Tiếng lòng người ngoại phối ly hôn: “Tôi phải tự cứu mình, và cũng để cứu con”離婚外配心聲:我要救自己,救孩子

離Cover(寬31cm)Ly hôn” là sự chọn lựa mà ngay cả những luật sư chuyên hỗ trợ giải quyết các thủ tục ly hôn cũng không dễ dàng đưa ra để đương sự của mình chọn lựa, nhưng lại là “vấn đề chìm” nóng hổi trong quan hệ hôn nhân quốc tế giữa Đài Loan và ĐNÁ. Vào ngày 8 tháng 3 vừa qua, báo Bốn Phương đã tổ chức họp báo phát biểu sách mới, quyển sách với các câu chuyện mà nhân vật chính là “những phối ngẫu nước ngoài đã ly hôn”, mang tựa đề: Biệt Ly–Đi tìm hạnh phúc nơi Đảo ngọc, đây cũng là lần đầu tiên, những phối ngẫu nước ngoài này trò chuyện cùng xã hội Đài Loan với vai trò người kể.

Tiếp theo quyển Chạy Trốn–Đảo ngọc của chúng ta, nhà tù của họ, BBP và nhà xuất bản Thời Báo (China Times Publishing Co.) đã tiếp tục hợp tác xuất bản quyển sách mới Biệt Ly, để các đối tượng khác nhau đều có cơ hội lên tiếng. Ông Tôn Trung Hưng, Giáo sư khoa Xã hội học ĐH Đài Loan phát biểu, “quyển sách này là lời tự sự và cũng là sự trình bày chân thật nhất về cuộc sống của phối ngẫu nước ngoài ở Đài Loan.” Buổi họp báo còn có sự góp mặt của chị Nguyễn Mỹ Linh, phối ngẫu quốc tịch Việt Nam đã ly dị vì không thể chịu đựng sự bạo lực của chồng, đã đến chia sẻ trải nghiệm của chị với chúng tôi.
Mười hai năm trước, chị tới Đài Loan làm việc và quen với chồng cũ, hai người yêu nhau rồi tiến tới hôn nhân. Sau 5 năm kết hôn, người cha chồng vốn hết mực yêu thương chị qua đời, chồng chị bắt đầu nghiện rượu và có hành vi bạo lực đối với chị, không biết bao nhiêu lần, chị đã phải nhờ đến sự giúp đỡ của cảnh sát. Năm rồi, cả gia đình chị về Việt Nam ăn Tết, thế nhưng chồng chị lại đánh gãy tay chị ngay tại nhà mẹ vợ.
“Tôi không còn nhớ rõ lần đầu tiên anh ta đánh tôi là vì cái gì nữa.” Chị Linh nói: “Nhưng tôi không thể bỏ đi, tôi còn phải chăm sóc con gái mình.” Sau khi về lại Đài Loan, chị Linh đã xin lệnh bảo hộ, sau đó làm thủ tục ly hôn và tự mình nuôi con, “Tôi phải tự cứu mình, và cũng để cứu con tôi”, chị Linh đã lặp lại câu nói này.
Chủ nhiệm khoa Truyền thông và Khoa học kỹ thuật ĐH Giao thông, ông Ngụy Đích cho biết, hôn nhân quốc tế là hiện tượng được hình thành dưới sự ảnh hưởng của toàn cầu hoá, nhưng giới truyền thông chủ lưu đã xem nhẹ, đã dùng thái độ kỳ thị để tái hiện hình ảnh người di dân mới, ông nói: “Đây là một điều sai lầm, phi chính nghĩa và cũng không công bằng!”
Ông lấy gia đình mình làm ví dụ, khi gia đình cần thuê khán hộ công nước ngoài, người nhà ông đã tỏ ra rất lo lắng vì chưa từng tiếp xúc với “người ngoài”, đó là những quan niệm về người lao động nước ngoài mà họ có được từ các phương tiện truyền thông. Giới truyền thông một mặt tự khen ngợi tình người ấm áp ở đất Đài, mặt khác lại đưa ra những thông tin sai lệch và thành kiến đối với những người đến từ các nước Đông Nam Á.
Tiến sĩ Giáo dục trẻ nhỏ Tân Tĩnh Đình bày tỏ, để người cư trú mới tự phát huy sở trường của mình, dạy con theo cách của mình, thì trẻ nhỏ mới có được ưu thế cần có của chúng, và người mẹ cũng mới có thể phát huy ưu thế văn hoá của mình.
Bà Hầu Thục Tư, Giáo sư trợ giảng khoa Sáng ý thiết kế và kiến trúc học ĐH Cao Hùng, đã bắt đầu sáng tác các đề tài về phối ngẫu nước ngoài từ năm 2005, bà phỏng vấn vô số ngoại phối, và cũng từng đích thân tới các vùng quê ở Việt Nam để tiến hành phỏng vấn. Câu chuyện “Tiểu Thuý” trong sách, cũng là câu chuyện thật mà bà được nghe người khác kể lại.
Thúy là con gái nhà nông, để cải thiện đời sống gia đình, chị đã quyết định lấy chồng Đài Loan, tới Đài Loan chị mới phát hiện chồng thật của mình không phải là người ngày xưa sang Việt Nam hỏi vợ, mà nghiêm trọng hơn, anh ta còn mắc chứng thích ngược đãi người khác. Chị đã bỏ trốn rất nhiều lần nhưng đều bị bắt trở lại, cuối cùng, nhờ đồng hương giúp đỡ, chị đã trốn về Việt Nam, nhưng không lâu sau đã qua đời vì bệnh nặng.
“Nhiều người nói, đây là trường hợp hiếm có, nhưng tôi không nghĩ vậy.” Bà Hầu Thục Tư nói trong xúc động, ở miền quê Việt Nam, bà gặp rất nhiều phụ nữ về lại quê nhà vì đã ly hôn, có người mắc bệnh tâm thần, có người không dám ra đường vì thấy mất mặt, chọn cách lấy chồng xa nhưng cuối cùng lại trở thành một cơn ác mộng mà chủ thể chẳng bao giờ còn được tỉnh giấc.

離婚」,是連離婚律師都不會輕易說出口的選項,但絕對是台灣與東南亞的跨國婚姻「檯面下」最夯的議題。3月8日國際婦女節當天,一本以「離婚外配」為主角的新書《離/我們的買賣,她們的一生》舉辦發表會,這是她們首次以第一人稱的方式與社會對話。
繼《逃:我們的寶島、他們的牢》後,四方報與時報出版社合作出版《離》,讓不同的聲音表達出來。台大社會系教授孫中興表示,「這本書是外籍配偶在台生活最真實的敍述和呈現。」現場也邀請到因無法承受家暴、終於與台灣丈夫離異的越南籍阮美玲小姐,分享親身經歷。
阮美玲說,12年前來台工作,認識了先生,兩人戀愛結婚。婚後5年,疼愛阮美玲的公公過世,先生開始酗酒、容易動粗,好幾次都要請警察救她。去年,一家三口回越南過年,先生卻在美玲的娘家,打斷她的手。
「我已經忘記他第一次打我是為什麼了。」阮美玲說:「但我不能跑,我還有女兒要照顧。」回台後,美玲申請保護令,與先生離婚,獨自撫養小孩,「我要救自己、救孩子」,美玲一再重複。
交大傳播與科技學系系主任魏玓說,跨國婚姻在全球化的脈絡下形成,然而,主流媒體卻以漠視、歧視的角度再現新移民,他說:「這是不正確、不正義、不公平!」
魏玓舉自己家中情況為例,當家中需要聘請外籍看護時,家人對於未曾謀面的「外人」都十分焦慮恐慌,這些概念都是從媒體得來的。媒體一方面自誇台灣濃厚的人情味、一方面又對東南亞族群投以偏見。
幼兒教育博士辛靜婷表示,讓新住民得以發揮自身文化的長處,按照自己的想法教育孩子,才能讓孩子得到優勢,也才能讓母親發揮文化優勢。
高雄大學創意設計與建築學系助理教授侯淑姿2005年開始從事外配創作,訪問過無數外配,也曾親自到越南鄉間採訪。書中寫的「小翠」的故事,正是她輾轉聽聞的真人真事。小翠是農家少女,為了改善家境而嫁到台灣,來台後卻發現丈夫不是當初相親的那個人,還是個性虐待狂。小翠逃了幾次都被抓回,最後在同鄉的幫助下逃回娘家,不久後因重病而香消玉殞。
「很多人說這是極端的例子,但我不這樣認為。」侯淑姿語氣激動的說,在越南鄉間,可以看到許多失婚回娘家的婦女,有的精神失常、有的羞於見人,遠嫁的選擇成了一生無法醒來的惡夢。
台大社會系教授孫中興說,很難想像台灣新住民平常生活的那麼痛苦。他說,即使制度已有許多規範,卻很難落實到現實中,使得「外配」永遠不能成為「內人」。
孫中興說,讀完書,他想呼籲台灣成立自己的「感恩節」,感恩這些加入我們的新移民,「大家都有關於愛的夢想,正面思考如何落實,創造美麗『新』世界。」

 

四方報新書《離/我們的買賣,她們的一生》

Sách mới của báo Bốn Phương: “Biệt Ly – Đi tìm hạnh phúc nơi Đảo ngọc”

文:白宜君2013/3/8

圖:張正

翻譯:楊玉鶯

Bài: Bạch Nghi Quân

Ảnh: Trương Chính

Dịch: Dương Ngọc Oanh

*四方報新書《離/我們的買賣,她們的一生》中文版由時報出版社出版,越文版尚未出版,敬請期待。

“Biệt Ly – Đi tìm hạnh phúc nơi Đảo ngọc” Phiên bản tiếng Việt đang chuẩn bị phát hành, mong quý độc giả đón đọc.