英」來稱呼她。
蔡英文在2012年代表民進黨參加總統選舉,成為台灣第一位女性總統參選人,但敗給現任總統馬英九,之後她成立「小英教育基金會」,推動社區營造、新移民子女課後輔導等計劃。

Di dân mới đưa Đài Loan hướng đến Quốc tế, chúng tôi rất hoan nghênh các bạn

台灣首位女性總統參選人談新移民

蔡英文:新移民帶台灣走向國際,我們歡迎妳們

Trong dịp đến phỏng vấn bà Thái Văn Anh, ban biên tập báo Bốn Phương đã mang theo số báo kỳ 076, mở trang câu đối được viết bằng thư pháp tiếng Việt, giới thiệu tác phẩm do di công Trần Thị Đào sáng tác. Bà cúi đầu chăm chú xem các câu đối, khi ngẩng đầu lên, bà đã thốt lời khen ngợi: “Đẹp quá, không chừng những chữ viết này lại trở thành mốt thịnh hành đấy!” Bà chưa từng đến Việt Nam, nhưng cà phê Việt Nam là một trong những thức uống mà bà ưa thích nhất, bà cũng nghĩ rằng, văn hóa Việt Nam dung hòa những nét đặc sắc của văn hóa Trung Hoa và văn hóa Pháp, là một nền văn hóa mang sức mạnh mềm khiến người tìm hiểu nó sẽ phải mê mẩn.
Bà Thái Văn Anh được mọi người gọi với cái tên thân mật là “Tiểu Anh”, cũng là nữ ứng cử viên tổng thống đầu tiên của Đài Loan. Nhớ lại khoảng thời gian du học ở Anh, Mỹ, rời khỏi môi trường chỉ dùng tiếng Trung, cú sốc văn hóa đầu tiên mà bà gặp phải là khi giao lưu cùng các sinh viên gốc Hoa đến từ HongKong, Singapore, Malaysia v.v… Dù đều là người gốc Hoa, nhưng người đến từ những vùng đất khác nhau lại dùng từng loại phương ngữ khác nhau, thói quen ăn uống và sinh hoạt cũng khác nhau, điều này khiến bà bị kích động mạnh, và cũng nhận ra rằng việc Đài Loan chỉ dùng tiếng Trung khiến môi trường sử dụng tiếng Anh trở nên rất ít và cũng rất hẹp.

“Người Đài Loan học tiếng Đông Nam Á là điều cần thiết, chúng ta đều sống ở Châu Á nhưng lại chẳng biết gì về ngôn ngữ của các nước lân cận; tôi rất hâm mộ những người biết nói nhiều thứ tiếng, vì biết nói nhiều thứ tiếng cũng tượng trưng cho việc họ có nhiều cách tư duy khác nhau.” Bà cho rằng, hiện nay Đài Loan có sẵn rất nhiều nhân tài về ngôn ngữ, đó là mấy mươi vạn di dân mới đến từ các nước Đông Nam Á, họ đều mang trên mình nguồn tài nguyên văn hóa quý báu, vì vậy, định nghĩa lại giá trị của ngôn ngữ là việc mà xã hội ngày nay cần phải tiến hành.
Vậy, hiện nay những người di dân mới này có cống hiến trải nghiệm văn hóa của họ một cách thích đáng không? Theo sự quan sát của bà, nhiều di dân mới, ngoài công việc và gia đình ra cũng không có gì để làm, môi trường xung quanh cũng thiếu sự hướng dẫn dành cho họ, vì thế, bà kiến nghị rằng có thể dùng hình thức xây dựng khu phố, để nhân viên công tác tại khu phố tiếp xúc, giao lưu với họ, để từ đó người di dân mới có thể trở thành nguồn năng lượng tích cực trong thành phần cơ bản của xã hội.
Và đương nhiên là, muốn đạt đến mục tiêu này thì sức mạnh của công tác giáo dục là điều không thể thiếu, nhất là việc hướng dẫn quan niệm lí giải và bao dung đối với văn hóa đa nguyên cho thế hệ sau này. Bà kể, trong một lần đi thăm hỏi người dân, có người chuyển lời của một già làng người dân tộc ở Đài Đông, già làng nói: “Trẻ con của chúng tôi bị các người giáo dục sáu năm rồi, vậy các người còn muốn gì nữa?” Câu nói này như một gáo nước lạnh dội vào khiến bà thức tỉnh, xem lại chế độ nghĩa vụ giáo dục hiện hành, dường như chỉ là một chế độ mang văn hóa của người Hán ghép vào tư duy của trẻ, quên rằng trẻ em người dân tộc còn phải học tập nền văn hóa gốc của bộ tộc đó, con cái người di dân mới cũng cần quen biết với nền văn hóa gốc của mẹ.
Bà thở dài, Đài Loan từ thời xa xưa tới nay vốn dĩ là một xã hội đa nguyên, người di dân đến từ mọi nơi, mang theo những nét văn hóa khác nhau của họ, nhưng đến khi chính phủ Đảng Quốc dân tiến vào Đài Loan, để củng cố sức mạnh chính trị, đã dùng biện pháp thống trị tiêu chuẩn hóa, như cấm nói những thứ phương ngữ khác ngoài tiếng Quốc ngữ, điều này khiến sự đa dạng vốn có trong văn hóa Đài Loan vô tình đã bị vùi lấp.
Ngoài ra, khi nhắc đến chế độ lao động nước ngoài hiện hành và vấn đề lao động bỏ trốn, bà lắc đầu và nói: “Chế độ hiện nay phải được sửa đổi, nếu không sẽ có càng nhiều lao động bỏ trốn hơn nữa.” Bà cho rằng, dẫn nhập lao động nước ngoài là việc “ứng phó cấp bánh” cho tình trạng thiếu sức lao động của các ngành sản xuất, nhưng những người thiết lập ra chế độ này hoàn toàn không nghĩ tới quyền con người cơ bản của những người lao động nước ngoài, để họ ở trong khu ký túc xá hay nhà chủ với không gian chật chội, không có không gian riêng tư và cũng mất tự do, chỉ khi lao động nước ngoài cũng có được cuộc sống như những người dân Đài Loan bình thường, thì vấn đề lao động bỏ trốn mới có thể được giải quyết một cách có hiệu quả.
Và cuối cùng, bà có vài lời muốn nói với toàn bộ người di dân mới: “Di dân mới gánh vác những công việc khó khăn của xã hội, lại có thể dẫn Đài Loan huớng đến quốc tế, chúng tôi rất hoan nghênh các bạn, mong các bạn hãy tự tin vào chính mình, và cũng hy vọng các bạn có được cuộc sống hạnh phúc, vui vẻ tại Đài Loan.”

四方報團隊前去拜訪蔡英文時,我們拿出越文四方報076期的越文書法春聯,並向她介紹這出自越南移工陳氏桃之手。她低頭專注看了一陣子後,抬頭讚嘆:「這好漂亮,說不定能成為流行呢!」她沒去過越南,但越南咖啡是她最喜歡的飲品之一,也覺得越南文化是一種軟性的文化,融合中、法特色,十分迷人。
暱稱「小英」的蔡英文,是台灣第一位女性總統參選人。她回憶早年在美、英等國當留學生時,跳脫講國語的環境,與來自香港、新加坡、馬來西亞等地的華人學生交流,是她人生第一次文化衝擊。雖然同為華人,但來自不同地區就帶來不同的方言、飲食、生活習慣等,讓她不時受到刺激,也認為國內獨尊國語、英文的環境太過狹隘、偏頗。
「台灣人學東南亞語言是有必要的,我們身在亞洲,卻不知亞洲其他國家的語言;且我很羨慕能講多種語言的人,因為會講多語代表有多種思考方式。」她認為台灣目前就有許多現成的語言人才 ── 來自東南亞各國的數十萬新移民,個個身上都帶著珍貴的文化資產,因此社會需要重新定義語言的價值。
那目前這些新移民有適當貢獻她們的文化經驗嗎?她觀察,許多新移民平日在工作、家庭之外就無事可做,週遭環境也缺乏引導,因此她建議,可以透過社區營造的方式,由社區工作者與她們接觸、交流,方能將她們轉變成基層社區一股正向的能量。
當然,要達成這個目標,教育的力量不可或缺,特別是教導下一代對多元文化的理解與包容。蔡英文提到某次下鄉視察時,別人轉述一段台東原住民耆老的話:「我們的孩子被你們教六年了,那你還要怎麼樣?」這句話像當頭棒喝把她敲醒,反思現行的義務教育制度,只是把漢民族的文化套在所有孩子身上,而忽略了原住民、新住民家庭的孩子有各自的原生文化需要學習。
蔡英文感嘆,自古以來台灣就是個多元的社會,來自各地的移民先後帶來不同的文化,然而國民黨政府來台後,為求鞏固政權而採標準化統治,像是禁止講國語之外的方言,反而抹煞這種多樣性。
此外,她提到台灣的外勞制度及逃跑外勞問題,搖搖頭說:「現行的制度要修改,否則會製造更多逃跑外勞。」她認為引進外勞是為了「應急」部份產業的人力短缺,但主事者一直沒考慮到外勞身為人的基本需求,讓他們住在擁擠的宿舍及雇主家,沒隱私也沒自由,唯有讓外勞跟本地人一樣有正常的生活型態,才能有效改善逃跑外勞的問題。
最後她有一段話要給所有外籍新移民:「新移民一肩挑起社會裡許多困難的工作,又可以帶台灣走向國際,我們歡迎妳們,請妳們要對自己有自信,並且希望妳們在台灣過的幸福、快樂。」