Cuối năm 2010, việc tăng thời hạn làm việc của di công tại Đài Loan vốn đã được nhất trí tại “Hội nghị nhóm tư vấn Chính sách Lao động nước ngoài” của Bộ Lao động, đề án của Ủy viên lập pháp Đảng Quốc dân Trịnh Lệ Văn đã được thông qua tại kỳ họp lần thứ nhất, dự tính sẽ được thực thi vào tháng 7 năm 2011, nhưng sau đó lại có người lên tiếng phản đối nên đã kéo dài đến nay.

Bà Trịnh Lệ Văn, Ủy viên lập pháp Đảng Quốc dân cho biết, lần chỉnh sửa điều luật này đã giúp cho các gia đình cần người giúp việc nước ngoài cảm thấy nhẹ nhõm hơn. Bà nói, rất nhiều người bệnh và khán hộ công nước ngoài đã dựa dẫm và rất tin tưởng vào nhau, việc khán hộ công hết thời hạn 9 năm phải rời khỏi Đài Loan là 1 đả kích rất lớn đối với nhiều gia đình.

Tuy nhiên, Đảng Dân tiến đã kịch liệt phản đối việc Đảng Quốc dân thông qua nghị định này, bà Hoàng Thục Anh nói, đây hiển nhiên là hành động phản hồi cho các doanh nghiệp của Mã Anh Cửu sau khi đắc cử, hành động này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến quyền làm việc của người lao động trong nước. Tuy nhiên, Bộ Lao động cho rằng, tổng số lượng di công không thay đổi sau khi điều luật được chỉnh sửa, và cũng sẽ không gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người lao động trong nước.

立院三讀通過

移工年限延長為12年

總統大選之後，立法院在1/19臨時召開會議，三讀修正通過就業服務法部分條文，將產業外勞、家庭幫傭、社福外勞及遠洋外籍漁工等所有藍領移工的在台工作期限，全部從9年延長為12年。

原本在2010年底，延長移工在台工作年限之事，已在勞委會「外勞政策諮詢小組會議」中獲得共識，國民黨立委鄭麗文等人的提案也在立法院初審通過，預計在2011年7月實施。但後來又出現反對的聲音，所以擱置至今。

國民黨立委鄭麗文表示，這次的修法讓依賴家庭看護的家庭得以喘口氣。她表示，許多外籍看護與受照顧的病患，彼此有很深的信賴與依賴，當外籍看護9年屆滿必須離開時，對很多家庭都是很大的打擊。

民進黨對於國民黨通過此案表達抗議，民進黨立委黃淑英說，這顯然是馬英九總統選後回饋企業，將衝擊本國勞工權益。不過勞委會表示，修正後移工總額不變，也不會影響本勞權益。

Bài: Báo Bốn Phương

Dịch: Dương Ngọc Oanh

文：四方報

翻譯：楊玉鶯

Nếu như nhỏ Trinh không hỏi năm nay có về không hay cũng như năm ngoái ở lại làm thêm, nếu về thì khi nào về. Tôi chỉ cười… nhưng như đoán được tâm trạng của tôi, nó hiểu liền. Tôi bảo vẫn như mọi năm thôi, ở một mình, một cô bé mít ướt như tôi sẽ vượt qua được nhờ những việc làm thêm. Kết thúc buổi học cuối cùng tôi về phòng với tâm trạng buồn, rất buồn. Nằm ngay xuống giường nghĩ và nghĩ, tôi không than thở với ông trời sao bất công như lúc trước nữa. Với hai năm du học tại Đài Loan, tôi đã nhận thức được tất cả là do mình tạo ra. Tôi luôn biết ơn bố mẹ là người sinh ra tôi, nuôi tôi lớn lên trong đói khổ và cho tôi ăn học tới ngày hôm nay, mặc dù hoàn cảnh gia đình rất khó khăn nhưng bố mẹ luôn cố gắng tiết kiệm từng đồng cho hai chị em ăn học không thua bạn bè. Thằng em cũng đã học cuối cấp III, bắt đầu thi tốt nghiệp và chuẩn bị hành trang mới cho tương lai của mình. Tôi và gia đình rất vui khi nghe nó bảo sẽ thi vào trường học viện hải quân, dường như nó cũng đã tìm hiểu rất rõ vì trường sẽ nuôi ăn học cho đến lúc ra trường, như thế bố mẹ tôi cũng đỡ một phần. Còn tôi hai năm đi học xa quê hương xa gia đình nhưng tôi không bị những cám bẫy xã hội lôi kéo, trong tim tôi luôn hướng về gia đình để nỗ lực cố gắng. Quyết định ở lại làm thêm trong những ngày tết là quyết định buồn nhất của tôi, ai ai mà không muốn về đoàn tụ cùng người thân quây quần bên bếp lửa để cùng sưởi ấm cho nhau, nhưng như thế đến học kỳ hai bố mẹ lại phải chạy đôn chạy đáo lo tiền đóng học cho hai chị em. Trong khi công việc thất thường của bố mẹ chỉ đủ ăn qua ngày, đã thế gia đình trông chờ vào vài sào lúa thì lại mất mùa, khó khăn lại càng thêm khó khăn. Gia đình trông chờ vào chính sách vay vốn cho sinh viên ăn học như mọi năm thì càng trông càng mất. Tôi phải cố gắng ở lại làm thêm để ra tết bố mẹ bớt đi phần nào lo toan, 1 tháng làm thêm dịp tết bằng 3 tháng trong năm, điều đó làm tôi rất vui mừng. Gia đình điện thoại sang an ủi và động viên tôi, tôi biết ai cũng đang cố ngăn đi những dòng lệ. Nhưng gia đình ơi hạnh phúc nào mà chẳng có đắng cay, gia đình hãy luôn vui vẻ và mạnh khỏe là điều tuyệt nhất với con, đó cũng là một nguồn động viên lớn cho con thêm cố gắng hơn.

Viết theo lời kể của Mai Hoa, Yên Thành, Nghệ An

0983-370584

我在他鄉過了八次的春節

Lại một đông nữa qua đi

Xuân về tôi vẫn biệt ly xứ người

Muôn hoa khoe sắc tươi cười

Càng thêm héo hắt lòng người xa quê

Tám năm mỗi độ xuân về

Lòng gieo thêm nỗi nhớ quê cồn cào

Sao không quên được xuân nào

Xuân quê ấm áp ngọt ngào trong ta

Vợ chồng xum họp một nhà

Dắt con đi dạo chợ hoa bên đường

Xuân quê ấm áp tình thương

Làm cho những kẻ tha phương nhớ về

Thêm một xuân nữa ở quê

Cha mẹ trông ngóng con về phải không

Con thơ mòn mỏi ngóng trông

“Mẹ ơi sao tết mẹ không được về

Xuân về buồn lắm chẳng hề như xưa

Dưa hành mẹ muối ngày xưa

Cho con hương vị xuân xưa ngọt ngào”

Con ơi hãy gắng lên nào

Xa con mẹ nhớ cồn cào ngày đêm

Xuân đến đi thật dịu êm

Lòng mẹ xa xứ càng thêm nhớ nhà

Thấm thoắt tám mùa xuân qua

Tám năm nước mắt nhạt nhòa đón xuân

Chẳng bạn bè chẳng người thân

Chỉ thấy buồn tủi khi xuân trở về

Xuân đây khác hẳn xuân quê

Chẳng được quần áo chỉnh tề đi đâu

Ngậm ngùi nuốt giọt lệ sầu

Làm tròn bổn phận con hầu nơi đây

Mỗi năm nếm trải xuân Tây

Càng nhớ quê mẹ xuân đầy tình thương

Gắng lên các bạn đồng hương

Nhớ đừng chùn bước đoạn đường gian truân

Xuân sau thắng lợi bội phần

Ta về tìm lại sắc xuân năm nào

Nơi ấy xuân đẹp làm sao

Khoảng trời giêng đó đang chào đón ta

Con nhắn cha mẹ phương xa

Lời chúc sức khỏe thay quà mừng xuân

Con vẫn mong đợi ngàn lần

Xuân sau thắng lợi quây quần bên nhau

Hẹn hai con đến xuân sau

Mẹ con mình lại cùng nhau xum vầy

Kể con nghe chuyện nơi đây

Xuân sau ấm áp tràn đầy tình thương

Chúc Ban biên tập Bốn Phương

Thêm một tuổi mới phi thương tiến lên

Mãi mãi là khối nền tảng

Giúp ta vững bước đứng trên đất Đài

Tươi đẹp như một rừng mai

Tỏa hương trên khắp đất Đài mừng xuân.

Nguyễn Thị Phương Du

Thanh Hải-Thanh Hà-Hải Dương

0987-348023

Đến một hôm mẹ bất ngờ gọi tôi về gấp với mong muốn gả vợ cho tôi. Tôi thấy bất ngờ vì bản thân vẫn chưa có người yêu. Mẹ nói rằng hãy yên tâm vì mẹ sẽ giới thiệu cho tôi một cô ở xã bên. Chiều theo ý mẹ, tôi và mẹ ngay ngày hôm sau đến để xem mặt em. Ấn tượng ngay từ cái nhìn đầu tiên của tôi về em, người con gái đứng trước mặt tôi có một nét đẹp kiều diễm. Tôi ngẩn ngơ như người mất hồn. Vậy là không có gì phải suy nghĩ thêm nữa, đám cưới của chúng tôi được tổ chức. Sau hôn lễ cũng là lúc gia đình chúng tôi phải đương đầu với khó khăn về kinh tế, hai người đều không có công ăn việc làm. Tôi bàn với vợ và xin phép bố mẹ cho chúng tôi vàoNamlập nghiệp.

Trở vào Sài Gòn một thời gian chúng tôi đã có tin vui. Vợ tôi hạ sinh được một mầm non mới. Khi bé lớn hơn một chút vợ chồng tôi quyết định đưa bé đi nhà trẻ để cả hai người đều có thời gian đi làm kiếm thêm thu nhập cho gia đình. Mặc dù cũng bận rộn công việc nhưng tôi luôn rất mực yêu vợ thương con. Tôi luôn chiều theo mọi mong muốn của vợ: Biết vợ bận công việc và luôn về muộn nên tôi thay vợ phụ trách việc đưa đón con đi học cùng với công việc nội trợ.

Vào lễ kỉ niệm ngày cưới của chúng tôi, tôi đã quyết định làm một bữa cơm thật to để tạo cho vợ một bất ngờ lớn. Tôi dành cả một buổi chiều để sắp cơm và chuẩn bị mọi thứ. Tôi hồi hộp chờ đợi giây phút vợ trở về để có thể cùng cô ấy thưởng thức bữa cơm hạnh phúc này. Kim đồng hồ đã điểm 9 giờ 30 phút mà vẫn chưa thấy vợ về. Tôi vừa sốt ruột, vừa lo lắng không biết có chuyện gì xảy đến với cô ấy. Tôi quyết định gửi con cho người quen rồi ra đi tìm vợ. Dưới cơn mưa rào như trút nước tôi đi hết lối này đến lối khác mà vẫn không thấy bóng hình vợ. Tôi thất vọng trở về, khi đó đã là 1 giờ sáng vậy mà mọi thứ vẫn trong vô vọng. Tôi ngán ngẩm nhìn mâm cơm do mình sắp đặt rồi lắc đầu. Một ngày, hai ngày, ba ngày rồi một tuần trôi qua tôi bỏ bê công việc để kiếm tìm mà vẫn không có tin tức gì về vợ. Tôi chợt nhớ đến một người bạn của vợ mà trước đây cô ấy thường hay ghé thăm. Thấy tôi bơ phờ, mệt mỏi H nói: “Anh đừng kiếm tìm T thêm làm gì nữa, tôi…”

“Khi chưa làm vợ anh T đã có một mối tình buồn với một anh tên là K. Hai người yêu nhau say đắm nhưng gia đình K không đồng ý vì không môn đăng hộ đối. Buộc K phải đi lấy vợ và phụ tình T. Vì quá đau khổ khi người yêu đi cưới vợ nên T mới nhận lời làm vợ anh, cũng để vơi bớt đi nỗi buồn do cú sốc đó gây ra. Biết tinanh và Tvào Sài Gòn sinh sống thì K cũng bỏ nhà ra đi. Sau này K đã tìm được T, hai người cùng làm việc với nhau và họ cũng luôn sát cánh bên nhau sau những giờ tan ca…”.

Tôi không còn tin vào tai mình nữa, tôi như sụp đổ hoàn toàn. Cô ấy đã lừa dối tôi suốt thời gian qua, cô ấy đã phụ tình tôi. Còn tôi thì rất mực tin tưởng và thương yêu vợ. Mọi thứ đã hết, hết thật rồi! Tôi thất thểu ra về, tôi liên tục bị sụt cân và dường như chỉ muốn kết liễu cuộc đời mình cho quên đi tất cả. Nghĩ đến thiên thần bé bỏng vẫn còn thơ dại tôi lại cố gượng dậy và cố gắng nuôi dạy bé lên người. Nhưng tôi vẫn luôn sợ mọi người ở quê biết chuyện thì không biết mình sẽ phải ứng xử ra sao. Tạm gác mọi suy nghĩ sang một bên tôi phải bình tâm lại và phải đi kiếm kế sinh nhai. Tôi lại tiếp tục công việc khi xưa: Sáng đưa con đi học, sau đó đi làm.

Một hôm do bị kẹt xe mà tôi đến đón con bị muộn. Ở trường lúc này chỉ còn cô giáo và con. Tôi ngại ngùng xin lỗi cô và xin phép đưa con về. Cô tò mò vì không thấy mẹ bé đi đón nữa nên tôi đành tâm sự với cô tất cả. Cô giáo như hiểu được hoàn cảnh của gia đình nên rất thông cảm và dường như cô dành sự quan tâm đến con tôi nhiều hơn. Khi đứa trẻ còn nhỏ chúng cần thiết nhất đó là người mẹ. Mẹ luôn mềm mỏng, khéo léo và hiểu con nhỏ hơn. Tôi là đàn ông lại lần đầu làm cha. Một mình sống cảnh gà trống nuôi con quả thực rất vất vả. Tôi là vậy nhưng tôi rất thương cháu nhỏ: nhiều khi con ốm sốt, cháu khóc gọi mẹ hoài. Tôi khẽ ru con ngủ mà nước mắt chảy dài. May mắn thay cô giáo của bé là một người tốt bụng, thấu hiểu hoàn cảnh của tôi cô đã giúp tôi đưa bé về nhà hàng ngày. Vậy là tôi có thể yên tâm hơn để tiếp tục công việc của mình.

Giấy không gói được lửa, cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra. Nghĩ vậy sau thời gian 3 năm tôi quyết định trở về quê và nói sự thực với bố mẹ và xin được thứ lỗi vì đã giữ bí mật trong suốt những năm qua. Trong bữa cơm chia tay để trở về còn có sự góp mặt của cô giáo, khi tiễn bố con tôi ra sân ga tôi thấy cô khóc, khóc rất nhiều… Tàu đã lăn bánh, khi bóng cô cũng khuất xa dần tôi ôm con mà khóc. Có lẽ đó là giọt nước mắt buồn cho sự chia ly, vui khi được trở về và cũng có thể giọt nước mắt của người đàn ông thương cho thân phận mình.

Mẹ đã biết chuyện và buồn nhiều, bà luôn tự trách bản thân vì bà tự cho rằng đã làm hại chính con trai mình. Trong chuyện này tôi không hề oán trách mẹ. Quá khứ đã qua, tôi chỉ muốn cố gắng kiếm thật nhiều tiền để cho tương lai con được rạng ngời, được bằng bạn bằng bè. Nghĩ vậy tôi quyết định tạm thời xa con, xa gia đình và quê hương để đến Đài Loan lao động. Trong tôi lại cộng thêm một nỗi buồn mới: tôi lại rơi lệ khi một lần nữa phải xa lũy tre làng.

Công việc của tôi hiện vẫn ổn định. Cô giáo cũng vẫn rất quan tâm và thường xuyên gửi thư liên lạc, quan tâm tôi. Cảm ơn cô, người con gái tốt bụng. Mọi thứ hiện tại tuy bình ổn nhưng trong tôi vẫn luôn tồn tại sự hiện diện của cô gái khi xưa. Người con gái đã hớp hồn tôi ngay từ cái nhìn đầu tiên, sau đó đã trở thành vợ và mẹ của con tôi. Tôi rất muốn nói với em một điều: “Em ơi nếu khi nào cơm không lành, canh chẳng ngọt thì em hãy trở về với bố con anh. Anh vẫn luôn dang rộng đôi tay để chào đón em trở về, anh sẽ tha thứ cho em, em biết không?”

“Con ơi hãy ngủ đi con

Lòng cha tê tái nhìn con lệ tràn”

“Phải chi đứt gánh giữa đường phần anh

Anh đây gánh chịu chứ con thơ có tội tình gì”

“Từ ngày mẹ con phụ tình ra đi

Bỏ con côi cút, cha thời bơ vơ”

“Em ơi sao em nỡ hững hờ

Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ anh

Lời thề xưa ấy em thời để đâu…”

Lời ru của cha.

我出生在義安省的一個貧窮家庭，因貧窮輟學後，哥哥和姐姐陸續成家，我則是去外地工作。某天母親意外地突然叫連女朋友都沒有的我回家娶老婆，媽媽要我放心，她會介紹附近鄰里的女孩給我。隔天我就聽從媽媽意見啟程回鄉探親。

我見到他的第一面印象非常深刻，出現在我眼前的是一位美麗的女生，我看得直出神，二話不說，立馬決定與他結婚。婚後我們面臨嚴峻的經濟問題，無業的兩人生計窘迫，商討之下兩人決定一起到南部立業。到西貢一段時間後，我老婆生了一個小寶寶。不管工作有多麼繁忙和辛苦我還是很愛護他們，我知道老婆工作也很忙、很晚才回家，所以我也擔任家庭主婦的工作。

這一天是我們的結婚紀念日，我準備了一頓大餐想給老婆驚喜。整個下午我忙著準備菜飯，緊張的等待她回家，希望夫妻倆可以開心用餐過這個紀念日。然而她並沒有準時回家，都過晚間九點半了，這比他平時回家時間超過許多，我開始擔心起來，不安地猜測她也許發生了什麼事。

我出門去找她，夜晚街上下著雨，我到處找但沒看到她的影子。失望回到家中，已經凌晨一點，看著涼掉的菜飯黯然搖頭。我放下了工作到處找老婆，已經有一個禮拜，但一個消息都沒有。正神傷時，我突然想起一位老婆的朋友阿荷，之前他們常來往，我立即飛奔去找他。

阿荷聽了我的來意，一臉淡定地看著我說：「你不要再找她了，我有件事不知道該不該向你說明。」猶豫了一下，阿荷接著說：「當阿娣還沒嫁給你的時，她與一個名叫阿凱的男人很相愛。但他們的戀愛沒有好結局，阿凱的家人不同意他們的婚姻，因為兩個家庭門戶不當對。阿凱後來和別的女子結婚，這對她是很大的打擊，因此她答應與你在一起，也許是讓自己減輕傷心。阿凱知道你和阿娣來西貢生活也隨後離家出走。後來阿凱找到阿娣，兩人在同一家公司上班，下班後也都在一起」。

這時我耳旁宛若炸雷，我不敢相信鑽進耳裡的這些話，她背叛了我的感情與信任。全部都毀了、結束了﹗我蹣跚拖著碎步回家，從那天起，我充滿了自殺的念頭，這樣才不會再感到痛苦。看著孩子的背影，我心頭一陣酸，他現在沒有媽媽若再少了爸爸怎生是好，我得堅強活下去，我還要養孩子長大。我想開了！

有一天因為塞車而較晚接孩子，幼稚園只剩老師、孩子和我三人。老師好奇最近只有我來接孩子而沒看到他的媽媽便問起孩子媽的事，我也不保留地向老師說出事情由來，原先我擔憂他會介意孩子有這樣的家庭背景，但出乎我意外，他不排斥我們反而會更關心疼愛我的孩子。

一般來說，媽媽比較溫柔、體貼而且比較會照顧孩子。我身為男生而且是第一次當爸爸，照顧孩子不只辛苦也笨手笨腳，但是我對孩子的愛不輸給任何人的，好幾次孩子發燒、生病了一直哭著叫媽媽，我心疼的留下男人眼淚。幸好孩子的老師人很好，她理解我的難處所以每天幫我護送孩子回家，讓我可以放心做完手邊工作。

孩子的媽離家出走已經三年，我本來想瞞著家人但紙包不住火，所以我決定回家鄉跟父母坦白。老師來與我們父子送別聚餐，也送我們到火車站，我看到老師在哭。火車駛離，再也看不到老師的影子，我的眼淚開始不住地落下。

母親知道這件事後很傷心，她責怪自己害了我，不過我一點也不怪母親。過去事都已然是往事，我現在只想工作賺錢來照顧孩子，好好培養孩子讓孩子有好將來。想了再想，我決定暫時離開家鄉也離開家人來台灣工作賺錢。

我現在的工作很穩定，老師還跟我保持聯絡，她一直關心我讓我很感激。我的一切現在都很好但是在我的內心深處，當初讓我一見鍾情的女生我永遠也不會忘記的。我很想對她說：「老婆！我會原諒你的，若你覺得新的生活不好過，我依然伸出雙手迎接你回來。」

翻譯／彩綾

Dịch: Thái Lĩnh

Quyết chiến 2012 （決戰2012）

四方讀者選總統：馬英九當選

Mã Anh Cửu đắc cử tổng thống của độc giả Báo Bốn Phương

文／四方報

翻譯／青河

Bài: Báo Bốn Phương

Dịch: Thanh Hà

Báo Bốn Phương tổ chức chương trình “Độc giả Báo Bốn Phương bầu tổng thống”, tổng thống đương nhiệm Mã Anh Cửu, đại diện cho Quốc Dân đảng đã đắc cử với tỉ lệ phiếu là 61%, trở thành tổng thống mới trong mắt độc giả, vượt xa tỉ lệ 37% mà đối thủ là bà Thái Anh Văn đại diện cho Đảng Dân Tiến giành được, ông Tống Sở Du của đảng Thân Dân chỉ được 2%.

Tính đến ngày 20 tháng 12 năm 2011, ban biên tập nhận được 380 phiếu bầu gửi về, Mã Anh Cửu được 233 phiếu, Thái Anh Văn được 138 phiếu, Tống Sở Du được 8 phiếu.

Nhìn một cách tổng quát, Mã Anh Cửu đạt được số phiếu áp đảo trong cộng đồng độc giả Indonesia và Philippin, Thái Anh Văn được người Việt bầu nhiều hơn, do cộng đồng người di dân ít biết đến Tống Sở Du và ông cũng không cho biết chính kiến liên quan nên được ít phiếu.

Ngày 14 tháng 1 năm 2012 tới, Đài Loan sẽ tổ chức bầu cử tổng thống và phó tổng thống cũng như đại diện Viện Lập pháp nhiệm kỳ 13, các bạn đọc có chứng minh thư và có quyền bỏ phiếu, hãy nhớ ngày hôm đó mang theo chứng minh thư và con dấu đi để bầu cho người mà bạn ủng hộ.

《四方報》舉辦「四方讀者選總統」的活動，現任總統、國民黨參選人馬英九以61%的得票率，超越民進黨蔡英文的37%及親民黨宋楚瑜的2%，成為讀者們心目中的新總統。

截至2011年12月20日，編輯部共收到380張投票回函，國民黨候選人馬英九得到233票，民進黨候選人蔡英文138票，親民黨候選人宋楚瑜8票。

整體來看，馬英久在印尼、菲律賓族群獲得壓倒性票數，蔡英文則相對獲得較多越南人青睞，宋楚瑜在移民工族群的知名度不高，也缺乏表達相關政見，因此得票率殿底。

台灣第13任正副總統及立法委員選舉，將於2012年1月14日舉行，擁有中華民國國籍的朋友都有投票權，《四方報》提醒大家在投票日當天，記得帶身份證和印章，將您寶貴的一票投給支持的候選人。

四方報讀者心聲摘要 Tóm tắt mong muốn của độc giả báo Bốn Phương

Chị Thúy (di dân người Việt, ở Thanh Thủy, Đài Trung

Tôi rất thích ứng cử viên Thái Anh Văn nói câu “Đừng có kỳ thị…” Tôi thật hy vọng câu nói này trở thành sự thật, để cho những người xa quê như chúng tôi có thể có được một cuộc sống ổn định, hy vọng bản thân tôi cũng như tất cả mọi người đều hạnh phúc

阿翠（越南移民，台中清水）

我很喜歡蔡英文候選人說的一句話：「不要歧視…」我真的希望這句話成真，讓遠離家鄉的我們能得到一個穩定的生活，願大家和自己都能幸福。

Thanh (Lao động Việt Nam, ở Sư Đàm, Miêu Lật

Chúng tôi muốn được kéo dài thời gian làm việc tại Đài Loan, và cũng muốn được đối xử bình đẳng như người Đài Loan. Thêm nữa, khi hợp đồng lao động đến hạn, nếu chính phủ Đài Loan tôn trọng mong muốn gia hạn hợp đồng của lao động, như vậy làm cho tiền môi giới sẽ được trả một cách ổn định thì tôi tin rằng sẽ không còn ai muốn bỏ trốn nữa. Cảm ơn!

THANH（越南移工，苗栗獅潭）

我們要在台灣延長工作年限，也應和台灣公民一樣被平等對待。其次，勞動契約到期時，若台灣政府尊重勞工意願延長契約期限，這樣讓仲介費可以穩定償還，我相信不可能有外勞逃跑。謝謝！

Chị Quyên (lao động Việt Nam, Đài Bắc)

Tôi muốn nói với tổng thống một câu, lần sau nếu có tăng lương thì cũng nên quan tâm đến những người lao động giúp việc như chúng tôi. Vì ông chủ của tôi nói, nếu Chính phủ có tăng lương cho lao động nước ngoài thì ông ấy cũng sẽ tăng lương cho chúng tôi. Và cũng đừng bắt lao động bỏ trốn lưu vong, họ cũng chỉ vì công việc không thuận lợi mới bỏ trốn, họ chỉ muốn kiếm thêm chút tiền mang về quê thôi.

阿娟（越南移工，台北市）

我想跟總統候選人說一句話，以後如果有加薪水的時候也可以關心我們外籍幫傭。因為我老闆說，如果政府對外勞提高工資的話他們也會幫我們加薪。也不要抓逃跑流亡的人，他們只是工作不順利才逃，可是還想賺一點錢就回故鄉啊。

Fitrianingsih ( di công người Indonesia, thành phố Đào Viên)

Hy vọng tổng thống đối với lao động nước ngoài tốt hơn, quy định mỗi tháng phải có ít nhất một ngày nghỉ.

Fitrianingsih（印尼移工，桃園市）

希望新總統對外勞更好，規定1個月至少休假1天。

Cruz (lao động người Philippin, khu công nghiệp Đài Trung)

Hy vọng hạ thấp phí môi giới của lao động Philippin đến Đài Loan làm việc, vì hiện nay tiền phí môi giới đã cao đến mức chúng tôi rất khó kiếm lại.

Cruz（菲律賓移工，台中工業區）

希望調降菲律賓外勞來台的仲介費，因為目前的金額高到讓我們很難賺回來。

Xinh đẹp dịu hiền làm xao xuyến lòng tôi

Chỉ một nụ cười em nở trên môi

Hoa cũng phải đem lòng ghen ghét

Hoa đẹp thế nhưng đâu bằng em được

Bởi em chính là công chúa của lòng tôi

Đôi mắt em lấp lánh tựa sao trời

Làn da trắng mịn màng như cát biển

Với giọng nói nhẹ nhàng đầy thân thiện

Mái tóc bồng bềnh bàn tay nhỏ xinh xinh

Em đẹp lắm, em ơi em rất đẹp

Vẻ đẹp tuyệt vời của tuổi đôi ba

Trái tim anh đã yêu em tha thiết

Yêu hơn cả bản thân mình em ạ

Yêu như thể ruộng yêu phù sa đó

Như trẻ không nhà mơ mái ấm mẹ cha

Yêu da diết một tình yêu cháy bỏng

Tựa bóng tối yêu bình minh buổi sáng

Như cơn nắng hè khao khát phút mưa xuân

Tôi phó mặc cho cuộc sống trầm luân

Chỉ biết yêu em một tình yêu say đắm

Yêu đắm đuối một tình yêu chung thủy

Nhưng đâu ngờ em giết chết tim tôi

Bởi yêu em nhiều nhưng đâu biết mình sai

Rằng yêu em là tình yêu vụng dại

Rằng yêu em là mối tình sai trái

Yêu em nhiều mà em chẳng yêu tôi

Hay tình em là chót lưỡi đầu môi

Như cơn gió thổi qua rồi tắt lịm

Như bão tố cuốn trôi đi tất cả

Để lại một nỗi buồn lắng đọng với thời gian

Mà em ơi em đâu có biết rằng

Tôi yêu em yêu như điên như dại

Không tính toán, không lợi tư suy nghĩ

Chỉ biết rằng tôi muốn sống bên em

Chỉ biết rằng trái tim rất cần em

Như con trẻ cần bầu sữa mẹ

Sao em nỡ tuyệt tình như vậy chứ

Để lòng tôi tan nát hỡi em ơi

Để thân xác tôi đau khổ rã rời

Để trái tim tôi như không còn đập nữa

Mà nó muốn thét gào phá lồng ngực

Nó khóc bảo tôi yêu em để làm chi

Rồi bắt nó ngày đêm phải rớm từng giọt máu

Tôi chết lặng điếng người không nói được

Nuốt nghẹn vào lòng, ừ do số phận mà thôi

Tôi muốn khóc, khóc thật nhiều em ạ

Nhưng đâu còn nước mắt nữa đâu em

Thầm trách em trách chính bản thân mình

Tham quả ngọt trèo cao rồi té nặng

Giờ đây sống trong niềm đau câm lặng

Uất nghẹn trong lòng không biết tỏ cùng ai

Phương trời kia em cứ sống khoan thai

Không cần biết mình làm ai đau khổ

Không lắng nghe những gì ai thổ lộ

Em đâu biết rằng tôi đau lắm em ơi

Tôi cố quên em nhưng nỗi nhớ chẳng vơi

Đành buông thả đắm mình trong men rượu

Mượn thuốc giải sầu trong những lúc cô đơn

Vì giờ đây tôi biết làm gì hơn

Khi em đã theo người về bên ấy

Bỏ lại tôi tháng ngày dài hiu quạnh

Sao trong lòng tôi vẫn mãi nhớ em

Một tình yêu cao cả tôi trao

Em trả lại bằng mối tình cay đắng

Nhưng không thế mà lòng tôi ích kỉ

Tôi vẫn mong cầu em nơi ấy bình an

Cuộc sống của em luôn tràn đầy vui vẻ

Với người tình chung thủy chỉ yêu em

Luôn yêu em bằng con tim say đắm

Yêu em như là chính tôi đã yêu em

Để tôi vượt qua những ngày tháng thăng trầm

Mà tuổi đời hai lăm tôi mắc phải

Tôi gượng dậy sống những ngày có nghĩa

Chôn kín nỗi buồn sâu tận đáy con tim.

Nguyễn Tuấn Anh

Kì Phú-Kì Anh-Hà Tĩnh

0935-795443

Thư gửi từ một miền nhớ

遠方思念著…

Ngày …..

今日…

Mai em bay rồi anh ạ! 14/2 không có mặt ở VN. Mà có cũng có khác gì đâu phải không anh? Đằng nào thì cũng không thể gặp anh. Ba ngày lang thang ở Hà Nội (HN), ba ngày nhớ anh da diết, nhớ phát điên, ba ngày đi bất cứ một bước nào, qua một con đường nào, một góc phố nào cũng nghĩ anh đang làm gì, anh ở đâu? Em đã đi qua nhiều nơi mang dấu ấn kỷ niệm về anh, nhớ quá, và dằn vặt, và đau lòng. Muốn gặp anh, nhưng không dám, không thể. Muốn gọi cho anh, cũng không dám, và không thể. Đã suy nghĩ rất nhiều, có lẽ gọi bằng máy công cộng, anh sẽ ko biết số của em, như thế tốt hơn, nhưng em lại do dự. Hoặc là gọi ẩn số, nhưng tổng đài trả lời em là đã ngừng cung cấp dịch vụ giấu số. Không biết phải làm thế nào để gọi cho anh, vì ngập ngừng, vì dằn vặt, vì e ngại, em chỉ muốn nghe giọng anh một chút thôi, em sẽ không lên tiếng nếu anh alo, em sẽ chỉ nghe giọng anh một chút, rồi tắt máy, em đã dự định thế…

Nhưng để làm gì, anh nhỉ? Vẫn là một cái kết không có hậu, và còn đáng buồn hơn một cái kết không có hậu là chẳng có cái kết nào cả. Anh có vợ rồi, em lại ngu ngốc định xáo trộn cuộc sống của anh thêm một lần nữa sao? Nhưng đúng là em đã có ý định đó, em nhớ anh kinh khủng. Nhưng hôm qua, em đã về lại quê, rời HN, rời xa nơi em có cảm giác được gần anh thêm một chút. Một mình. Vừa đi vừa nghĩ, anh đã từng cùng em về quê, chỗ này, mình đã từng đi qua, cả chỗ này nữa. Em đã ôm anh suốt chặng đường, em không muốn rời anh một phút nào cả, anh quá quý giá, và quá ngắn ngủi đối với em. Em sợ từng phút giây trôi qua, em mất anh dần dần.

Ngang qua ga HN, em đã nghĩ đến một buổi đêm nào đó, anh tiễn em đi Vinh, anh mua vé cho em, đưa em lên tàu, ngồi bên em cho tới khi tàu sắp chạy, và một buổi sớm mai, khi đường HN còn vắng vẻ, hơi se lạnh, anh đón em, em nhớ từng chi tiết, từng cảm giác. Hôm qua, em đã cồn cào khi một mình lang thang ở hiệu sách bờ hồ, em đã chọn một đống sách, em muốn tìm lại một chút kỷ niệm, nhưng không tìm được hơi ấm của anh, không có anh bên cạnh. Em nhớ cả mùi nước hoa ngày đó, em xức nó chỉ vì anh. Người ta nói “phụ nữ đẹp chỉ vì muốn đẹp hơn trong mắt người mình yêu”, kể từ ngày rời xa anh, em không còn động đến chai nước hoa đó, nó chỉ thuộc về một cảm giác mà thôi, nó đã thành quá khứ, một quá khứ đẫm nước mắt và dằn vặt em cho đến bây giờ, và không biết đến bao giờ…

Sáng qua, khi về tới nhà, em lấy hết can đảm bấm số gọi cho anh. 4 tiếng tút dài là lúc con tim em như muốn ngừng đập, em quá hồi hộp khi nghĩ đến giây phút nghe tiếng anh trả lời máy, nhưng anh đã không bắt máy, và em không đủ can đảm chờ đến tiếng tút thứ 5, em dập máy. Em đã thử chờ anh gọi lại sau đó, biết đâu anh thấy cuộc gọi nhỡ, một số lạ, và gọi lại. Nhưng thực sự không có cuộc gọi nào cả. Chắc anh đã không còn dùng số này, chỉ để nó một chỗ? Chắc anh đang bận, không chú ý đến cuộc gọi nhỡ? Chắc anh thấy số lạ, và đoán được chủ nhân của nó là ai, nên anh không nghe máy? Em không biết thực sự là nguyên nhân nào, em hơi thất vọng, nhưng em nghĩ đó là định mệnh. Em không thể, không nên, và không có lý do gì để liên lạc với anh. Anh đã có cuộc sống mới, em cũng thế. Chỉ là một phút nhất thời không kìm nén được tình cảm của em mà thôi. Nếu anh nghe máy, em cũng sẽ im lặng, em sẽ không dám lên tiếng, em thực sự chỉ muốn được nghe giọng nói của anh, dù là hai chữ “a lô” ngắn ngủi.

Hôm kia, em đã đến thăm lại công ty cũ, em mang nỗi nhớ đến gặp những người đồng nghiệp cũ, em chỉ muốn tìm một chút kỷ niệm, nơi đó, những con người đó gắn bó với em, và nơi đó, đã từng có tình yêu của em. Nhớ anh, em chỉ có thể chắp nhặt kỷ niệm, mọi nơi mà em đến đều có bóng hình anh.

Lòng em cồn cào mấy ngày nay, càng cồn cào từ sáng hôm qua khi em lấy hết can đảm gọi cho anh và anh không nghe máy. Nhưng vừa rồi, khi em đang mở trang nhật ký này ra định trút những tâm tư vào đây, thì câu nói vô tình của mẹ làm giọt nước tràn ly. Mẹ hỏi em: “Thế hôm qua đi chơi công ty cũ có gặp anh … ngày xưa không?”. Mẹ vẫn nhớ anh, như nhớ một người bạn tốt của em mà không biết rằng với em, anh không phải một người bạn tốt, anh là một nửa của em, còn hơn thế, anh là một phần của em. Em trả lời: “Anh ấy nghỉ việc ở đó rồi mẹ ạ, nên không gặp. Và anh ấy mới cưới vợ, nhưng không báo con nên con không gửi tiền mừng”. Chỉ chực nói với mẹ rằng, mẹ có biết không, anh ấy rất đặc biệt đối với con, nhưng tất nhiên, không bao giờ có thể nói câu đó.

Ngày mai em bay rồi, vậy là kết thúc 2 tuần ở VN, 1 tuần lang thang HN, 3 ngày một mình đi nhặt tìm kỷ niệm, và nhớ anh. Thành phố vẫn thế, em ở rất gần anh, mà rất xa, bởi khoảng cách giữa chúng ta là hai thế giới. Em đã đi đường chợ TH, ngang qua đầu phố HN, nhưng em không rẽ vào đó. Em muốn khóc, nhưng không có một giọt nước mắt nào cả, không biết tại vì chưa đủ đau lòng hay là vì quá đau lòng? Thậm chí em còn đâm ra nghĩ quẩn nghĩ quanh, còn nghi ngờ có lẽ em yêu anh nhiều hơn anh yêu em.

Nghe có vẻ không hợp lô-gic, vì em là người rời bỏ anh ra đi, nhưng với em lô-gic đó chẳng có nghĩa gì, em thấy tình cảm mình sục sôi, em chới với giữa nó! Một năm và 8 tháng đã qua, lần này em đi, không có anh tiễn, nỗi nhớ vẫn thế, niềm đau vẫn thế, chỉ có thời gian đã khác và mọi thứ đã khác. Anh không còn một mình, không còn có thể trọn vẹn nhớ em, cũng có thể cuộc sống mới đã cuốn lấy anh, và anh đã thực sự xếp được em vào một góc kỷ niệm, em nghĩ đó là một kết thúc hợp lý về lô-gic, nhưng nó chẳng hợp lô-gic một chút nào trong trái tim em, trong tình yêu của em. Bởi vì, em vẫn không bình yên, cho đến giây phút này, ngồi nơi quê nhà, giữa bốn bề tĩnh lặng, ngoài kia mưa phùn và gió rét, em vẫn thấy mình mang nợ đa đoan, em chưa hề một ngày bình yên!

Nhớ anh!

Cầu chúc anh hạnh phúc!

Tạm biệt nhé, tình yêu của em!

Ngày mai, trên bầu trời xanh, em sẽ vẫn nhớ về anh.

Tạm biệt HN, tạm biệt kỷ niệm. Em không có nhiều cơ hội để ngồi thương tiếc kỷ niệm, và thương tiếc cho số phận mình.

Yêu anh.

親愛的，我明天就要起飛了，情人節也不會在越南，不過，這又會有什麼不一樣呢？終歸是不能見到你。這三天，我在河內流浪，瘋狂想著你；每走一步，每經過一條街，我腦袋裡都想著你人在哪兒？到底在做什麼？

我走過很多之前我們散步的地方，心情好沉重。好想你！我想見到你！想打給你！然而我不敢…

我考慮了很久，想說若用公共電話打給你，你就不會知道是我打的，這麼做也許比較好；還是用隱藏電話號碼的方式打呢？但總機說，他們已經停止隱藏模式了。我心裡雖然很想聽到你的聲音，只要你說一聲「喂」我就滿足了，不過因為感到猶豫，因為不好意思，我乾脆就關了機。

我到底在幹嘛呢？到最後還不是沒有好的結局嗎？你已經有老婆，而我還傻傻的混淆你的生活。不過，我真的想要這麼做，我好想你。

昨天，我決定離開河內，離開我們曾留下好多紀念的地方。我邊走邊想，這個地方，還有那個地方我們都曾經來過。我在你後面擁抱著你，一秒鐘也不想離開。你好珍貴，幸福又好短促，每一秒過去，我就慢慢的又失去你一點…

經過河內火車站，我回想過去的某一天，你送我回榮市，幫我買票，送我上車，陪在我身邊至火車出發為止。還有某一天的凌晨，當街上還空無一人，天氣很冷，你一個人跑來接我…直到現在，我都還記得清清楚楚的。

昨天，我一個人在街上，來找回我們之前的回憶。不過，沒有你在身邊，我找不回你的溫暖。我想起自己當時用的香水。 你知道嗎？我是為了你才噴起香水的。他們說「女人想要在男人眼裡更美麗」，一點也沒錯。而從離開你開始，我也沒有再碰那瓶香水，它只屬於我想要給你的感 覺，現在你已不在，它又有何意義呢？留下的只是一個悲傷和苦澀的過去…

昨晚回家以後，我提起勇氣撥打你的號碼，手機響到第四聲我就把它關掉，我不夠勇敢繼續等下 去。你沒有接電話，卻也沒有關機，我只好等待你的回電，也許你看到陌生的未接來電會打回來。然而，或許你沒有再用那個號碼，或許你在忙沒注意，或許你猜透 來電的主人是我，因此你沒接也沒打回來。我不在乎你沒接的原因，但我有點失望，我想…這應該是命運。

我不應該跟你聯絡。你已經有新的生活，我也是，你即使接電話我也不敢回答，我確實只想聽到你的聲音而已。

前天我回到我們以前的公司，帶著思念來找同事們，其實我是想尋回我們的一些記憶，這個地方有你的身影。想你，我在任何地方尋找你。

這幾天我的心情一直起伏，不過，就在我打算打開筆記本寫出心聲時，媽媽無情的話澆熄了我一身思念。

媽媽問我：「你昨天去以前的公司有沒有碰到他？」媽媽認為我們之間只是單純的好朋友而已，我回答媽媽：「他已經不在那邊上班了。他剛結婚，不過他沒有通知我，因此我沒有寄紅包給他。」媽!你不知道嗎？他不是我單純的朋友，他是我的另一半。

兩個禮拜很快結束，我明天就離開越南了。我在河內流浪，再各個地方拾取你的身影，只是城市是一樣的，疏遠的只有我們。我們散落在不同的世界，這讓我想哭，但流不出一滴眼淚。不曉得是因為不夠痛還是太痛？我愛你比你愛我還要深太多。

這聽起來好像不太合邏輯，因為是我先離開你。但如今一年八個月過去，思念是一樣，悲傷也是一樣，只有和你再也不一樣。你已經不是一個人，你不能再陪著我。

外面下著毛毛雨，我為著自傷的愛情，沒有擁有過一個平安的日子…

想你!

祝你幸福!

再見我的愛情!

明日，藍天上我還想著你。

河內再見!再見記憶!

愛你!

文/ Chanh muối

翻譯/月吉 Nguyệt Cát

Cuộc triển lãm lưu động “sắc màu bốn phương” vẫn đang trong thời kì nóng bỏng! Người di công đã dùng những bức tranh của mình để nói lên những cống hiến và tồn tại của mình trên đất đảo Đài Loan.  

Tiếp theo buổi khai trương Triển lãm hoa của các bạn độc giả tại Salon Huwei huyện Vân Lâm vào tháng 7 vừa qua, cuối tháng 9 “sắc màu bốn phương” đã chuyển biến thành triển lãm hoa lưu động, trưng bày các tác phẩm nghệ thuật của di công Việt Nam tại “lễ hội âm nhạc hi vọng và hòa bình” thuộc thành phố Tân Bắc. Các tác phẩm được treo lên cao, bay nhè nhẹ trong làn gió đêm mùa hạ, một bạn giúp việc gia đình người Indonesia đẩy bà cụ cùng đến hiện trường, nhìn thấy có một bức tranh vẽ hình ảnh người con gái đẩy bà cụ, chị chỉ bức tranh cười nói: “đấy là tôi đấy!” Triển lãm tranh và những âm thanh biểu diễn trên khán đài hòa quyện vào nhau một cách khéo léo, tất cả đều dùng những tác phẩm nghệ thuật nói lên giấc mơ về khát vọng cuộc sống – hòa bình, tự do và hi vọng.

Tại Đài Bắc, “sắc màu bốn phương” đã kết hợp với Hiệp hội người nguyên trú Viện hành chính, khuấy động đối thoại giữa người tân di dân và người nguyên trú. Hội phó Hội người nguyên trú ông Lâm Giang Nghĩa phát biểu trong buổi khai mạc: “Đài Loan là xã hội được hợp thành bởi nhiều dân tộc, trên thế giới cũng có nhiều quốc gia do nhiều dân tộc hợp thành. Từ trước đến nay, người nguyên trú cũng rời xa quê nhà khắp nơi tìm đường mưu sinh.” Những câu chuyện về nỗi nhớ quê hương, rời xa quê hương đều đã từng xảy ra trong cuộc sống của những nhóm người khác. Lâm Giang Nghĩa nhiệt liệt chào đón mọi người cùng nhau xây dựng một Đài Loan mới, ông cũng kêu gọi nền văn hóa có ưu thế hãy dùng ánh mắt khác đối với nền văn hóa yếu thế.

Còn tại Gia Nghĩa thì đồng thời phân thành hai nơi triển lãm, không gian nhân văn rực rỡ Dân Hùng hưởng ứng anh hùng bốn phương bằng tinh thần của những người yếu thế, thể hiện được cảnh hoàng hôn nơi quê nhà. Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Dân Hùng cũng do những người yếu thế biểu diễn, thể hiện nỗi nhớ quê hương của những người lưu lạc.

Đặc biệt hơn, trong buổi triễn lãm tranh gặp gỡ các bạn độc giả tại Hoa Liên có sự góp mặt của đông đảo các nhóm người gồm các bạn di công Việt Nam, người nguyên trú, người Hán, v.v. Chị Loan, một tân di dân đến từ Việt Nam cho biết, so với thành phố Đài Bắc, triển lãm những tác phẩm nghệ thuật tại thành phố Hoa Liên, đặc biệt là lấy người lao động làm nhân vật chính trong các tác phẩm nghệ thuật thì càng hiếm thấy. Có một độc giả là khán hộ công người Việt Nam viết gửi một tác giả vào trong tập lưu bút của báo Bốn Phương: “chúng tôi như được tiếp thêm lực lượng trong những bức vẽ của các bạn, cùng nhau cố gắng nhé!”

Những bạn di dân đã dùng nét vẽ của mình để vẽ lên hình ảnh những người lao động cùng cảnh ngộ, điều này vượt qua ranh giới của một quốc gia, thu hút sự đồng cảm của người xem. Sự di chuyển về địa điểm của triển lãm tranh cũng tượng trưng cho sự di chuyển và sự bất định của những người di công quốc tế. Báo Bốn Phương sẽ tiếp tục mang những câu chuyện này đến khắp nẻo đường, ngõ phố của Đài Loan, dùng tranh vẽ nói lên tiếng lòng, bởi chính những “bức tranh sẽ là ngôn ngữ rõ nhất thể hiện tâm hồn của con người”, có thể cho xã hội Đài Loan thấy được sức mạnh và vẻ đẹp của người lao động xuyên quốc gia.

Trong những đợt triển lãm sắp tới, rất mong sự có mặt và sự ủng hộ của bạn đọc!

「艷驚四方」畫展現正熱烈巡迴中！移民工以畫宣示自身在台灣島嶼上的奉獻與存在。

繼七月份在雲林虎尾開展後，九月底「艷驚四方」搖身變成漂流藝廊，在新北市「希望和平音樂會」中展出。作品在夜風中輕輕飄盪，一位印尼朋友與阿嬤一起來到現場，看著畫中同樣推著輪椅的身影，她指著作品笑著說：「那就是我！」畫廊與舞台上表演的各國音樂巧妙交響，共同用藝術唱出生命渴望的夢想－－和平、自由與希望。

在台北，「艷驚四方」與行政院原住民族委員會合作，激盪原住民與新移民的對話。原民會副主委林江義在畫展開幕式中表示：「台灣是多民族組成的社會，世界上許多國家也都由多民族組成。而過去和現在，原住民亦是離鄉背井到處討生活。」畫中流離他鄉、懷念故鄉的故事，一樣發生在其他族群的生命裡。林江義歡迎大家一起在台灣建造起新的家園，也呼籲強勢文化要重新看見弱勢文化。

而嘉義則同時於兩處分展，民雄的燦爛時光人文空間以草根精神響應四方英雄，展出故鄉的黃昏等多幅畫作。民雄表演藝術中心則是由小草根團隊策展，力挺流浪者思鄉情。

更特別的是，「艷驚四方」畫展翻山越嶺移師花蓮，而讀友會當天更有越、原、漢等多元族群蒞臨。來自越南的新移民阿鑾表示，花蓮相較於台北都市，藝文展演較少，以移民工當畫展主角，更是頭一遭。一位越南看護寫給素未謀面的作者：「從你們的畫裡得到鼓舞力量，我們一起加油！」留言卡上真情流露。

移民工的畫筆，繪出勞動者共同的生命經驗，超越國界，勾起每位觀眾的共鳴。畫展的移動與漂流，也象徵國際移民工的遷移與不定。四方報將繼續帶著這些漂流故事，行遍台灣各地，以畫對話，因為「畫是最直覺的語言」，可以讓台灣社會看見跨國勞動者的美麗與力量。

接下來的巡迴，竭誠歡迎讀者朋友前往參觀支持！

文：劉靜元

翻譯：月吉

會圖 :  陳氏桃

攝影 :  黃士航，林欣志，林周熙，陳氏明紅，張正

Bài: Lưu Tĩnh Nguyên

Dịch: Nguyệt Cát

展出資訊 Thông tin triển lãm

2011/10/20~11/30　　Ino Café (台中市西區中興街175號)

2011/10/26~11/30　　永樂座 (台北市泰順街60巷11號)

2011/11/01~長期 　　世新大學舍我紀念館(台北市木柵路一段17巷1號)

2011/11/14~12/30　　交通大學客家文化學院 (新竹縣竹北市六家五路一段一號)

2011/11/15~2012/01/26  高雄勞工博物館 (高雄市鹽埕區大勇路3號)

2012/02/01~02/26　　Mr.Wu Art Space (台中市北區三民路三段120巷6號)

2012/03/02~04/11　　鹹花生咖啡館 Salt Peanuts (台北市泰順街60巷23號)

2011/10/20~11/30                  Ino Café (Táizhōng shì Xiqū Zhōngxìng jiē 175 hào)

2011/10/26~11/30                  Yǒnglè zuò (Táiběi shì Tàishùn jiē 60 xiàng 11 hào)
2011/11/01~(Thời gian dài) Shì xīn dàxué shě wǒ jìniànguǎn (Táiběi shì Mùzhà lù yīduàn 17 xiàng 1 hào)
2011/11/14~12/30                  Jiāotōng dàxué kèjiā wénhuà xuéyuàn (Xīnzhú xiàn Zhúběi shì Liù jiā wǔ lù yīduàn 1 hào)
2011/11/15~2012/01/26       Gāoxióng láogōng bówùguǎn (Gāoxióng shì Yánchéng qū Dàyǒng lù 3 hào)
2012/02/01~02/26                  Mr.Wu Art Space (Táizhōng shì Běiqū Sānmín lù 3 duàn 120 xiàng 6 hào)
2012/03/02~04/11                  Xián huāshēng kāfēi guǎn Salt Peanuts (Táiběi shì Tàishùn jiē 60 xiàng 23 hào)

Do quan niệm những lục đục hằng ngày trong cuộc sống gia đình chỉ là chuyện vặt nên ít ai quan tâm giải quyết dứt điểm, đến khi tích tụ thành một khối mâu thuẫn lớn, tạo thành một vụ nổ kinh hoàng thì… đỡ không kịp.

Để mai tính

“Anh ngủ chưa? Mình nói chuyện với nhau một chút được không?” – chị Lan Anh đề nghị, giọng nặng nề. Thoạt nghe, anh Hùng, chồng chị đã đoán được vợ sắp nhắc lại chuyện hai vợ chồng cãi nhau hôm qua vì vợ anh phát hiện chồng lén cho mẹ ở quê năm triệu đồng. Sau một ngày làm việc mệt mỏi, vừa đặt lưng xuống giường mà nghe vợ muốn nhắc lại chuyện đó, anh thấy oải, đáp gọn lỏn: “Thôi, ngủ đi, chuyện đó để nói sau”. Vợ anh hậm hực: “Không nói bây giờ thì bao giờ nói? Không nói cho ra lẽ, em không ngủ được”. Anh nổi cáu: “Nhưng em cứ lải nhải chuyện ấy thì anh ngủ không được, thôi để anh yên đi”. Chị tấm tức khóc, anh bỏ mặc, chìm dần vào giấc ngủ.

Hôm sau, khi anh Hùng về nhà, vợ con đã ngủ. Hôm sau nữa, anh lại đi công tác ở tỉnh. Đang lo công việc, vợ gọi ra bảo: “Em nói chuyện này với anh được không?”, anh lại nổi điên: “Anh đang bận túi bụi mà em cứ léo nhéo là sao?”. Đầu dây bên kia, tiếng nói đứt quãng theo tiếng nấc: “Vợ gọi mà anh bảo là léo nhéo, công việc của anh quan trọng hơn vợ sao?”. “Khổ quá, em không biết là anh đang làm việc sao, phiền quá đi”. Anh nói chưa dứt câu, bên kia đã dập máy.

Sau năm ngày công tác ở Bạc Liêu, anh Hùng mua mấy ký cua, loại mà vợ anh rất thích, định bụng sẽ chuộc lỗi và dành thời gian nói chuyện để giải quyết cho xong mấy khúc mắc giữa hai người trong thời gian qua. Về đến nhà, anh thấy cửa khóa ngoài. Vào nhà, lạnh tanh. Hóa ra, vợ anh đã ôm con bỏ về ngoại tự lúc nào. Trên bàn có tờ giấy ghi mấy chữ: “Em quá thất vọng về anh, anh chỉ thích hợp ở một mình”.

Chị Hậu, vợ anh Tính chuyển qua công ty mới, bất ngờ tập tành đi bar theo nhóm đồng nghiệp trẻ. Trước đây, cả anh lẫn chị đều không ưa chuyện vào bar nhún nhảy, giờ bỗng dưng chị “trở tính”. Anh rất khó chịu nhưng ngại mở lời. Anh chưa kịp khuyên can, chị lại đi lần thứ hai. Anh định bụng sẽ chờ đến hai giờ sáng, ngay khi vợ về đến nhà là “đặt vấn đề” luôn, nhưng lại lần lữa. Được thể làm tới, chị Hậu la cà quán bar dày hơn, còn anh Tính thì bực dọc ra mặt. Có lần, anh mở lời: “Việc em đến quán bar với đám thanh niên trẻ, anh thấy…”. Vợ anh vừa nghe là xua luôn: “Thôi thôi, có gì đâu mà anh quan trọng hóa, chuyện giải trí thôi mà. Vả lại, không lẽ anh ghen với mấy thằng chíp hôi ấy”. “Nhưng anh không thích, anh thấy…”. “Thôi nói sau đi, em còn phải đi đón con, bận lắm”.

Chị hồn nhiên gạt qua ý kiến của chồng, không biết trong anh đang chất chứa sự ghen tức, bực bội kinh khủng. Một lần, đã hai giờ sáng, chị Hậu về đến nhà, giật mình khi thấy chồng vẫn ngồi như tượng trong phòng khách, trên bàn là chai rượu gần cạn. Lời qua tiếng lại, anh đã đánh vợ, ầm ĩ khắp xóm, công an phải can thiệp. Anh vừa xấu hổ với láng giềng, hai bên gia đình, vừa hận vợ vì rõ ràng cô ấy biết chồng không thích nhưng vẫn đi bar. Cuối cùng, anh một mực đòi ly hôn.

Với những đôi “vợ chồng Ngâu”, chuyện “góp mâu thuẫn” xảy ra càng phổ biến. Anh Hải, kỹ sư cầu đường, đang công tác tại Long Thành – Đồng Nai, nhưng nhà ở TP.HCM. Mỗi tháng, anh chỉ sắp xếp về nhà được vài lần nên vợ chồng chủ yếu trao đổi với nhau qua điện thoại. Vì trò chuyện qua điện thoại nên cũng… giận nhau qua điện thoại. Có lần, anh đề nghị cho đứa cháu gái ở nhờ nhà để đi học, vợ anh không đồng ý vì cho rằng nhà chật nhưng anh vẫn cứ cho cháu đến ở. Chị hầm hầm gọi điện thoại mắng vốn, anh kiên quyết không đổi ý, cãi kịch liệt thì một trong hai cúp máy cái rụp. Lần khác, bốc điện thoại lên lại cãi nhau, anh bảo: “Thôi chờ cuối tháng tui về nhà rồi tính”. Chị nén lòng chờ chồng về giải quyết nhưng về nhà anh lại đi nhậu với bạn, đi thăm bà con, nói chung là hai ngày về phép, chẳng có ngày nào ở nhà. Tối trước ngày anh đi làm lại, chị mở lời nhắc, anh gạt ngang: “Mệt quá rồi, để lúc khác”. Vụ này đang “để lúc khác”, lại chồng thêm vụ khác. Hai ba vụ chồng nhau, chị đâm nản, trở nên lạnh như một tảng băng.

Tránh “nổ lớn”

Về mặt tâm lý, cùng ngồi với vợ để phân tích, giải quyết mâu thuẫn là một trong những chuyện đàn ông ngán ngại nhất. Những lúc tranh cãi, nói chuyện phải trái, quý bà thường giành hết phần nói của chồng và có xu hướng lên án, quy tội cho chồng. Để có được chút lợi thế về phần mình là chuyện hiếm đối với quý ông. Với họ, trao đổi cùng vợ để đi đến sự thống nhất còn khó hơn cả việc thương lượng để ký hợp đồng với đối tác trong làm ăn. Từ chuyện ngần ngại, nhiều người chồng chọn phương án cho “chìm xuồng”, cứ lơ nó đi, để thời gian trôi qua là mọi thứ lại đâu vào đấy. Nhưng, sự đời không đơn giản như thế. Với những cãi cọ nho nhỏ thì thời gian có thể xóa nhòa, chứ với những mâu thuẫn lớn, chưa giải quyết thì nó vẫn còn đó, thậm chí, càng để lâu càng “phát” nặng hơn.

Trường hợp anh Hùng, đã “đắc tội” với vợ lại còn không tôn trọng vợ, vợ đòi xử thì cứ gạt phăng, xin hoãn. Anh đâu biết, vợ anh đang ôm một cục tức to đùng, đi đòi công bằng mà “bị can” cứ đòi hoãn xử hoài, lại càng tức thêm. Đã thế, chị gọi điện thoại, anh còn bực dọc la mắng. Tất cả dồn nén lại trong tâm trí chị, “kích” lên thành một phản ứng mạnh, là khăn gói về ngoại. Khỏi phải nói cũng biết, anh Hùng sẽ phải khổ sở đến thế nào mới rước được vợ về lại nhà. Chắc chắn là khổ gấp nhiều lần so với việc đối diện ngay từ đầu với mâu thuẫn, khi vợ vừa phát hiện ra việc anh lén cho mẹ năm triệu đồng.

Trong trường hợp cả vợ và chồng đều ngại đối diện mâu thuẫn như chị Hậu và anh Tính, càng dễ tạo nên một “vụ nổ” lớn. Chị Hậu vẫn cho rằng việc đi bar là bình thường đối với phụ nữ hiện đại và những người bạn đi cùng chị trẻ hơn cả gần chục tuổi nên anh không có gì phải lo. Chị cũng muốn bày tỏ với chồng như vậy nhưng thấy anh cứ hầm hầm hè hè về việc đó nên đâm ngại. Trong khi anh Tính cực kỳ “dị ứng” với chuyện đàn bà có chồng rồi mà còn đi bar nhưng lại không kiên quyết một lần cho “ra ngô ra khoai”, cứ dằn vặt chịu đựng và bực bội. Tức nước vỡ bờ, đến lúc chịu hết nổi thì anh phản ứng cực đoan sai lầm.

Vợ chồng có điều kiện gặp nhau thường ngày còn vậy, những đôi vợ chồng như vợ chồng anh Hải càng dễ sinh chuyện. Mới đây, anh Hải đã quyết định xin nghỉ phép một tuần với lý do “giải quyết việc gia đình” nhưng chỉ về nhà, cặm cụi sửa sang những thứ lặt vặt trong nhà, phụ vợ lau dọn nhà cửa để chủ động “hạ nhiệt” vợ. Khi vợ bắt đầu cởi mở, anh mới chủ động khơi gợi lại từng chuyện để giải quyết. Anh chia sẻ: “Đúng là lật lại từng chuyện để gỡ vô cùng vất vả, mâu thuẫn trước, mâu thuẫn sau cứ chồng chéo nhau, nhưng phải cố giải quyết một lần cho xong chứ để dai dẳng thì mệt đầu lắm. Tôi rút được kinh nghiệm là sau này, vợ chồng không đồng ý với nhau chuyện gì là cố gắng giải quyết ngay. Thà khổ một chút ban đầu, còn hơn để chuyện phức tạp thêm rồi lãnh hậu quả nặng nề. Đó là chưa nói, nếu mâu thuẫn hệ trọng mà “ngâm” lâu, có khi không thể cứu vãn nổi”.

Đơn giản, để tránh được một “vụ nổ lớn”, tốt nhất là chia “đạn” ra, cho nổ lần lượt từng chút một để không bị “sát thương”.

Trần Triều

Để mai tính

“Anh ngủ chưa? Mình nói chuyện với nhau một chút được không?” – chị Lan Anh đề nghị, giọng nặng nề. Thoạt nghe, anh Hùng, chồng chị đã đoán được vợ sắp nhắc lại chuyện hai vợ chồng cãi nhau hôm qua vì vợ anh phát hiện chồng lén cho mẹ ở quê năm triệu đồng. Sau một ngày làm việc mệt mỏi, vừa đặt lưng xuống giường mà nghe vợ muốn nhắc lại chuyện đó, anh thấy oải, đáp gọn lỏn: “Thôi, ngủ đi, chuyện đó để nói sau”. Vợ anh hậm hực: “Không nói bây giờ thì bao giờ nói? Không nói cho ra lẽ, em không ngủ được”. Anh nổi cáu: “Nhưng em cứ lải nhải chuyện ấy thì anh ngủ không được, thôi để anh yên đi”. Chị tấm tức khóc, anh bỏ mặc, chìm dần vào giấc ngủ.

Hôm sau, khi anh Hùng về nhà, vợ con đã ngủ. Hôm sau nữa, anh lại đi công tác ở tỉnh. Đang lo công việc, vợ gọi ra bảo: “Em nói chuyện này với anh được không?”, anh lại nổi điên: “Anh đang bận túi bụi mà em cứ léo nhéo là sao?”. Đầu dây bên kia, tiếng nói đứt quãng theo tiếng nấc: “Vợ gọi mà anh bảo là léo nhéo, công việc của anh quan trọng hơn vợ sao?”. “Khổ quá, em không biết là anh đang làm việc sao, phiền quá đi”. Anh nói chưa dứt câu, bên kia đã dập máy.

Sau năm ngày công tác ở Bạc Liêu, anh Hùng mua mấy ký cua, loại mà vợ anh rất thích, định bụng sẽ chuộc lỗi và dành thời gian nói chuyện để giải quyết cho xong mấy khúc mắc giữa hai người trong thời gian qua. Về đến nhà, anh thấy cửa khóa ngoài. Vào nhà, lạnh tanh. Hóa ra, vợ anh đã ôm con bỏ về ngoại tự lúc nào. Trên bàn có tờ giấy ghi mấy chữ: “Em quá thất vọng về anh, anh chỉ thích hợp ở một mình”.

Chị Hậu, vợ anh Tính chuyển qua công ty mới, bất ngờ tập tành đi bar theo nhóm đồng nghiệp trẻ. Trước đây, cả anh lẫn chị đều không ưa chuyện vào bar nhún nhảy, giờ bỗng dưng chị “trở tính”. Anh rất khó chịu nhưng ngại mở lời. Anh chưa kịp khuyên can, chị lại đi lần thứ hai. Anh định bụng sẽ chờ đến hai giờ sáng, ngay khi vợ về đến nhà là “đặt vấn đề” luôn, nhưng lại lần lữa. Được thể làm tới, chị Hậu la cà quán bar dày hơn, còn anh Tính thì bực dọc ra mặt. Có lần, anh mở lời: “Việc em đến quán bar với đám thanh niên trẻ, anh thấy…”. Vợ anh vừa nghe là xua luôn: “Thôi thôi, có gì đâu mà anh quan trọng hóa, chuyện giải trí thôi mà. Vả lại, không lẽ anh ghen với mấy thằng chíp hôi ấy”. “Nhưng anh không thích, anh thấy…”. “Thôi nói sau đi, em còn phải đi đón con, bận lắm”.

Chị hồn nhiên gạt qua ý kiến của chồng, không biết trong anh đang chất chứa sự ghen tức, bực bội kinh khủng. Một lần, đã hai giờ sáng, chị Hậu về đến nhà, giật mình khi thấy chồng vẫn ngồi như tượng trong phòng khách, trên bàn là chai rượu gần cạn. Lời qua tiếng lại, anh đã đánh vợ, ầm ĩ khắp xóm, công an phải can thiệp. Anh vừa xấu hổ với láng giềng, hai bên gia đình, vừa hận vợ vì rõ ràng cô ấy biết chồng không thích nhưng vẫn đi bar. Cuối cùng, anh một mực đòi ly hôn.

Với những đôi “vợ chồng Ngâu”, chuyện “góp mâu thuẫn” xảy ra càng phổ biến. Anh Hải, kỹ sư cầu đư