Chuyến du lịch có “nhiệm vụ” 南雙城記:有任務的旅行(上)

越南同塔省雲章與父母雲章與父母

Các nhà doanh nghiệp dặn dò thanh niên trẻ cần phải nhiệt tình, cương quyết, chắc chắn sẽ thành công.
Nhà Phật răn dạy phải từ bỏ cố chấp, phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng.
Cố chấp, là tốt hay xấu cũng chưa rõ, lối nói thông minh khéo léo là “chọn cách bảo thủ thông minh”. Nhưng cách nào là tốt, cách nào là xấu, lại là hai chuyện khác nhau.
Bảo thủ
Vân Chương có một tính “bảo thủ”. Khi mọi người đưa con cái ra nước ngoài nghỉ hè thì cô ấy lại nhất quyết đưa bố mẹ đi du lịch tự túc. Là điều tốt hay xấu, tôi không thể định đoạt được. Vân Chương là người dẫn đầu, tôi đành đi theo người lãnh đạo này.
Bố của Vân Chương, bố vợ của tôi, cũng là người bảo thủ.
Nhạc phụ đại nhân là người sống đạm bạc, ăn uống tiêu pha tằn tiện, một tri thức thật sự cầu thị (nghĩa là: giải quyết vấn đề dựa trên tình hình thực tế). Cả một đời vất vả đổi lấy vài ngôi nhà tầm tầm và một ngôi nhà đầy ắp sách và đồ cổ “vô giá” (chắc là “bảo vật vô giá”, cũng có thể thực sự “vô giá”). Sự “bảo thủ” của bố vợ tôi đó là không tuân theo bất kỳ ngày lễ tết nào để tiệc tùng, hay không thích những chuyến lịch bỏ ít tiền nhưng nghe có vẻ rất thú vị. Sự bảo thủ của hai bố con đối lập lẫn nhau.
Cuối cùng, cơ hội cũng đến. San San, cô giáo tiếng Việt am hiểu phật giáo, hàng năm đều quyên góp vật dụng tiền bạc, kêu gọi mọi người cùng về những miền quê nghèo Việt nam làm từ thiện. Vân Chương lấy danh nghĩa này để mời bố mẹ cùng đồng hành.
Hành trình lần này không phải chuyến du lịch lãng mạn mà là một cuộc hành trình gánh trên vai một nhiệm vụ. “Được thôi!” nhạc phụ đại nhân gật đầu đồng ý, bố mẹ vợ cộng thêm tôi, Vân Chương và em gái Vân Hàm, đóng một valy đầy ắp quà tặng, 5 người gia nhập đoàn từ thiện San San bắt đầu chuyến du lịch từ thiện.
Lắc lư
Vào buổi sáng sớm hôm sau đến Việt Nam, chúng tôi và đội từ thiện San San tập hợp tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong đoàn có khoảng 20 đến 30 người, vừa đầy một xe, bao gồm ngoài 2,3 ngoại phối người Việt đến từ Đài Loan, còn lại đều là người Việt Nam. Xe của nhóm là xe buýt cỡ trung bình có gắn thêm dải vải màu đỏ đằng trước xe, trưởng đoàn là một thanh niên có gương mặt vuông vức ăn mặc chỉn chu.
Trước khi xuất phát, tôi không rõ sẽ đến Đồng Tháp hay Đồng Nai, nghe nói sẽ mất 2 tiếng chạy xe.
Sau khi lên xe, cuối cùng quyết định điểm đến, hóa ra là tỉnh Đồng Tháp, sao lại chỉ mất 2 tiếng, một chặng xe chạy đã mất 5 tiếng! Xe chuyển từ đường cao tốc sang làn đường chung, rồi lại chạy sang đường nhỏ trong làng chật ních những xe đạp, xe máy, người đi bộ, xe gần như chạy sang biên giới với Campuchia. Mặt đường gồ ghề, ngồi xe ê ẩm cả mông, tôi nổi giận với San San, San San nói cô cũng chưa từng đến qua nơi này, tỏ ra rất xin lỗi. Tôi cảm thấy áy náy với bố mẹ vợ, nhất là đối với bố vợ vì dây thần kinh hông của ông vốn không khỏe.
Buổi lễ phát tặng quà diễn ra dưới sự giám sát của chính quyền địa phương. Cán bộ địa phương phát biểu, trưởng đoàn phát biểu, người dân phía dưới, phụ nữ trẻ em đứng chờ đợi dưới cái nắng gay gắt, quà của chúng tôi tự mang không liệt kê trong danh sách, nên không được phép phát tặng. Sau khi kết thúc, chúng tôi đến chùa đạo Cao Đài dùng đồ chay, Vân Chương được mọi người yêu mến, được trẻ em trong chùa tặng Châu Chấu được gấp bằng cỏ.
Chặng về, xe không chạy thẳng về Thành phố Hồ Chí Minh, xe dừng tại một tỉnh khác. Tài xế lái xe mò mẫm trong bóng tối cố tìm một ngôi chùa tại tỉnh Bến Tre, có vài chú tiểu, ni cô vẫn còn nhỏ tuổi ở trong chùa. Ở đây không có chính quyền địa phương giám sát, chú tiểu và ni cô để kiểu tóc cổ quái, sau khi nhận quà tặng liền hát ca vui vẻ, chúng tôi cũng vui lây. Cả ngày gió bụi mệt nhọc hòa quyện cùng tiếng hát tiếng cười tan biến trong màn đêm.
Tuy nhiên, kế hoạch ngày thứ 2 đó là đến thăm hai cô nhi viện, chạy xe chỉ mất mấy chục phút. Nhưng cơ thể chúng tôi không được khỏe, nhiệm vụ chỉ hoàn thành đến đây. Còn một nửa quà tặng nữa vẫn để ở khách sạn, cứ để đấy đã, rồi tính sau.
Nỗi nhớ quê thứ nhất: Nỗi niềm nhớ nhung của chúng tôi
Ba ngày tiếp theo, chúng tôi thề không đi xe đường dài nữa, ngủ đẫy giấc rồi đi thăm thú đường phố, còn “nhiệm vụ” để sau rồi tính.
Vân Chương và tôi đều từng ở Hồ Chí Minh vài tháng với danh nghĩa học tiếng Việt, thực chất là đi du lịch tham quan. Vốn tiếng Việt học trong mấy tháng của chúng tôi được phát huy vận dụng hiệu quả trong chuyến du lịch tự túc lần này.
Lần đầu đến Hồ Chí Minh du lịch có vài điểm nhất định phải đến đó là: Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện trung tâm, Dinh Độc Lập, chợ Bến Thành, chợ An Đông, tôi dẫn bố mẹ vợ và em dâu đi một vòng tham quan. Có một điểm quan trọng hơn cả, điểm đến trong mơ của Vân Chương đó là Đường Đồng Khởi. Con đường này bày bán những mòn đồ tinh xảo, giả cả hợp lý, phục vụ chu đáo. Vân Chương dẫn mẹ và em gái mua bán mặc cả như đang trong trận chiến. Tôi phụ trách đi cùng bố vợ không hào hứng với việc mua bán đứng ngoài quan sát.
Tản bộ trên đường phố của Hồ Chí Minh, dũng cảm vượt qua dòng xe chạy người xuôi không biển báo để qua đường như nhiều năm trước đây, dùng tiếng Việt và tiếng Anh hỏi han cười đùa với các tiệm bên đường, ngắm nhìn kiến trúc cũ mới đan xen, lắng nghe những đợt còi xe vang lên không dứt, trong tìm dâng trào một nỗi nhớ quê. Tôi hỏi Vân Chương, cô ấy cũng vậy. Đúng vậy, nhớ quê, hoặc có thế nói là nỗi niềm thân thương khi trở về quê hương. Tôi và Vân Chương đã từng ở thành phố này khoảng 3,4 tháng vào những thời điểm khác nhau.
Nhớ quê, bách khoa toàn thư Wiki định nghĩa như thế này: Một người không sinh sống trên quê hương của mình, mong muốn được trở về quê nhà mà cảm thấy căng thẳng, lo lắng hoặc sợ hãi.
Nỗi nhớ quê của chúng tôi không bình thường, không giống ai. Theo lý thuyết, chúng tôi đáng lẽ phải nhớ Đài Loan, Đài Bắc nhưng cũng vì chưa từng rời xa một thời gian dài, ngay cả khi ở Việt Nam 4 tháng, cũng biết trước ngày về nên không nhớ nhà. Ngược lại là Việt Nam, từng sống ở đây một khoảng thời gian, đã quen với đường phố, không khí, bạn bè nơi đây nhưng vì không biết đến khi nào mới có cơ hội quay trở lại, cũng vì cách một khoảng thời gian dài mới quay trở lại, nên mới có cảm giác đặc biệt như vậy.
Điều kỳ diệu nhất đó là, vào buổi trưa một hôm, chúng tôi về thăm lại nơi trước đây từng ở, gặp lại bác xe ôm đầu ngõ, bà chủ nhà trọ, cô bán hàng vỉa hè, trở lại trường đại học ngày xưa học tiếng Việt, thăm thầy Thái nay đã là chủ nhiệm khoa, gặp lại chú Hàn Quốc bạn cùng lớp tiếng Việt của Vân Chương ngày xưa (giờ vẫn đang theo học), chúng tôi rất ngạc nhiên, mọi người cũng ngạc nhiên, cho dù rào cản ngôn ngữ, nhưng cảm giác vui mừng xuất phát từ trái tim, tặng mọi người chút quà nhỏ để bày tỏ tấm lòng.
Ba buổi tối liên tiếp, tôi và Vân Chương đều ăn tối tại quán hải sản vỉa hè gần khách sạn, lần đầu tiên tôi đến Việt Nam đã ăn ở quán này, khi Vân Chương đến Việt Nam lần đầu tiên tôi cũng dẫn đến ăn quán này. Ba bữa tối liên tiếp chúng tôi đều gọi món mì xào, tôm nướng, ngao hấp xả, và nhất định không thiếu bia Sài Gòn thả vào những viên đã lớn, uống 1 hớp lớn thật đã. Ăn liền 3 bữa liên tiếp, ăn đến nỗi phục vụ liếc nhìn chúng tôi lạnh lùng (hai vị khách nước ngoài này làm sao vậy, mấy món này ngon đến vậy sao?)
Họ không biết được, chúng tôi rất nhớ nhung hương vị này.
大企業家叫年輕人要熱情、要執著,終將成功。
佛家要人放下執著,凡一切相,皆為虛妄。
執著,是好是壞不一定,聰明也取巧的說法是「擇善固執」。但,何者為善何者為惡,又是另外一大篇了。
執著
雲章有個「執著」。當大家都趁暑假帶著分不清東南西北的小孩子出國時,她執著地想帶父母去自助旅行。是善是惡我無法判斷。雲章是領導人,我的「執著」是跟隨領導人,奉陪到底。
雲章的爸爸,我的岳父,也有所執著。
岳父大人,粗茶淡飯,省吃儉用,是一位實事求是的黑手知識份子。一世辛苦,換得幾間不豪之宅和滿宅子「無價」的書籍和古董(可能是「無價之寶」,也可能真的「無價」)。岳父大人的執著,是拒絕配合商業節慶的吃喝玩樂,不屑言過其實的小資旅行。父女兩人的執著,相互抵觸。
終於,機會來了。信佛甚篤的越文老師珊珊,每年都募集物資款項,號召眾人赴越南鄉間布施貧苦人家。雲章以此為名,邀父母同行。
這不是風雅浪漫的旅行,是肩負任務的一趟行程。「好吧!」岳父大人點頭,岳父岳母加雲章和我和小姨子雲咸,裝了一皮箱準備捐贈的禮物,五人加入珊珊慈善團,行善兼旅遊。
顛簸
抵達隔天清早,我們和珊珊慈善團在胡志明市(Thành phố Hồ Chí Minh)市區集合,同行的共有二、三十人,滿滿一車,包括兩三位來自台灣的越南外配,其他皆為越南人。一台車前掛了紅布條的中型巴士,還有一位穿著正式國字臉的男性團長,浩浩蕩蕩。
出發前,我沒搞清楚要去同塔省(Đồng Tháp)還是同奈省(Đồng Nai)。據說是兩個小時車程。
上了車,終於確定。呃,是同塔省,所以怎麼可能兩個小時,單程就足足五個小時呀!車子從簇新的封閉式高速公路,轉到一般公路,再轉到大車小車摩托車腳踏車行人牲畜共用的鄉間小路,幾乎要開到柬埔寨邊界。一路顛頗,我扶著坐爛的屁股對珊珊生氣,珊珊說她也沒去過這個點,很抱歉。我則是對同行的岳父岳母很抱歉,尤其坐骨神經本來就不舒服的岳父。
捐贈儀式在地方政府的監督下進行,頗彆扭。官員說話,團長說話,婦女孩童在烈日下等待,我們私自帶去的禮物不在清冊上,不准發放。結束後,去高台教的寺廟吃齋飯,雲章得人緣,廟裡的小女孩送她草紮的蚱蜢。
回程,沒直接回胡志明市,還有在另一個省的另一站。司機在夜色中摸索,想找到檳椥省(Bến Tre)的一間寺廟,廟裡有些孤苦無依的小和尚小尼姑。這裡沒有政府官員監督,髮型古意的小和尚小尼姑拿了禮物唱了歌,很開心,我們也很開心。一整天的風塵僕僕,融化在歌聲和笑聲的夜色裡。
不過,原本第二天還要去另外兩間孤兒院,據說車程只要幾十分鐘。喔不喔不,謝了謝了,我們奧少年身體虛,任務到此。另一半的禮物還放在旅館,先留著,再看看。
鄉愁之一:雲章和我的鄉愁
接下來的三天,我們立誓不搭長途車,睡到飽,逛市區。至於「任務」,之後再說。
雲章和我都曾經在胡志明市待過幾個月,以學習越文之名,行深度旅遊之實。而我們幾個月程度的越文,也在這樣的自助旅行(逛街)發揮了極大的效益。
幾個必去的景點,紅教堂(聖母大教堂)、郵政總局、統一宮(獨立宮)、檳城市場、安東市場,帶著首次到越南的岳父岳母小姨子繞了一圈。重中之重,是雲章魂縈夢牽的同起街(Đường Đồng Khởi)。這兒是越南精品街,價格公道、服務周到。雲章帶著媽媽和妹妹殺進殺出像在作戰,我負責陪同覺得無趣的岳父大人觀戰。
走在胡志明市的街上,勇敢穿越如多年前一般無號誌亦暢行的車流,以越文加英文與小販店員談笑應答,看著有新有舊的建築,聽著不絕於耳的喇叭聲,心中忽然湧起鄉愁。我問雲章,她也是。是的,鄉愁,或是說重返故鄉的親切感。我和雲章曾經分別在不同的時間,獨自在這個城市晃蕩了三、四個月。
鄉愁,維基百科如此定義:一個人並非身處故鄉並期望返回故鄉,而感覺到的壓力、憂慮或恐懼。
我們的鄉愁好像不太對勁、不太一樣。照理說,我們的鄉愁對象應該是台灣、台北,但也許因為沒有長時間離開的經驗,即使曾經在越南四個月,也知道歸期,所以並不愁。反倒是越南,曾經獨自在此待過,認識了這裡的街道、氣味、朋友,但因為不確定什麼時候有機會再來,又因為隔了太久才重返,所以格外有感觸。
最妙的是,一天上午,我們回到從前的住處,見到巷口的摩托車司機、房東太太、路邊攤大姊,回到學越文的人文大學,見到當年的菜老師現在的系主任、見到當年和雲章一起學越文的韓國大叔(他還在繼續學),我們驚喜,他們也驚喜,語言有限,但是開心的感覺發自心底,奉上小禮物聊表心意。
連續三晚,我和雲章吃旅館附近同一間路邊海鮮熱炒攤,那是我第一次來越南時吃的海產店,也是雲章第一次來越南時我帶他去吃的海產店。三個晚上,我們都點生力麵炒麵、烤蝦、香茅蛤蜊湯,以及一定要配大塊冰塊大口喝的西貢啤酒。連吃三晚,吃到服務生酷酷地側目(你們這兩個外國人是怎樣,有這麼好吃嗎?)。我們微笑以對。
他不知道,我們很想念這樣的滋味。
Bài: Trương Chính           Dịch: Dĩnh Quân

20130804同塔檳椥 (6)慈善團體的專車慈善團體的專車